NhietNang.comNhiệt Năng
Sự cố và bảo dưỡng máy nước nóng

Súc rửa máy nước nóng năng lượng mặt trời: xả cặn bồn từ van đáy đúng cách

Xả cặn bồn máy nước nóng năng lượng mặt trời qua van đáy: làm lúc nào, xả bao nhiêu lít, ai làm phần nào, chống bỏng ra sao và ghi sổ thế nào cho nhà trọ.

Low angle view of a drain valve at the bottom of a solar water tank on a flat rooftop, a young landlord in an orange t-shirt holds a plastic bucket under it, early morning

Súc rửa máy nước nóng năng lượng mặt trời ở mức chủ nhà làm được là mở van xả ở đáy bồn vào sáng sớm khi nước đã nguội bớt, để nước cấp vào cuốn cặn ra tới khi nước chảy trong, rồi đóng van; nhà dùng nước giếng nên làm mỗi một hai tháng, nước máy thì vài tháng một lần. Việc này chỉ lấy được cặn trong lòng bồn, không làm sạch được đáy ống chân không; và chỉ tự làm khi van nằm ở chỗ đứng an toàn như sân thượng có lan can hoặc đã được thợ nối ống xả xuống dưới.

Ví dụ giả định: một dãy nhà trọ mười phòng ở một phường của Thành phố Hồ Chí Minh (vùng Bình Dương cũ), khoảng hai mươi người thuê, hai máy năng lượng mặt trời mỗi máy chừng 300 lít đặt trên sân thượng bê tông. Người thuê phàn nàn vòi sen hay nghẹt, nước nóng có vụn trắng, phòng cuối dãy nước yếu. Chủ trọ muốn tự xả cặn đều đặn thay vì mỗi lần lại gọi thợ.

Cặn trong bồn từ đâu ra và nằm ở đâu

Bồn nước nóng năng lượng mặt trời là một thùng inox nằm ngang, bọc lớp cách nhiệt, nước lạnh vào ở phía dưới, nước nóng lấy ra ở phía trên. Nước được đun đi đun lại mỗi ngày, vôi và cặn lơ lửng tách ra rồi lắng xuống đáy bồn, nằm thành lớp bột hay bùn mỏng dọc thân bồn, nhiều nhất ở phía đầu nước lạnh vào.

Lớp cặn này chưa làm hỏng bồn ngay, nhưng nó bị khuấy lên mỗi khi nhiều người cùng tắm, nước cấp vào ào ạt, và theo đường nóng chảy xuống vòi sen, lõi vòi trộn, van một chiều. Nhà trọ hai mươi người tắm dồn vào sáu bảy giờ tối là đúng lúc cặn bị khuấy nhiều nhất, nên vòi sen phòng nào cũng nghẹt.

Van xả đáy là một van nhỏ ở điểm thấp nhất của bồn, thường ở một đầu thân bồn hay ở đường nước lạnh vào. Nhiều máy lắp xong thợ để nguyên van đó trên cao, ngay cạnh bồn, không ai với tới. Hỏi thợ nối thêm một đoạn ống chịu nhiệt từ van xuống chỗ đứng thoải mái là việc nhỏ, làm một lần, sau này xả không phải trèo lên.

Các bước xả cặn một lần, cho chỗ van đứng an toàn

Làm vào sáng sớm, khi nước trong bồn đã nguội bớt sau một đêm. Không làm vào buổi trưa hay chiều nắng. Chỉ tự làm khi van ở sân thượng phẳng có lan can hoặc đã có ống nối xuống dưới; van trên mái tôn dốc thì để thợ.

  1. Báo trước cho người trong nhà hay người thuê là sẽ mất nước nóng khoảng nửa tiếng, để không ai đang tắm dở.
  2. Mang găng tay vải dày, dép bám, xô nhựa dày hoặc chậu lớn. Đặt xô dưới van, miệng ống xả hướng xuống, không hướng vào chân.
  3. Để nguyên van cấp nước lạnh đang mở, như vậy nước vào sẽ đẩy cặn ra. Mở van xả từ từ khoảng nửa vòng, nước đầu tiên có thể đục, có vụn trắng hoặc vàng.
  4. Hứng đầy xô thì khoá van, đổ ra, nhìn đáy xô. Lặp lại tới khi nước xả ra trong. Thường mất ba tới năm xô, tức chừng 30 tới 60 lít.
  5. Lần cuối, mở van hết cỡ vài giây rồi khoá lại, làm hai ba lần như vậy để dòng mạnh cuốn nốt cặn ở đáy.
  6. Khoá chặt van xả, kiểm không còn giọt rỉ. Mở một vòi nóng phía dưới cho chảy một lúc để đẩy hết khí và nước đục trong ống ra.

