NhietNang.comNhiệt Năng
Tính công suất theo hoá đơn điện

1kWp điện mặt trời tạo ra bao nhiêu điện: theo vùng, theo mùa và theo hướng mái

1kWp làm ra khoảng bao nhiêu kWh một ngày ở miền Bắc, miền Trung, miền Nam; mùa mưa, hướng mái, bóng râm làm số này đổi ra sao, kèm cách tự kiểm.

Rooftop solar survey: a Vietnamese technician in a cornflower blue shirt wearing a safety harness and helmet measures a flat concrete roof with a tape, low angle, overcast sky

Ví dụ giả định thường dùng: 1kWp điện mặt trời làm ra khoảng 3 tới 3,5 kWh mỗi ngày trung bình năm ở miền Bắc, khoảng 3,5 tới 4,5 kWh ở miền Nam, Tây Nguyên và Nam Trung Bộ, tức khoảng 90 tới 135 kWh mỗi tháng; mùa đông miền Bắc có ngày chỉ được 1 kWh, ngày nắng đẹp miền Nam có thể quá 5 kWh. Con số thật của nhà bạn còn phụ thuộc hướng mái, độ nghiêng, bóng râm, nhiệt độ và độ sạch của tấm.

Câu hỏi này thường đến từ những người như anh Phong, nhà cấp 4 mái bằng ở một xã ven đô tỉnh Ninh Bình, nghe hàng xóm nói "lắp 1 ký là được 4 số mỗi ngày" nhưng nhà thầu lại ước cho anh chỉ hơn 3 số. Ai đúng? Cả hai, tuỳ tháng nào và mái nhà nào. Bài dưới tách từng yếu tố ra để bạn tự ước được cho mái nhà mình, và biết hỏi nhà thầu chỗ nào khi con số của họ nghe quá đẹp.

kWp và kWh: một cái là cỡ máy, một cái là lượng điện

kWp là công suất đỉnh của tấm pin, đo trong điều kiện thử nghiệm chuẩn của nhà sản xuất: nắng rất gắt, tấm mát. Nói nôm na, kWp giống dung tích xi lanh của chiếc xe máy, cho biết cỡ máy chứ không cho biết đi được bao xa. kWh mới là lượng điện thực làm ra, là thứ công tơ đếm và hoá đơn tính. Một hệ 1kWp chạy hết công suất trong một giờ thì làm ra 1 kWh, nhưng ngoài đời hiếm khi tấm pin chạy đủ công suất suốt cả giờ.

Buổi sáng sớm, ánh nắng chiếu xiên, đi qua lớp không khí dày, tấm pin chỉ làm ra một phần nhỏ. Gần trưa nắng thẳng, tấm làm ra nhiều nhất. Chiều lại giảm dần. Cộng cả ngày lại rồi quy về số giờ chạy hết công suất, ta có số giờ nắng quy đổi. Vì vậy câu "1kWp ra bao nhiêu điện" thực chất là câu "nhà mình ở vùng nào, mái hướng nào, có bao nhiêu giờ nắng quy đổi", nói theo cách của người làm nghề.

Một điều ít người nói: trời nóng không đồng nghĩa với nhiều điện. Tấm pin làm việc tốt khi nắng nhiều mà tấm mát. Trưa hè ba mươi tám độ, mặt tấm trên mái tôn có thể nóng tới sáu bảy mươi độ, và mỗi độ nóng thêm làm sản lượng tụt một chút. Đó là lý do có những ngày tháng ba ở miền Nam nắng chang chang mà sản lượng lại kém một ngày tháng mười hai trời trong, gió mát.

Ví dụ giả định: sản lượng 1kWp theo vùng và mùa

Bảng dưới là con số ví dụ giả định, làm tròn, để bạn có cảm giác về khoảng chênh. Con số thực tế cần hỏi đơn vị khảo sát cho đúng vị trí nhà mình.

