NhietNang.comNhiệt Năng
Pin lưu trữ và an toàn cháy nổ

Cháy pin lưu trữ: làm gì trong mấy phút đầu và chuẩn bị gì từ trước

Pin lưu trữ có khói, mùi khét hay tiếng xì: đưa người ra ngoài, ngắt cầu dao nếu an toàn, gọi 114. Chuẩn bị lối thoát, báo khói, bình chữa cháy và những điều không làm.

Close-up of hands of a woman in a raspberry sweater checking the gauge of a fire extinguisher hanging beside a battery cabinet in a tidy garage corner, morning light

Khi tủ pin lưu trữ có khói, mùi khét, tiếng xì hay nóng bất thường, việc đầu tiên là đưa mọi người ra ngoài, ngắt cầu dao tổng nếu cầu dao nằm xa pin và đi tới đó an toàn, gọi 114, báo rõ là cháy pin lithium. Không mở cửa tủ, không lại gần để xem, không tự dập lửa ngay tại khối pin. Khí từ pin cháy độc và dễ bắt lửa; tài sản thay được, người thì không.

Bài này viết cho chủ nhà như anh Khoa ở một nhà phố ba tầng tại phường Lê Chân, Hải Phòng, tủ pin 10 kWh đặt ở góc nhà xe tầng trệt, gia đình ngủ ở tầng hai và tầng ba. Sự cố cháy pin trong nhà ở không thường gặp, nhưng khi xảy ra thì diễn biến nhanh và khác cháy thông thường. Chuẩn bị đúng từ trước giúp gia đình có thêm những phút quý nhất.

Cháy pin khác cháy thông thường ở chỗ nào

Đám cháy thông thường cần không khí từ bên ngoài để duy trì; đóng cửa, phủ chăn ướt có khi làm lửa yếu đi. Pin lithium khi thoát nhiệt thì tự sinh nhiệt và khí từ phản ứng bên trong cell, nên dù có phủ lên, phản ứng vẫn có thể tiếp diễn. Một cell nóng truyền sang cell bên cạnh, từng đợt, có khi kéo dài hàng giờ.

Trước khi có lửa thường có khói trắng hoặc xám, mùi ngọt hắc như dung môi, tiếng xì như van xả hơi. Khói này không phải hơi nước vô hại: nó chứa khí dễ cháy và khí độc. Nếu tích lại trong nhà xe đóng cửa cuốn, nó có thể bắt lửa đột ngột. Vì vậy dấu hiệu khói từ tủ pin phải được xử lý như đám cháy, không chờ thấy lửa.

Điểm khác thứ ba: pin đã được dập tắt vẫn có thể bùng lại sau vài giờ, có khi lâu hơn, vì các cell bên trong còn nóng hoặc đã hỏng. Đây là lý do lực lượng chữa cháy thường theo dõi rất lâu sau khi lửa tắt, và chủ nhà không nên quay vào dọn dẹp ngay.

Mấy phút đầu: thứ tự việc cần làm

Thứ tự dưới đây là nguyên tắc chung. Nhà bạn cần một bản cụ thể theo sơ đồ nhà mình, bàn với gia đình và tham khảo hướng dẫn của cảnh sát phòng cháy chữa cháy địa phương:

  1. Hô to cho cả nhà biết, đánh thức người đang ngủ, ưu tiên trẻ nhỏ, người già, người khó đi lại.
  2. Đi ra ngoài theo lối không đi ngang tủ pin. Nhà ống chỉ có một cầu thang và một cửa chính như nhà anh Khoa thì phải tính trước đường thoát phụ: ban công, sân thượng sang nhà bên.
  3. Nếu cầu dao tổng của nhà nằm gần cửa ra và xa tủ pin, ngắt nó trên đường ra. Nếu muốn ngắt phải đi qua khói hoặc lại gần pin, bỏ qua bước này.
  4. Gọi 114 ngay khi ra tới chỗ an toàn. Nói rõ địa chỉ, có người kẹt trong nhà không, và đây là pin lithium lưu trữ dung lượng bao nhiêu, đặt ở đâu trong nhà. Có người bị ngạt khói, bỏng thì gọi thêm 115.
  5. Đóng cửa phía sau khi ra nếu làm được ngay, để hạn chế khói lan lên tầng trên. Không quay lại lấy đồ.
  6. Báo hàng xóm hai bên, nhất là nhà ống liền vách. Đứng xa nhà, ở đầu hướng gió, chờ lực lượng chữa cháy và cung cấp thông tin khi được hỏi.

Khi lực lượng chữa cháy tới, đưa cho họ thông tin về hệ: tủ pin ở đâu, inverter ở đâu, nút dừng khẩn cấp ở đâu, trên mái có tấm pin không. Tấm pin vẫn làm ra điện một chiều khi có ánh sáng, kể cả khi đã ngắt cầu dao tổng, nên những người chữa cháy cần biết điều này.

