NhietNang.comNhiệt Năng
Mái nhà, hướng mái và kết cấu chịu tải

Nhà ống mái nhỏ lắp điện mặt trời: tầng tum, lối đi bảo trì và chống sét

Nhà ống ngang bốn mét chỉ còn ít chỗ sau khi trừ tum, bồn nước và lối đi. Tính diện tích dùng được, mái tum có đặt tấm được không, đường dây xuống nhà và chống sét.

Low angle shot of a Vietnamese engineer in a lemon yellow shirt wearing a safety harness and helmet on a ladder inspecting a concrete beam of a rooftop stair room

Nhà ống mái nhỏ vẫn lắp được điện mặt trời, nhưng diện tích thực sự đặt được tấm thường chỉ còn khoảng một nửa tới hai phần ba sân thượng sau khi trừ tum cầu thang, bồn nước, lối đi bảo trì và khoảng lùi với mép mái. Ba chuyện nhà ống hay vướng nhất là mái tum mỏng có đặt tấm được không, đường dây từ mái xuống nhà đi đâu cho gọn và an toàn, và hệ có được tiếp địa, chống sét đúng không khi nó là điểm cao nhất dãy phố.

Ví dụ giả định: nhà ống ba tầng của anh Khoa ở một phường thuộc Thành phố Hồ Chí Minh, ngang 4 m, dài 16 m, sân thượng phía sau dài chừng 8 m vì phía trước là tum cầu thang có phòng phơi đồ xây thêm năm 2019. Trên sân còn bồn nước và cục nóng điều hoà. Nhà dùng điện ban ngày khá nhiều vì vợ anh mở tiệm may tại nhà. Anh muốn biết đặt được mấy tấm, và những chuyện nhà phố liền kề cần để ý.

Diện tích dùng được: tính bằng số giả định

Sân thượng của anh Khoa phía sau rộng 4 x 8 m, tức 32 m². Trừ đi lối lên từ cửa tum khoảng 1 m dọc theo một bên, trừ chỗ bồn nước và cục nóng chừng 3 m², trừ khoảng lùi khỏi mép tường sau và hai bên tường chung mỗi bên khoảng 0,3 – 0,5 m, phần còn lại chừng 18 – 20 m², tức hơn một nửa.

Ví dụ giả định: tấm cỡ phổ biến khoảng 2,2 x 1,1 m, tức khoảng 2,4 m² mỗi tấm, công suất mỗi tấm khoảng 500 – 580 W. Với 18 – 20 m², xếp được khoảng bảy tấm nếu nằm cùng một hàng nghiêng thấp, tức chừng 3,5 – 4 kWp. Nếu muốn nhiều hơn thì phải nâng giàn cao phủ cả lối đi, hoặc dùng thêm mái tum.

Con số này thường làm chủ nhà ngạc nhiên vì họ nhìn sân thượng 32 m² và nghĩ đặt được mười mấy tấm. Đơn vị lắp đặt đưa phương án lắp kín sân thượng, không chừa lối đi, nên được hỏi lại: sau này đi lại, vệ sinh tấm, sửa bồn nước, thay ống điều hoà bằng đường nào. Diện tích cụ thể và số tấm phải đo tại chỗ; số trên chỉ để bạn tự kiểm phương án.

Mái tum có đặt tấm được không

Mái tum là chỗ cao nhất nhà, ít bị che, nên rất hấp dẫn. Nhưng tum ở nhiều nhà ống được xây sau, xây nhanh, tường mười phân, sàn mái mỏng, không tính trước cho tải đặt thêm. Tum của anh Khoa lại có thêm phòng phơi đồ xây năm 2019, càng phải xem kỹ. Đặt khung pin lên mái tum mà không xem kết cấu là cộng tải vào phần yếu nhất của ngôi nhà.

Việc xem mái tum là của kỹ sư kết cấu hoặc đơn vị khảo sát có chuyên môn: họ xem dầm, sàn mái tum, tường đỡ, vết nứt, vết thấm. Chủ nhà chuẩn bị thang chắc có người giữ và lối tiếp cận từ bên trong. Nếu kết luận đặt được, mái tum thường hợp với khung kê thấp, ít điểm khoan, hoặc khung dằn nhẹ, vì tum là chỗ gió mạnh nhất trên dãy phố.

Một chuyện nhỏ hay bị quên: lên mái tum thường không có lối an toàn, phải leo thang ngoài. Sau này mỗi lần vệ sinh hay kiểm tra, thợ phải đứng trên một khối nhỏ cao bốn năm tầng không lan can. Nếu chọn đặt tấm trên tum, hỏi luôn đơn vị lắp đặt về điểm neo dây an toàn cố định cho người làm về sau.