VùngTrung bình năm mỗi ngàyTháng thấpTháng caoMỗi tháng trung bình
Đồng bằng và trung du Bắc Bộ3 đến 3,5 kWhTháng một, tháng hai, có ngày dưới 1,5 kWhTháng năm tới tháng tám90 đến 105 kWh
Bắc Trung Bộ3,5 kWhMùa mưa cuối nămMùa hèkhoảng 105 kWh
Nam Trung Bộ, Tây Nguyên4 đến 4,5 kWhTháng mưa nhiềuMùa khô120 đến 135 kWh
Đông Nam Bộ, đồng bằng sông Cửu Long3,8 đến 4,3 kWhTháng chín, tháng mườiTháng hai tới tháng tư115 đến 130 kWh

Điều đáng chú ý không phải con số trung bình mà là độ chênh giữa tháng thấp và tháng cao. Ở miền Bắc, tháng thấp nhất có thể chỉ bằng chưa tới một nửa tháng cao nhất, trong khi miền Nam chênh ít hơn. Nhà ở miền Bắc mà dùng nhiều điện mùa đông, ví dụ bình nóng lạnh điện chạy liên tục, thì đúng lúc cần nhất hệ lại ra ít nhất.

Khi nhà thầu đưa sản lượng ước theo năm, bạn xin thêm sản lượng ước theo từng tháng. Một con số năm tròn trịa che mất những tháng kém, mà tháng kém mới là tháng làm chủ nhà thất vọng.

Năm thứ kéo sản lượng xuống mà bảng không nói

Hướng mái. Ở Việt Nam, mặt tấm quay về phía nam cho sản lượng cả năm tốt nhất. Quay đông hoặc tây thì mất một phần, ví dụ giả định khoảng một phần mười, đổi lại buổi sáng hoặc buổi chiều nhiều điện hơn. Mái quay hẳn về phía bắc với độ dốc lớn là mái kém nhất, thường nên bỏ qua mặt đó.

Độ nghiêng. Tấm nằm gần như phẳng thì sản lượng không mất nhiều nhưng bụi đọng lâu, nước mưa không rửa trôi. Thợ lâu năm luôn để tấm nghiêng ít nhất khoảng mười độ để mưa tự rửa, kể cả trên mái bằng.

Bóng râm một phần. Một bồn nước inox, một cột ăng ten, một nhánh cây che vài tấm vào buổi chiều có thể kéo cả dãy tấm cùng chuỗi xuống, vì các tấm nối tiếp nhau giống dây đèn nháy, một bóng yếu làm cả dây yếu theo. Bóng râm là thứ làm sản lượng hụt nhiều nhất mà chủ nhà hay coi nhẹ.

Bụi và phân chim. Nhà gần công trình đang xây, gần đường đất xe tải chạy, hay gần chợ có nhiều chim bồ câu, tấm bẩn nhanh hơn nhiều. Sản lượng tụt dần từng tuần mà không ai để ý, tới khi so với cùng tháng năm trước mới thấy.

Nhiệt và thông gió. Tấm áp sát mái tôn, không có khe gió bên dưới, nóng hơn tấm đặt trên khung cao. Inverter treo ở bức tường hứng nắng chiều cũng hay tự giảm công suất để bảo vệ mình. Đây là những chi tiết làm hai hệ cùng công suất, cùng phường cho ra hai con số khác nhau.

Đo mái thế nào để ước được trước khi gọi nhà thầu

Bạn không cần lên mái để làm bước này. Đứng ở sân thượng hoặc nhìn từ tầng trên nhà đối diện, ghi lại ba thứ: mặt mái hướng về phía nào (dùng la bàn trong điện thoại, đứng xa khung sắt để kim không lệch), những vật gì có thể đổ bóng lên mái (bồn nước, tường nhà bên cao hơn, cây, cột điện), và bóng đó rơi vào lúc nào trong ngày. Chụp ảnh mái lúc tám giờ sáng, mười hai giờ trưa và ba giờ chiều trong cùng một ngày nắng là thấy ngay chỗ nào bị che.