Bình chữa cháy: dùng cho cái gì, không dùng cho cái gì

Câu chủ nhà hay hỏi nhất là nên mua bình chữa cháy loại nào để cạnh pin. Câu trả lời ngắn: bình chữa cháy trong nhà là để dập đám cháy nhỏ ở đồ xung quanh lúc mới bắt đầu và để mở đường thoát, không phải để dập khối pin đang thoát nhiệt.

Tình huốngCó dùng bình khôngGhi chú
Đám cháy nhỏ ở thùng giấy, giẻ lau cạnh tủ pin, pin chưa có dấu hiệu gìCó thể, nếu đã gọi 114 và đứng ở phía lối raDùng bình phù hợp với đám cháy có điện; xem hướng dẫn trên thân bình
Tủ pin bốc khói, có tiếng xì, chưa thấy lửaKhôngRa ngoài, gọi 114; khói có thể bắt lửa bất cứ lúc nào
Lửa phun ra từ tủ pinKhôngKhông lại gần; nhiệt và khí độc rất nguy hiểm
Lửa chặn lối thoát duy nhấtChỉ để mở đường thoát nếu thật cầnƯu tiên tìm lối thoát khác như ban công, sân thượng
Đã tắt lửa, tủ pin vẫn còn nóngKhông tự xử lý tiếpĐể lực lượng chữa cháy và đơn vị lắp đặt quyết định

Về loại bình, nên hỏi trực tiếp cảnh sát phòng cháy chữa cháy địa phương và đọc hướng dẫn của hãng sản xuất pin, vì có loại bình chuyên dụng cho pin lithium và khuyến cáo có thể thay đổi. Dù chọn loại nào, đặt bình gần lối ra, không đặt sát tủ pin, để khi cần lấy bạn không phải lại gần chỗ đang có chuyện. Bình phải được kiểm tra áp định kỳ; kim đồng hồ áp suất nằm ngoài vùng xanh là phải nạp lại.

Chuẩn bị từ trước: những việc làm trong một buổi chiều

Gắn đầu báo khói hoặc báo nhiệt ở khu vực đặt pin, và một đầu báo ở hành lang gần phòng ngủ. Đầu báo đặt ở nhà xe tầng trệt mà kêu thì người ngủ tầng ba nhà ống thường không nghe, nên loại báo liên kết với nhau, hoặc có chuông ở tầng ngủ, đáng giá hơn một tủ pin to thêm. Pin của đầu báo thay theo hướng dẫn, thử nút kêu mỗi tháng.

Dọn sạch khoảng quanh tủ pin: không thùng giấy, không can xăng, không đệm mút, không quần áo phơi. Nhà xe thường thành kho chứa đồ lặt vặt sau vài tháng; dán một vạch sơn trên nền để nhắc cả nhà vùng đó phải để trống. Kiểm lối thoát phụ: cửa ra ban công có bị khoá cứng không, chìa khoá để đâu, khung sắt bảo vệ có cửa mở được từ bên trong không.

In một tờ giấy khổ nhỏ dán cạnh tủ điện tổng: loại pin, dung lượng, vị trí tủ pin, vị trí nút dừng khẩn cấp, cách ngắt cầu dao tổng. Lúc hoảng loạn, người ta không nhớ được gì, và lực lượng chữa cháy cũng cần thông tin đó. Cả nhà, kể cả con lớn, nên biết đường thoát và số 114.

Thói quen hằng ngày giữ rủi ro ở mức thấp

Không sạc xe điện sát tủ pin. Nhà xe là chỗ hay đặt tủ pin, cũng là chỗ sạc xe máy điện, xe đạp điện qua đêm. Hai nguồn pin lithium đặt cạnh nhau thì một sự cố có thể lan sang cái kia. Để chỗ sạc xe cách xa tủ pin, và không sạc xe khi cả nhà đã ngủ say mà không có báo khói.

Không đặt đồ lên nóc hay tựa vào tủ. Nóc tủ pin phẳng nên hay thành kệ để mũ bảo hiểm, túi đồ, chai dầu nhớt. Đồ trên nóc chặn đường thoát nhiệt và là mồi lửa sẵn. Chỗ trống quanh tủ phải trống thật.

Không tự đổi cài đặt sạc xả. Ứng dụng theo dõi đôi khi cho vào phần cài đặt nâng cao. Đổi điện áp sạc, dòng sạc mà không hiểu là cách nhanh nhất để pin bị sạc quá mức. Muốn đổi gì, nhắn thợ.

Để ý sau ngập, sau va quẹt. Nước từng chạm tới chân tủ, hoặc xe máy va vào tủ dù nhẹ, đều là lý do gọi thợ kiểm tra trước khi dùng tiếp. Vỏ tủ móp có thể đè lên khối cell bên trong mà nhìn ngoài không thấy gì.

