NhietNang.comNhiệt Năng
Tính công suất theo hoá đơn điện

Điện mặt trời mùa hè, mùa đông: hoá đơn chênh gấp đôi thì tính theo tháng nào

Hoá đơn mùa hè gấp đôi mùa đông, nắng cũng lệch theo mùa: cách đặt hai đường cong cạnh nhau để chọn tháng tính công suất, kèm ví dụ giả định ở miền Bắc.

Small cafe with air conditioners and a metal roof, a middle-aged Vietnamese woman in a salmon cardigan pours tea by the window, seen from behind, soft overcast light

Khi hoá đơn mùa hè gấp đôi mùa đông, đừng tính công suất điện mặt trời theo tháng cao nhất hay tháng thấp nhất; hãy đặt điện dùng ban ngày từng mùa cạnh sản lượng từng mùa của mỗi kWp, rồi lấy con số làm cả năm ít dư ít thiếu nhất. Ở miền Bắc, mùa nóng dùng nhiều điện lại trùng mùa nhiều nắng, nên con số thường gần với tính theo trung bình năm hơn nhiều người nghĩ.

Tình huống giả định: chị Thu mở quán nước kiêm bán cơm trưa văn phòng mái tôn ở một phường của TP. Hải Phòng. Mùa hè hai máy lạnh chạy từ mười giờ sáng tới ba giờ chiều, hoá đơn khoảng 900 kWh mỗi tháng. Mùa đông tắt máy lạnh, chỉ còn tủ mát, nồi cơm, ấm nước, quạt hút, hoá đơn khoảng 420 kWh. Hai nhà thầu khảo sát: một người tính theo tháng bảy, ra 8kWp; người kia tính theo tháng một, ra 3kWp. Chị không biết nghe ai.

Hai đường cong: điện dùng và nắng, mỗi đường một mùa cao

Thử vẽ trong đầu hai đường cong trên cùng một trục mười hai tháng. Đường thứ nhất là điện quán dùng vào giờ có nắng: thấp từ tháng mười hai tới tháng ba, lên cao từ tháng năm tới tháng chín vì máy lạnh. Đường thứ hai là sản lượng của mỗi kWp: ở miền Bắc, tháng một tới tháng ba trời nồm, mưa phùn, âm u, sản lượng thấp nhất năm; tháng năm tới tháng chín nắng nhiều, sản lượng cao.

Hai đường này lên xuống gần như cùng nhịp. Đó là tin tốt cho quán chị Thu: lúc cần điện nhất cũng là lúc tấm pin làm ra nhiều nhất. Khoảng cách giữa hai đường mới là điều cần tính. Mùa hè quán dùng gấp đôi mùa đông, còn sản lượng mùa hè ở miền Bắc có thể gấp đôi tới gấp hai lần rưỡi mùa đông. Nên một hệ vừa cho mùa hè sẽ không dư quá nhiều vào mùa đông, và ngược lại.

Chuyện khác hẳn với những nhà dùng điện nhiều vào mùa đông: nhà có bình nóng lạnh điện chạy cả ngày, máy sưởi dầu cho người già, máy sấy quần áo mùa nồm. Ở những nhà đó, đường điện dùng cao đúng lúc đường nắng thấp nhất. Tính theo tháng một thì ra hệ rất to, mùa hè dư nhiều; tính theo tháng bảy thì mùa đông thiếu nặng. Nhận ra nhà mình thuộc kiểu nào là bước đầu tiên.

Ví dụ giả định: điện dùng ban ngày và sản lượng mỗi kWp theo mùa

Số dưới đây là ví dụ giả định cho quán chị Thu ở Hải Phòng, sản lượng đã trừ hao hụt, làm tròn. Bạn thay số nhà mình vào.

MùaĐiện quán dùng giờ nắng mỗi thángSản lượng mỗi kWp mỗi thángCần khoảng
Tháng một đến tháng ba, nồm ẩm180 kWh60 kWh3 kWp
Tháng tư, tháng năm, bắt đầu nóng360 kWh95 kWh3,8 kWp
Tháng sáu đến tháng chín, nóng nhất480 kWh115 kWh4,2 kWp
Tháng mười đến tháng mười hai, mát dần240 kWh80 kWh3 kWp

Nhìn bảng sẽ thấy: tháng nóng nhất cần khoảng 4,2kWp, tháng lạnh nhất cần khoảng 3kWp. Không phải 8kWp như cách tính theo hoá đơn tháng bảy, vì hoá đơn 900 kWh gồm cả phần dùng buổi sáng sớm, buổi tối, không chỉ giờ có nắng. Cũng không phải 3kWp như tính theo tháng một, vì như vậy cả mùa hè quán thiếu.

Con số hợp lý cho chị Thu nằm khoảng 3,5 tới 4kWp. Mùa hè có những ngày thiếu chút ít, lưới bù; mùa đông có những ngày dư chút ít, nhưng không nhiều. Đây là kiểu cân bằng mà thợ khảo sát kỹ sẽ đề xuất khi được đưa đủ hoá đơn mười hai tháng.