Nếu cần đo kích thước mái, việc lên mái để thợ làm, có dây an toàn, mũ, giày bám, người giữ thang; không lên khi trời mưa, gió lớn, trưa nắng gắt hay khi mái tôn còn ướt. Chủ nhà chỉ cần cung cấp bản vẽ nhà nếu có, hoặc ước kích thước từ chiều ngang mặt tiền và chiều sâu tầng.

Mang ba tấm ảnh và ghi chú hướng mái tới buổi khảo sát, cuộc nói chuyện sẽ khác hẳn. Thay vì để nhà thầu tự đoán, bạn chỉ thẳng: "Ba giờ chiều cái bồn nước này đổ bóng xuống góc này, anh tính giúp em có nên bỏ góc đó không." Đơn vị khảo sát làm kỹ sẽ dùng công cụ mô phỏng bóng râm theo mùa, vì bóng mùa đông dài hơn mùa hè nhiều, chỗ tháng sáu không bị che có thể tháng mười hai bị che kín.

Câu hỏi mẫu để hỏi về sản lượng

Mấy câu dưới đây giúp bạn biết nhà thầu ước sản lượng từ đâu, chứ không chỉ nghe một con số:

  • "Anh ước mỗi kWp ở nhà em ra bao nhiêu kWh một tháng? Tháng thấp nhất và cao nhất là bao nhiêu?"
  • "Mái nhà em quay về hướng đông nam, anh trừ hao bao nhiêu cho hướng mái rồi?"
  • "Cái bồn nước với bức tường nhà bên có đổ bóng lên dãy tấm không, anh có tính bóng râm mùa đông chưa?"
  • "Dãy tấm bị che một tấm thì anh xử lý thế nào, chia chuỗi riêng hay dùng thiết bị tối ưu cho từng tấm?"
  • "Inverter anh định treo chỗ nào, chỗ đó buổi chiều có bị nắng chiếu thẳng không?"

Nhà thầu đưa con số sản lượng mà không hỏi lại bạn về hướng mái hay bóng râm, gần như chắc chắn họ đang dùng một con số chung cho mọi nhà. Không sai về lý thuyết, nhưng không phải con số của mái nhà bạn.

Tự kiểm sau một tháng: so sản lượng mỗi kWp với ví dụ

Hệ chạy được một tháng, bạn lấy tổng sản lượng tháng trên ứng dụng theo dõi chia cho số kWp đã lắp. Ví dụ giả định: hệ 4 kWp ở Cần Thơ, tháng ba làm ra 500 kWh, chia ra được 125 kWh mỗi kWp, nằm trong khoảng hợp lý cho mùa khô miền Tây. Nếu cùng tháng đó chỉ được 80 kWh mỗi kWp trong khi trời nắng, đó là dấu hiệu cần hỏi lại.

Bạn ghi thêm cột thời tiết: nắng, râm, mưa. Một tuần mưa dầm làm sản lượng tụt là bình thường. Nhưng ngày nắng trong mà biểu đồ trên ứng dụng bị khuyết một khúc vào cùng giờ mỗi ngày, ví dụ từ hai tới bốn giờ chiều, thường là bóng râm chưa được tính. Còn biểu đồ buổi trưa bị cắt phẳng thì thường là inverter đang tự hạn chế hoặc quá nóng.

Khi thấy bất thường, đừng tự lên mái lau tấm hay mở inverter ra xem. Chụp lại biểu đồ vài ngày, ghi giờ, gửi cho đơn vị lắp đặt kèm câu hỏi: "Mấy ngày nắng đẹp mà sản lượng chiều nào cũng hụt từ hai giờ, anh xem giúp có phải do bóng râm hay đầu nối không?" Kiểm tra trên mái và trong tủ điện là việc của thợ có chuyên môn, có đồ bảo hộ.

Sau mười hai tháng, bạn có con số kWh mỗi kWp cho từng tháng của chính mái nhà mình. Đây là con số quý nhất, quý hơn mọi bảng ví dụ, vì nó dùng để tính khi muốn lắp thêm, để phát hiện tấm xuống cấp, và để nói chuyện với nhà thầu khi cần bảo hành.

