NhietNang.comNhiệt Năng
Pin lưu trữ và an toàn cháy nổ

Pin lưu trữ điện mặt trời có cần không: tính theo giờ nhà mình dùng điện

Có nên mua thêm pin lưu trữ cho điện mặt trời áp mái: tách điện ngày và đêm trên hoá đơn, ví dụ giả định cho nhà ống, câu hỏi cho nhà thầu và lúc không cần pin.

A Vietnamese family of four in a living room during an evening power cut, the father in a tangerine shirt switching on a ceiling light, faces turned away, warm lamp glow

Pin lưu trữ chỉ cần khi nhà bạn có điện mặt trời dư vào ban ngày mà không dùng hết, và có nhu cầu dùng lại lượng điện đó vào buổi tối hoặc lúc mất điện lưới. Nếu ban ngày nhà gần như dùng hết điện tấm pin làm ra, hoặc nhà ít khi mất điện, thì hệ không pin vẫn chạy bình thường và pin chỉ là khoản tiền thêm. Pin không làm tấm pin sinh thêm điện, nó chỉ dời điện từ buổi trưa sang buổi tối, và trong lúc dời luôn hao một phần.

Câu hỏi này hay đến từ một cuộc khảo sát như sau: anh Tuấn ở một nhà ống bốn tầng tại phường Hoàng Mai, Hà Nội, hai vợ chồng đi làm, hai con đi học, nhà trống từ bảy giờ sáng tới năm giờ chiều. Đơn vị lắp đặt chào hệ 5 kWp kèm một tủ pin 10 kWh, nói thêm pin thì "tối dùng điện miễn phí". Anh chưa biết nên lấy hay bỏ. Dưới đây là cách tự tính bằng hoá đơn của chính nhà mình trước khi ký.

Pin làm đúng một việc: dời điện buổi trưa sang buổi tối

Tấm pin chỉ làm ra điện khi có nắng, mạnh nhất từ khoảng chín giờ sáng tới ba giờ chiều. Điện đó đi vào inverter (bộ đổi điện một chiều của tấm pin thành điện xoay chiều dùng trong nhà) rồi ưu tiên cấp cho đồ đang chạy. Nhà đang chạy tủ lạnh, máy bơm, máy giặt thì điện tấm pin chạy những thứ đó trước. Phần dư đi đâu là chỗ khác nhau giữa các loại hệ.

Hệ hoà lưới không pin: phần dư đẩy ra lưới hoặc bị inverter hạn chế lại, tuỳ cài đặt và quy định của điện lực địa phương. Hệ có pin, thường gọi là hybrid (hệ lai, vừa nối lưới vừa có pin): phần dư nạp vào pin, tối lấy ra dùng. Nói cách khác, pin là một cái thùng chứa. Thùng chỉ có ích khi ban ngày có nước tràn để hứng, và ban đêm có người cần múc.

Nhà anh Tuấn rơi đúng vào kiểu dễ dư ban ngày, vì nhà trống cả ngày, chỉ có tủ lạnh, camera, modem mạng chạy. Nhưng cũng chính vì vậy mà buổi tối nhà dùng nhiều: ba cái điều hoà, bếp từ, máy giặt chạy sau giờ tan làm. Muốn biết pin có đáng không, phải đặt hai con số cạnh nhau: điện dư ban ngày bao nhiêu, và điện cần buổi tối bao nhiêu.

Thợ lâu năm hay nói gọn: pin không phải để tiết kiệm thêm, pin là để dùng lại phần mình đã làm ra mà không kịp dùng. Ai nghĩ có pin là hệ mạnh hơn thì sẽ thất vọng ngay mùa mưa đầu tiên.