Không tắt cảnh báo trên ứng dụng. Cảnh báo nhiệt độ, cảnh báo chênh áp cell, cảnh báo mất liên lạc với pin hiện nhiều thì phiền, nhưng tắt đi là bịt mắt mình. Cảnh báo lặp lại là việc của thợ, không phải của nút tắt thông báo.

Câu hỏi mẫu cho đơn vị lắp đặt và nơi quản lý phòng cháy

Phần chuẩn bị phụ thuộc vào thiết kế hệ, nên hỏi đơn vị lắp đặt ngay từ lúc khảo sát:

"Anh cho em hỏi hệ này có nút dừng khẩn cấp không, anh đặt ở đâu để em bấm được mà không phải đi qua tủ pin?"

"Nếu ngắt cầu dao tổng thì pin và tấm pin trên mái còn điện ở những đoạn dây nào?"

"Hãng pin có hướng dẫn gì về phòng cháy, khoảng cách với vật dễ cháy, anh gửi em bản đó được không?"

"Nếu pin có sự cố, bên anh có quy trình tới kiểm tra và tháo pin hỏng mang đi không, ai chịu chi phí?"

Với cảnh sát phòng cháy chữa cháy địa phương, đặc biệt nếu bạn có nhà trọ, homestay hay quán: "Cơ sở em có lắp pin lưu trữ điện mặt trời, em cần trang bị bình loại nào, đặt báo cháy ở đâu cho đúng yêu cầu?" Hỏi đúng nơi quản lý cơ sở của bạn, vì yêu cầu cụ thể có thể khác nhau tuỳ loại hình và quy mô.

Sau sự cố: những việc không làm và những việc nên ghi lại

Sau khi lực lượng chữa cháy cho phép vào lại, không chạm vào tủ pin, không tự tháo, không đem pin hỏng ra để ngoài sân hay bán phế liệu. Pin đã cháy hoặc phồng vẫn có thể bùng lại và chứa hoá chất độc. Gọi đơn vị lắp đặt và hãng sản xuất để họ xử lý và thu hồi theo quy trình.

Chụp ảnh hiện trường trước khi dọn, ghi lại giờ phát hiện, dấu hiệu đầu tiên là gì, ai có mặt, các cảnh báo trên ứng dụng theo dõi trong vài ngày trước đó. Những thông tin này cần cho bảo hiểm, cho bảo hành và để tìm nguyên nhân. Nếu có tranh chấp về trách nhiệm giữa chủ nhà, đơn vị lắp đặt và hãng sản xuất, nên hỏi luật sư trước khi ký giấy tờ gì.

Trước khi lắp lại hệ mới, hỏi rõ nguyên nhân sự cố lần trước là gì, và chỗ đặt, cách đấu nối lần này khác gì. Một sự cố không rõ nguyên nhân mà lắp lại y như cũ là mời nó quay lại.

Câu hỏi thường gặp

Pin lưu trữ bốc khói nhưng chưa có lửa thì làm gì?

Coi như đang có cháy. Đưa người ra ngoài, ngắt cầu dao tổng nếu cầu dao xa pin và đi tới an toàn, gọi 114 và báo là pin lithium. Khói từ pin chứa khí độc và dễ bắt lửa, không lại gần để kiểm tra.

Có nên dùng nước để dập cháy pin lithium không?

Chủ nhà không nên tự dập khối pin đang cháy bằng bất cứ thứ gì, vì nguy cơ bị điện giật, ngộ độc khí và cháy bùng. Việc dập cháy pin để lực lượng chữa cháy làm, họ có thiết bị và cách xử lý riêng.

Nên đặt bình chữa cháy ở đâu so với tủ pin?

Đặt gần lối ra, cách tủ pin một khoảng, để khi cần lấy không phải lại gần chỗ đang có sự cố. Bình dùng để dập đám cháy nhỏ ở đồ xung quanh lúc mới bắt đầu hoặc để mở lối thoát, không để dập khối pin.

Ngắt cầu dao tổng rồi thì hệ điện mặt trời hết điện chưa?

Chưa hẳn. Tấm pin trên mái vẫn làm ra điện một chiều khi có ánh sáng, và pin vẫn còn năng lượng bên trong. Hãy báo cho lực lượng chữa cháy biết nhà có hệ điện mặt trời và pin lưu trữ.

Pin đã dập tắt có thể cháy lại không?

Có thể, sau vài giờ hoặc lâu hơn, vì các cell bên trong còn nóng hoặc đã hỏng. Không dọn dẹp, không di chuyển pin hỏng khi chưa có hướng dẫn của lực lượng chữa cháy và đơn vị lắp đặt.

Nhà có pin lưu trữ cần gắn báo khói ở đâu?

Ít nhất một đầu báo khói hoặc báo nhiệt ở khu vực đặt pin và một đầu báo gần phòng ngủ. Nhà nhiều tầng nên chọn loại báo liên kết hoặc có chuông ở tầng ngủ để người đang ngủ nghe được.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138