Nước xả ra dù đã sáng sớm vẫn có thể ấm 40 tới 50 độ sau một ngày nắng tốt. Không thò tay hứng thử, không để trẻ con đứng xem gần xô.

Xả bao nhiêu, bao lâu một lần: tính bằng ví dụ giả định

Ví dụ giả định cho dãy trọ trên: hai mươi người, mỗi người dùng khoảng 30 lít nước nóng một ngày, hai máy cộng lại có khoảng 600 lít nước đi qua mỗi ngày, mỗi tháng gần 18 nghìn lít. Nước máy khu đó mỗi lần đun nóng để lại rất ít cặn, nhưng cộng cả tháng thì đủ thành một lớp bột mỏng dưới đáy mỗi bồn.

Cách đặt lịch đơn giản nhất là thử: lần đầu xả, đếm số xô cần để nước trong. Một tháng sau xả lại, nếu chỉ cần một xô là trong thì lịch hai ba tháng một lần là đủ; nếu vẫn phải bốn năm xô thì giữ lịch hằng tháng. Nhà dùng nước giếng khoan nhiều phèn thường phải xả dày hơn hẳn nhà dùng nước máy.

Đừng xả cạn cả bồn cho sạch. Xả cạn rồi để bồn rỗng giữa trời nắng, các ống chân không khô và nóng lên rất cao, nước vào lại có thể làm nứt ống. Cách xả đúng là giữ van cấp mở, để nước mới luôn bù vào trong lúc nước cũ và cặn chảy ra; bồn lúc nào cũng còn nước.

Với nhà trọ, nên chia hai máy ra xả lệch tuần nhau: tuần đầu tháng xả máy phía đầu dãy, tuần thứ ba xả máy cuối dãy. Như vậy lúc nào cũng có một máy chưa bị khuấy cặn, người thuê ít bị gián đoạn, và chủ trọ dễ so màu nước của hai máy với nhau. Máy nào lần nào cũng cần nhiều xô hơn hẳn máy kia thường là máy nhận nước từ đoạn ống bẩn hơn hoặc đã lâu chưa tháo ống.

Câu hỏi cho thợ khi nhờ chuẩn bị chỗ xả

Lần đầu gọi thợ nên làm luôn phần chuẩn bị để những lần sau tự xả được:

  • "Anh nối giúp em một đoạn ống từ van đáy xuống chỗ đứng được, dùng ống chịu nhiệt, có van khoá ở đầu dưới không?"
  • "Van xả nhà em loại gì, mở bao nhiêu vòng là đủ, có dễ bị kẹt cặn không đóng kín được không?"
  • "Với nước khu này, anh thấy bao lâu em nên xả một lần, mỗi lần mấy xô?"
  • "Trong bồn có thanh magie không anh, lúc nào cần kiểm thanh đó?"
  • "Nếu xả xong van rỉ nước không đóng chặt thì em xử lý tạm thế nào trong lúc chờ anh?"

Nối ống xả và lắp thêm van khoá ở đầu dưới thường chỉ tốn ở mức vài trăm nghìn đồng, tham khảo, thay đổi theo thời điểm, khu vực và độ dài ống. So với mỗi lần gọi thợ lên chỉ để mở một cái van, khoản này nhỏ.

Nhờ thợ chỉ tận tay một lần: van mở chiều nào, mở bao nhiêu là đủ, đóng tới đâu là kín. Chụp ảnh van lúc đóng và lúc mở, dán cạnh tờ lịch xả, để người khác trong nhà làm thay cũng không vặn nhầm.

Chủ trọ, chủ nhà hay xả sai ở đâu

Mấy lỗi gặp nhiều ở nhà trọ và nhà nhiều người:

Hay làmNên làm
Xả vào buổi trưa cho nhanh khô sânXả sáng sớm khi nước nguội bớt, tránh bỏng
Khoá van cấp rồi xả cạn bồnGiữ van cấp mở, để nước mới đẩy cặn ra
Đợi người thuê kêu mới xảGhi lịch cố định, dán ở chỗ van
Trèo lên mái tôn dốc để mở vanNhờ thợ nối ống xả xuống, hoặc để thợ xả kèm lần kiểm
Vặn van xả thật chặt bằng kìmVặn tay vừa đủ; siết quá làm hỏng đệm van, lần sau rỉ

Cái không cần mua: các viên, gói hoá chất bỏ vào bồn để tan cặn. Nước trong bồn là nước người thuê tắm hằng ngày, thêm hoá chất vào là rước rủi ro kích ứng da mà cặn đáy ống vẫn còn nguyên.

Cũng không cần thay vòi sen mới cho cả dãy phòng mỗi khi nghẹt. Ngâm bát sen trong giấm ăn pha loãng một đêm, chà nhẹ lỗ, rồi xả cặn bồn đều đặn thì vòi sen dùng thêm được lâu.