Tự tính bằng hoá đơn: ví dụ giả định cho nhà bốn người

Lấy hoá đơn ba tháng gần nhất, một tháng nóng và một tháng mát nếu có. Các số dưới đây là ví dụ giả định, bạn thay số nhà mình vào:

  1. Đọc tổng điện tiêu thụ trên hoá đơn. Ví dụ giả định: 600 kWh một tháng mùa nóng, tức khoảng 20 kWh mỗi ngày.
  2. Ước phần dùng ban ngày khi nhà trống: tủ lạnh, camera, modem, máy bơm nước. Ví dụ giả định khoảng 5 kWh từ bảy giờ sáng tới năm giờ chiều. Phần còn lại, 15 kWh, là buổi tối và ban đêm.
  3. Ước điện tấm pin làm ra: hệ 5 kWp nhân với số giờ nắng quy đổi. Ví dụ giả định 3,5 giờ cho một ngày nắng ở miền Bắc, ra khoảng 17 kWh; ngày âm u có khi chỉ 5 tới 7 kWh.
  4. Điện dư ban ngày ngày nắng: 17 trừ 5 còn khoảng 12 kWh. Đây là phần pin có thể hứng.
  5. Pin 10 kWh không dùng hết được 10 kWh. Trừ phần pin giữ lại để bảo vệ và hao hụt khi đổi điện, ví dụ giả định còn khoảng 8 kWh ra tới ổ cắm.
  6. So với nhu cầu buổi tối 15 kWh: pin bù được khoảng một nửa trong ngày nắng, gần như không bù được gì trong chuỗi ngày mưa phùn tháng hai tháng ba.

Con số cuối cùng đáng nhìn là: một năm có bao nhiêu ngày pin thật sự được nạp đầy. Ở miền Bắc mùa nồm, có tuần liền pin chỉ nạp vài phần mười. Ở miền Nam mùa khô, gần như ngày nào cũng đầy. Cùng một tủ pin, hai nơi dùng được rất khác nhau. Phần tiền điện tiết kiệm được bao nhiêu thì xem biểu giá bậc thang hiện hành trên hoá đơn, và hỏi điện lực địa phương quy định về phần điện dư, vì chuyện này thay đổi theo thời điểm.

Khi nào pin đáng cân nhắc, khi nào chưa cần

Không có câu trả lời chung cho mọi nhà. Bảng dưới gom những tình huống hay gặp khi khảo sát:

Tình huống nhà bạnPin có ích khôngVì sao
Nhà có người ở cả ngày, dùng điều hoà buổi trưa, nấu cơm trưaThường chưa cầnĐiện tấm pin bị dùng gần hết ngay lúc làm ra, ít dư để nạp
Nhà trống ban ngày, dùng nhiều buổi tối như nhà anh TuấnCó thể có íchDư ban ngày nhiều, nhu cầu buổi tối rõ
Homestay ở Đà Lạt (Lâm Đồng) hay bị cắt điện để sửa lướiCó ích cho lúc mất điệnKhách cần đèn, nước nóng, mạng; nhưng phải chọn đúng mạch dự phòng
Nhà trọ mười phòng, mỗi phòng một công tơ phụCần tính kỹĐiện buổi tối chia nhỏ nhiều phòng, khó quản lý ai dùng pin
Mái nhỏ, chỉ đặt được hệ 2 tới 3 kWpHầu như không cầnĐiện làm ra ít, ban ngày đã dùng hết
Khu hay mất điện ngắn vài phút, nhà có máy tính làm việcCó thể chọn bộ lưu điện nhỏ thay vì tủ pin lớnNhu cầu là không bị tắt máy, không phải chạy cả tối

Nhiều nhà rơi vào nhóm giữa: có ích nhưng không nhiều. Với nhóm này, cách khôn ngoan là lắp inverter hybrid trước, để chỗ trống cho pin, dùng một hai năm để xem số liệu thật, rồi mới quyết định mua pin. Chỉ cần hỏi trước inverter đó nhận được loại pin nào, để sau này không phải thay cả bộ.

Câu hỏi mẫu khi đơn vị lắp đặt chào thêm pin

Một bảng báo giá có pin nên tách riêng giá pin, giá inverter hybrid và phần chênh so với inverter hoà lưới thường. Khi gặp người khảo sát, bạn có thể hỏi thẳng như sau:

"Anh tính giúp em nhà em ngày nắng dư bao nhiêu kWh, dựa trên số nào? Anh có xem hoá đơn của nhà em chưa hay tính theo mẫu?"