Bốn cách chọn tháng và khi nào mỗi cách hợp

Tính theo tháng cao nhất. Hợp khi đỉnh dùng điện trùng mùa nắng và phần dư mùa thấp được xử lý theo cách bạn chấp nhận được, hỏi điện lực địa phương quy định hiện hành. Dễ ra hệ to, mùa mát dư nhiều nếu đỉnh dùng điện cao gấp nhiều lần mùa thấp.

Tính theo tháng thấp nhất. Hợp khi bạn muốn gần như không bao giờ dư, chấp nhận mùa nóng vẫn mua điện lưới nhiều. Đây là cách thận trọng, hợp với nhà chưa chắc thói quen dùng điện, muốn lắp ít trước rồi thêm sau.

Tính theo trung bình năm. Cách phổ biến nhất, hợp khi hai đường cong cùng nhịp như quán chị Thu. Cộng điện dùng ban ngày cả năm, chia cho sản lượng cả năm của mỗi kWp, ra một con số.

Tính theo phần nền quanh năm cộng một phần mùa cao. Hợp với nhà dùng nhiều điện mùa đông. Lấy phần nền luôn có, ví dụ tủ lạnh, bơm nước, cộng thêm một nửa phần tăng mùa hè. Hệ không quá to, mùa đông dùng gần hết.

Ghi công tơ hai lần trong năm để có số của từng mùa

Bảng theo mùa ở trên chỉ đúng khi bạn có số điện dùng giờ nắng của từng mùa, mà hoá đơn thì chỉ cho tổng. Cách lấy đơn giản nhất: ghi chỉ số công tơ lúc sáu giờ sáng và sáu giờ chiều trong một tuần mùa nóng và một tuần mùa mát. Nếu bạn quyết định lắp vào mùa thu, chỉ kịp ghi một tuần, thì ghi tuần đó và hỏi lại người trong nhà mùa kia máy nào chạy giờ nào, rồi ước bằng cách cộng thêm hoặc bớt phần máy lạnh, máy sưởi.

Ví dụ giả định với quán chị Thu: tuần tháng mười ghi được trung bình 8 kWh trong giờ nắng mỗi ngày. Mùa hè thêm hai máy lạnh, mỗi máy chạy khoảng năm tiếng giờ trưa, mỗi máy ăn khoảng 1,2 kWh mỗi giờ khi chạy thật, cộng thêm khoảng 12 kWh mỗi ngày. Vậy mùa hè khoảng 20 kWh mỗi ngày, gần với số 480 kWh mỗi tháng trong bảng. Mùa đông tắt máy lạnh, tủ mát chạy nhẹ hơn, còn khoảng 6 kWh mỗi ngày.

Cách ước này không cần chính xác tới từng số. Mục tiêu là biết tỉ lệ giữa mùa cao và mùa thấp của nhà mình, để đặt cạnh tỉ lệ sản lượng mùa cao và mùa thấp của vùng mình. Hai tỉ lệ gần nhau thì tính theo trung bình năm là ổn. Hai tỉ lệ ngược nhau, như nhà dùng nhiều điện mùa đông ở miền Bắc, thì phải cẩn thận hơn và nghiêng về hệ nhỏ.

Một chi tiết nhỏ: tuần ghi chép nên là tuần bình thường. Tuần có giỗ, có khách, quán nghỉ hay mất điện vài tiếng đều làm số lệch. Ghi chú bên cạnh để khi cộng lại biết bỏ ngày nào ra.

Câu hỏi mẫu để hỏi nhà thầu về mùa

Những câu dưới giúp bạn biết nhà thầu có tính theo mùa không:

  • "Anh tính hệ này theo hoá đơn tháng nào, hay theo trung bình năm?"
  • "Tháng một tháng hai ở đây nồm ẩm, anh ước hệ này một tháng ra được bao nhiêu số?"
  • "Mùa hè trưa nắng hệ có dư nhiều không, dư thì inverter xử lý thế nào?"
  • "Anh ghi giúp em sản lượng ước theo từng tháng vào báo giá được không, để sau em đối chiếu?"
  • "Nhà em mùa đông dùng bình nóng lạnh nhiều, anh thấy có nên tính khác đi không?"

Nhà thầu chỉ đưa một con số sản lượng năm mà không tách theo tháng, bạn nên xin thêm. Ở miền Bắc, tháng thấp nhất có thể chỉ bằng chưa tới một nửa tháng cao nhất, nên một con số năm tròn trịa che mất đúng những tháng làm chủ nhà thắc mắc nhất.

Ở miền Nam, độ chênh nhỏ hơn: mùa khô nắng nhiều, mùa mưa vẫn có nắng buổi sáng. Nhưng mùa mưa có những tuần liền trời âm u từ trưa, nên vẫn nên hỏi sản lượng tháng chín, tháng mười.