Ghi sổ và tự kiểm sau mỗi lần xả

Dán một tờ giấy ở chỗ van, mỗi lần xả ghi ngày, số xô cần để nước trong, màu cặn: trắng, vàng hay nâu. Sau nửa năm nhìn lại là biết bồn đang sạch lên hay bẩn đi, nước nguồn có thay đổi gì không. Cặn đột nhiên chuyển màu nâu đỏ là dấu hiệu cần gọi thợ kiểm gỉ.

Một tuần sau lần xả đầu tiên, hỏi lại vài người thuê phòng cuối dãy: vòi sen còn nghẹt không, nước nóng có mạnh hơn không. Nếu vẫn yếu, vấn đề nằm ở đường ống hay van một chiều chứ không chỉ ở cặn trong bồn.

Sau mỗi lần xả, nhìn lại van xả vào tối hôm đó và sáng hôm sau. Van rỉ từng giọt thì mỗi ngày mất vài lít nước nóng, lâu ngày ướt luôn chân bồn và lớp cách nhiệt. Rỉ nhẹ thường do một hạt cặn kẹt ở đệm van, mở ra đóng lại một lần là hết; vẫn rỉ thì thay van.

Khi nào xả cặn không đủ, phải gọi thợ lên bồn

Xả năm sáu xô nước vẫn đục. Cặn đã dày và chắc dưới đáy bồn, dòng nước từ van nhỏ không cuốn hết được. Thợ sẽ xả bớt nước, mở nắp hoặc cửa vệ sinh trên bồn nếu có, dùng ống mềm và vòi xịt để đánh tơi lớp cặn rồi mới xả. Việc này làm trên bồn ở mái nên không tự làm.

Van xả bị kẹt, vặn không chuyển. Van lâu ngày không mở bị cặn vôi bám cứng. Dùng kìm lớn bẻ mạnh dễ gãy cổ van, nước nóng phun ra không khoá lại được. Gọi thợ thay van mới, tiện thì nối luôn ống xả xuống dưới.

Chân bồn, vỏ bồn ướt dù không xả. Nước có thể rỉ từ mối hàn ruột bồn hay từ gioăng cổ ống, ngấm vào lớp cách nhiệt rồi chảy ra chân bồn. Đây không phải chuyện cặn, mà là rò, cần thợ tìm đúng chỗ.

Nước xả ra có vảy nâu đỏ, cứng. Vảy gỉ bong ra từ bên trong, thường từ đoạn ống thép hoặc mối hàn. Mang một nắm vảy cho thợ xem, kèm ghi chép những lần xả trước, để thợ đánh giá bồn còn dùng được bao lâu.

Đã xả đều mà vòi sen vẫn nghẹt nhanh. Cặn có thể đến từ đáy các ống chân không chứ không phải từ bồn, hoặc từ chính đường ống thép cũ trong tường. Lúc đó lịch tháo ống vệ sinh mới là việc cần làm, không phải xả bồn dày thêm.

Câu hỏi thường gặp

Bao lâu nên xả cặn bồn máy nước nóng năng lượng mặt trời một lần?

Nhà dùng nước giếng nhiều phèn hay vôi nên xả mỗi một hai tháng, nhà dùng nước máy thường vài tháng một lần. Cách chắc nhất là đếm số xô cần để nước trong mỗi lần rồi điều chỉnh lịch.

Xả cặn bồn có làm sạch được ống chân không không?

Không, cặn trong ống chân không nằm ở đáy ống, thấp hơn van xả nên dòng nước không cuốn lên được. Ống phải để thợ tháo ra vệ sinh riêng, thường cách nhau vài năm.

Có nên xả cạn hết nước trong bồn khi súc rửa không?

Không nên tự xả cạn, nhất là vào ngày nắng, vì ống khô nóng lên rất cao và dễ nứt khi nước lạnh vào lại. Giữ van cấp nước mở trong khi xả để bồn luôn còn nước.

Van xả đáy bồn nằm trên mái tôn thì làm sao tự xả?

Không tự trèo lên mái tôn dốc. Nhờ thợ nối một đoạn ống chịu nhiệt từ van xuống chỗ đứng an toàn và lắp thêm van khoá ở đầu dưới, những lần sau xả ở dưới.

Nước xả ra có màu nâu đỏ thì có sao không?

Màu nâu đỏ có thể do phèn sắt trong nước nguồn, cũng có thể do ruột bồn, mối hàn hay ống thép bắt đầu gỉ. Thử xem nước lạnh có màu không; nếu chỉ nước nóng có màu thì gọi thợ kiểm bồn.

Nhà trọ có nên giao cho người thuê tự xả cặn không?

Chỉ nên khi van đã được nối xuống chỗ an toàn và có người được hướng dẫn kỹ. Chủ trọ nên giữ lịch và sổ ghi, vì người thuê thay đổi và dễ quên hoặc xả lúc trưa nóng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138