"Tủ pin 10 kWh này thực tế dùng được bao nhiêu, anh để mức xả thấp nhất là bao nhiêu phần trăm?"

"Nếu bây giờ nhà em chưa lấy pin, inverter này sau này lắp thêm pin được không, loại pin nào thì hợp?"

"Mất điện lưới thì những ổ cắm nào trong nhà em còn điện, anh đấu mạch dự phòng cho tầng nào?"

"Tủ pin anh định đặt ở đâu, chỗ đó có thoáng không, có gần phòng ngủ không?"

Người khảo sát làm nghề kỹ sẽ trả lời bằng số cụ thể và hỏi ngược lại thói quen dùng điện của nhà bạn. Người chỉ nói chung "có pin là tối khỏi tốn điện" mà không hỏi nhà bạn dùng điện giờ nào thì nên xin thêm một báo giá khác để so.

Sai hay gặp khi quyết định mua pin

Những lỗi dưới đây đều xuất phát từ việc nghĩ pin là thứ làm hệ mạnh lên:

Hay làmNên làm
Mua pin thật to "cho chắc"Chọn dung lượng theo phần điện dư ngày nắng; pin to hơn phần dư thì nằm trống phần lớn thời gian
Lấy pin nhưng không hỏi mạch dự phòngHỏi rõ khi mất điện lưới, mạch nào còn điện; nhiều nhà mất điện mới biết chỉ tầng một có đèn
Tin con số "dùng tối miễn phí" trong lời chàoTự trừ hao hụt, trừ mức giữ lại, xem số ngày nắng của vùng mình
Đặt pin trong phòng kho kín cạnh phòng ngủ cho gọnĐặt chỗ thoáng, có lối thoát riêng, xa phòng ngủ
Mua pin trước rồi mới tính tấmTính tấm và thói quen dùng điện trước, pin là phần sau cùng

Cái không cần mua: bộ "tăng tuổi thọ pin" bán kèm, thiết bị "lọc điện cho pin", hay thẻ bảo hành mở rộng mua riêng khi chưa đọc bảo hành gốc. Pin lithium đã có hệ quản lý pin bên trong lo phần cân bằng các cell, không cần gắn thêm món gì từ bên ngoài.

Sau khi lắp, theo dõi bốn tuần để biết pin có làm việc không

Ứng dụng theo dõi của hệ thường hiện ba con số theo ngày: điện tấm pin làm ra, điện nạp vào pin, điện lấy từ lưới. Bạn không cần hiểu hết các biểu đồ, chỉ cần ghi mỗi tối vào một cuốn sổ ba cột: pin nạp được bao nhiêu phần trăm lúc năm giờ chiều, pin còn bao nhiêu lúc mười giờ tối, và sáng hôm sau còn bao nhiêu.

Sau bốn tuần, nhìn lại sổ. Nếu phần lớn các ngày pin chỉ nạp được tới khoảng nửa, nghĩa là ban ngày nhà dùng nhiều hơn dự tính hoặc tấm bị bóng râm, pin đang to quá so với nhu cầu. Nếu pin hết sạch trước chín giờ tối mỗi ngày, có thể nhà dùng nhiều thật, nhưng cũng nên hỏi thợ xem mức xả thấp nhất có đang để quá cao không.

Ghi thêm những ngày mất điện: mất lúc mấy giờ, pin còn bao nhiêu, đèn nào sáng, đồ nào tắt. Ghi chép này là thứ bạn đưa ra khi gọi bảo hành, vì nó cho thợ thấy hệ chạy thế nào trong nhà bạn, không phải trong phòng thử. Và nhớ: ứng dụng báo pin còn nhiều mà nhà vẫn lấy điện lưới vào buổi tối là chuyện cài đặt chế độ, nhờ thợ xem lại, không tự vào phần cài đặt nâng cao để chỉnh.