Hay làm và nên làm khi hoá đơn chênh theo mùa

Những lỗi tính hay gặp ở nhà và quán có hoá đơn lên xuống mạnh:

Hay làmNên làm
Lấy hoá đơn tháng bảy vì "tháng đó mới đau"Lấy đủ mười hai tháng, tách phần dùng giờ nắng, đặt cạnh sản lượng từng mùa
Coi sản lượng tháng nào cũng như nhauXin sản lượng ước từng tháng, chú ý tháng nồm và tháng mưa nhiều
Tính bình nóng lạnh vào phần ban ngày mùa đôngXem bình chạy giờ nào, phần lớn bình nóng lạnh dùng buổi tối
Mua thêm máy để tiêu điện dư mùa đôngChấp nhận dư ít, hoặc dời việc giặt, sấy, bơm nước vào trưa mùa đông
Chọn hệ to rồi mong mùa đông đủChọn hệ theo trung bình, chấp nhận mùa đông lưới bù một phần

Cái không cần làm: thay bình nóng lạnh điện bằng loại khác chỉ để khớp với điện mặt trời. Nếu nhà thật sự dùng nhiều nước nóng mùa đông, máy nước nóng năng lượng mặt trời hoặc bơm nhiệt là bài toán riêng, đáng tính riêng, không gộp vào công suất tấm pin.

Tự kiểm qua bốn mùa: sổ mười hai dòng

Lắp xong, bạn kẻ một tờ giấy mười hai dòng, mỗi dòng một tháng, ba cột: sản lượng tháng trên ứng dụng theo dõi, điện mua từ lưới trên hoá đơn, và ghi chú thời tiết hoặc thay đổi trong nhà (thêm máy lạnh, có khách ở lâu, quán nghỉ tết). Sau một năm, tờ giấy này cho bạn biết hệ có đúng cỡ không, rõ hơn mọi bảng tính trước khi lắp.

Hai tháng đầu sau khi lắp nên so với ví dụ giả định của nhà thầu. Ví dụ hệ 4kWp ở Hải Phòng, tháng bảy ra khoảng 460 kWh là hợp với ví dụ; nếu chỉ được 300 kWh trong khi trời nắng, gửi biểu đồ cho đơn vị lắp đặt hỏi về bóng râm, bụi, cài đặt. Tháng một ra khoảng 240 kWh là bình thường cho mùa nồm, đừng vội nghĩ hệ hỏng.

Mùa nồm ẩm ở miền Bắc, mặt tấm có lớp sương đọng sáng sớm, sản lượng buổi sáng thấp. Bụi bám lên lớp ẩm thành vệt. Đừng tự leo lên mái tôn trơn ướt để lau; việc vệ sinh tấm để thợ làm vào hôm khô ráo, có dây an toàn, mũ, giày bám, người giữ thang.

Câu hỏi thường gặp

Nên tính công suất điện mặt trời theo hoá đơn tháng nào?

Không nên lấy riêng tháng cao nhất hay thấp nhất. Hãy đặt điện dùng giờ nắng từng mùa cạnh sản lượng từng mùa của mỗi kWp. Nếu hai đường cùng nhịp thì tính theo trung bình năm; nếu nhà dùng nhiều điện mùa đông thì tính theo phần nền cộng một phần mùa cao.

Mùa đông miền Bắc điện mặt trời có ra điện không?

Có, nhưng ít. Ví dụ giả định, tháng một tháng hai mỗi kWp chỉ ra khoảng một nửa so với tháng bảy, có tuần nồm ẩm còn thấp hơn. Hệ vẫn chạy, chỉ là phần lưới bù nhiều hơn.

Hoá đơn mùa hè gấp đôi mùa đông thì có nên lắp hệ to?

Chưa chắc. Ở miền Bắc, mùa hè nhiều nắng hơn hẳn mùa đông nên hệ vừa cho mùa hè thường không dư quá nhiều vào mùa đông. Tính bằng bảng theo mùa trước, đừng lấy hoá đơn tháng bảy làm chuẩn.

Nhà dùng bình nóng lạnh nhiều mùa đông thì tính thế nào?

Bình nóng lạnh thường dùng buổi tối, lúc tấm pin không làm ra điện. Nên tách phần này ra khỏi điện ban ngày. Nhu cầu nước nóng lớn thì tính riêng máy nước nóng năng lượng mặt trời hoặc bơm nhiệt.

Có cần xin nhà thầu sản lượng ước theo từng tháng không?

Nên xin. Con số năm che mất tháng thấp, mà tháng thấp là tháng chủ nhà hay thắc mắc. Có sản lượng ước theo tháng ghi trên báo giá thì sau này mới đối chiếu được với thực tế.

Miền Nam có cần tính theo mùa không?

Có nhưng nhẹ hơn. Mùa khô và mùa mưa chênh ít hơn miền Bắc, nhưng tháng chín, tháng mười có những tuần âm u từ trưa. Hỏi sản lượng ước các tháng đó và so với điện dùng mùa mưa.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138