Hiểu lầm hay gặp về sản lượng và cách nghĩ lại

Mấy câu truyền miệng dưới đây không sai hẳn, nhưng thiếu nửa sau, và nửa sau đó mới quyết định con số trên mái nhà bạn:

Nghe nóiNghĩ lại cho đúng
"Lắp 1 ký là được 4 số mỗi ngày"Đúng với ngày nắng tốt ở miền Nam, mái hướng nam, tấm sạch; tính cả năm và ở miền Bắc thì thấp hơn
"Nóng càng nhiều điện càng nhiều"Nắng nhiều mới nhiều điện; tấm nóng quá lại giảm hiệu suất
"Tấm loại mới thì không sợ bóng râm"Tấm nào cũng giảm khi bị che; chỉ khác ở mức giảm và cách đấu chuỗi
"Nhà bên có hệ cùng cỡ ra bao nhiêu thì nhà mình ra bấy nhiêu"Khác hướng mái, độ nghiêng, bóng râm, chỗ đặt inverter là con số khác
"Năm đầu ra bao nhiêu thì năm thứ mười ra bấy nhiêu"Tấm xuống cấp chậm theo năm, mức xuống cấp ghi trong phiếu bảo hành hiệu suất của hãng sản xuất

Cách nghĩ an toàn là luôn hỏi lại hai chữ: "ở đâu, tháng nào". Một con số sản lượng không kèm vùng và mùa thì chưa dùng được để quyết định lắp bao nhiêu.

Câu hỏi thường gặp

1kWp điện mặt trời một tháng làm ra bao nhiêu kWh?

Ví dụ giả định khoảng 90 tới 105 kWh ở miền Bắc và 115 tới 135 kWh ở miền Nam, Tây Nguyên, tính trung bình năm. Tháng mưa hoặc tháng rét có thể thấp hơn nhiều, tháng nắng khô cao hơn. Con số đúng cho nhà bạn cần khảo sát tại chỗ.

Vì sao trời rất nóng mà sản lượng điện mặt trời lại giảm?

Tấm pin nóng lên thì hiệu suất giảm. Trưa hè mặt tấm trên mái tôn có thể nóng tới sáu bảy mươi độ, nên dù nắng gắt, sản lượng không tăng tương ứng. Tấm có khe gió bên dưới và inverter đặt chỗ mát sẽ đỡ hơn.

Mái hướng tây có lắp điện mặt trời được không?

Được, nhưng sản lượng cả năm thấp hơn hướng nam một phần, ví dụ giả định khoảng một phần mười. Bù lại hệ ra nhiều điện buổi chiều, hợp với nhà dùng máy lạnh từ ba giờ chiều. Hỏi đơn vị khảo sát ước con số cụ thể cho mái của bạn.

Trời âm u có ra điện không?

Có, nhưng ít. Ngày râm đều có thể chỉ được một phần ba tới một nửa so với ngày nắng, ngày mưa dầm còn thấp hơn. Vì thế nên tính theo trung bình năm và xem riêng tháng thấp nhất, đừng tính theo ngày nắng đẹp.

Một tấm bị che bóng có làm giảm cả hệ không?

Có thể, vì các tấm thường nối thành chuỗi, một tấm yếu kéo cả chuỗi yếu theo. Mức ảnh hưởng tuỳ cách đấu chuỗi và thiết bị nhà thầu dùng. Nên hỏi nhà thầu cách họ xử lý góc bị che trước khi lắp, đừng đợi lắp xong mới phát hiện.

Có cách nào biết sản lượng hệ nhà mình đang thấp bất thường không?

Chia sản lượng tháng cho số kWp đã lắp rồi so với khoảng ví dụ của vùng mình và với cùng tháng năm trước. Thấp hơn nhiều trong khi trời nắng thì gửi biểu đồ cho đơn vị lắp đặt kiểm tra bụi, bóng râm, đầu nối và cài đặt inverter.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138