Pin là món hao mòn: giá tiền nằm ở đâu và mỗi chu kỳ tốn gì

Tấm pin mặt trời nằm trên mái hai ba chục năm, hao rất chậm. Tủ pin thì khác: mỗi lần nạp đầy rồi xả cạn là một chu kỳ, và pin chỉ chịu được một số chu kỳ nhất định trước khi dung lượng tụt xuống mức hãng không còn bảo hành. Nhà nào ngày nào cũng nạp đầy xả cạn thì một năm đã dùng khoảng ba trăm mấy chục chu kỳ. Nói cách khác, mỗi kWh đi qua pin đều mang theo một phần nhỏ tuổi thọ của nó.

Giá một bộ có pin cấu thành từ mấy phần: tủ pin (phần lớn nhất), chênh lệch giữa inverter hybrid và inverter hoà lưới thường, tủ điện có cầu dao một chiều và cầu chì riêng cho pin, dây lớn, giá treo hoặc đế, công lắp và cài đặt. Giá tham khảo, thay đổi theo thời điểm, khu vực và thiết bị; nhưng nếu bảng báo giá gộp tất cả vào một dòng "trọn gói hệ có lưu trữ", bạn sẽ không biết riêng phần pin đáng bao nhiêu để so với lợi ích nhà mình nhận được.

Một cách nhìn thực tế: chia giá tủ pin cho tổng số kWh mà nó có thể đẩy ra trong suốt thời gian bảo hành (dung lượng dùng được nhân với số chu kỳ hãng cam kết). Con số ra được là "giá vốn" của mỗi kWh đi qua pin. Đặt nó cạnh giá điện bậc cao trên hoá đơn nhà bạn, bạn sẽ hiểu vì sao có nhà thấy pin đáng, có nhà thấy không. Phép chia này không phải lời hứa tiết kiệm, chỉ là cách đọc báo giá cho tỉnh táo.

Câu hỏi thường gặp

Hệ điện mặt trời không có pin thì tối có dùng được điện mặt trời không?

Không. Tối không có nắng nên tấm pin không làm ra điện, nhà dùng điện lưới như bình thường. Hệ không pin chỉ giảm phần điện mua vào ban ngày, tuỳ nhà dùng điện ban ngày nhiều hay ít.

Mua pin lưu trữ có làm tiền điện về gần bằng không không?

Hiếm khi. Pin chỉ dời được phần điện dư ban ngày sang tối, lại hao một phần khi nạp và xả. Những ngày mưa, pin gần như không được nạp. Muốn biết giảm được bao nhiêu, tự tính bằng hoá đơn và biểu giá bậc thang hiện hành.

Nên lắp pin ngay từ đầu hay để sau?

Nhà chưa rõ thói quen dùng điện thì có thể lắp inverter hybrid trước, dùng một thời gian để xem số liệu điện dư rồi mới mua pin. Điều cần làm ngay là hỏi inverter đó nhận được loại pin nào để sau này lắp thêm không phải thay bộ đổi điện.

Pin lưu trữ có giúp chống mất điện cho cả nhà không?

Thường chỉ cho một số mạch được đấu vào cổng dự phòng của inverter, và chỉ chạy được công suất có giới hạn. Bạn cần hỏi thợ cụ thể mạch nào, tầng nào, và đồ nào không nên bật khi đang chạy bằng pin.

Nhà ở miền Bắc có nên lắp pin không vì mùa đông ít nắng?

Vẫn có thể có ích vào mùa hè, khi nắng nhiều và tối dùng điều hoà nhiều. Nhưng phải tính những tháng mưa phùn pin nạp rất ít. Ghi số liệu thật qua một mùa trước khi mua là cách chắc nhất.

Giá tủ pin lưu trữ cho nhà ở khoảng bao nhiêu?

Giá tham khảo, thay đổi theo thời điểm, khu vực và thiết bị, thường từ vài chục triệu đồng trở lên cho một tủ cỡ 5 tới 10 kWh, chưa kể chênh lệch inverter hybrid và công lắp. Nên xin báo giá tách riêng từng hạng mục để so.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138