Lối đi bảo trì và khoảng lùi: vì sao không lắp kín

Những lý do thợ lâu năm luôn chừa lối đi:

  • Vệ sinh tấm: người làm phải đứng ở lối đi, không đứng lên tấm, với chổi cán dài với tới hết mặt tấm.
  • Kiểm, thay một tấm hỏng ở giữa: không có lối thì phải tháo cả hàng.
  • Sửa bồn nước, thay phao, thông ống, sửa chống thấm sân thượng: cần chỗ đứng và chỗ đặt đồ.
  • Thoát hiểm: sân thượng nhà ống liền kề đôi khi là lối thoát sang nhà bên khi có cháy; giàn kín lối đi là chặn đường thoát.
  • Gió: khoảng lùi với mép mái giảm lực gió lên hàng tấm ngoài cùng.
  • Thoát nước: chừa chỗ quanh phễu thu nước để dọn rác, không để tấm đổ nước dồn vào một góc.

Lối đi khoảng 0,6 m là con số nhiều đơn vị hay chừa, đủ một người đi ngang. Nếu buộc phải giàn cao phủ kín, lối đi nằm bên dưới giàn, và cần thêm lối đi hoặc điểm neo trên giàn cho người vệ sinh. Đừng để lối thoát hiểm sang nhà bên, nếu có, bị khung pin hoặc tủ điện chắn. Cục nóng điều hoà cũng cần chừa khoảng trống phía trước cho gió thổi ra; đặt tấm pin sát ngay trước cục nóng thì hơi nóng thổi thẳng vào mặt sau tấm, tấm nóng hơn, làm việc kém hơn, còn điều hoà thì hút lại khí nóng của chính nó.

Đường dây từ mái xuống nhà

Ở nhà ống, inverter thường đặt ở tầng trên cùng hoặc ở tum, còn tủ điện tổng ở tầng trệt. Dây từ tấm pin xuống inverter là dây điện một chiều, điện áp có thể vài trăm vôn khi trời nắng; dây từ inverter xuống tủ tổng là điện xoay chiều. Đi dây ở đâu là chuyện cả an toàn lẫn thẩm mỹ.

Cách gọn và an toàn hay gặp là đi trong ống luồn dây hoặc máng kín dọc theo trục kỹ thuật, giếng trời, hoặc mặt tường phía sau, có kẹp cố định đều, tránh chỗ người hay chạm tay. Chỗ dây xuyên qua sàn mái, tường tum phải có ống lồng và bịt kín chống thấm. Thợ ẩu kéo dây thả lỏng qua cửa sổ, dọc lan can, buộc dây thít nhựa, sau vài năm nắng nhựa giòn, dây đong đưa và vỏ dây nứt.

Chủ nhà không đấu dây, không mở hộp đấu, nhưng nên hỏi và xem đường đi trước khi thi công, yêu cầu có cầu dao ngắt phía điện một chiều đặt ở chỗ dễ với, và có sơ đồ đi dây khi bàn giao. Sau này sửa nhà, khoan tường, chống thấm, ai làm cũng cần biết dây chạy chỗ nào để không khoan trúng.

Chống sét và tiếp địa: hiểu ở mức hỏi đúng

Khung kim loại phải được nối đất. Toàn bộ khung, ray, vỏ tấm pin, vỏ inverter cần được nối với hệ tiếp địa để khi có rò điện hoặc sét đánh gần, dòng điện có đường xuống đất thay vì qua người hay qua thiết bị.

Nhà ống thường là điểm cao nhất. Một dãy phố toàn nhà ba bốn tầng, nhà nào có khung kim loại trên sân thượng cao hơn hẳn thì dễ hứng sét hơn. Nếu nhà đã có kim thu sét, hỏi đơn vị lắp đặt vị trí kim có còn bao được vùng tấm pin không, khoảng cách giữa khung pin và dây thoát sét thế nào.

Thiết bị chống sét lan truyền. Trong tủ điện của hệ thường có thiết bị chống sét lan truyền cho cả phía một chiều và xoay chiều, giúp bảo vệ inverter và đồ điện trong nhà khi sét đánh gần. Hỏi xem hệ nhà mình có không.

Cọc tiếp địa và điện trở đất. Tiếp địa tốt hay không cần đo bằng máy chuyên dùng. Xin đơn vị lắp đặt đo và ghi giá trị vào biên bản bàn giao. Nhà ống đất hẹp, có khi phải đóng cọc ở hẻm sau hoặc dưới nền nhà, nên bàn trước.

Sau giông sét. Thấy inverter tắt, cầu dao nhảy, mùi khét, thì không tự bật lại nhiều lần. Ghi lại thời điểm, gọi đơn vị lắp đặt kiểm. Có khói hoặc lửa thì đưa người ra ngoài, ngắt cầu dao tổng nếu an toàn, gọi 114.

Chuyện với nhà hàng xóm liền kề

Nhà ống chung tường hai bên, nên những gì đặt trên sân thượng nhà mình đều có thể ảnh hưởng nhà bên. Tấm pin hay giàn chìa qua tường chung, nước mưa từ mép tấm nhỏ xuống sân thượng nhà bên, ánh nắng phản chiếu từ mặt kính chiếu vào cửa sổ tầng trên nhà cao hơn, là những chuyện thật đã làm hàng xóm mất lòng nhau.

Trước khi lắp, nói với hai nhà bên một câu, cho họ xem vị trí đặt tấm. Khung không vượt qua tim tường chung, nước mưa từ tấm đổ về phễu thu của nhà mình, chân trụ không khoan vào tường chung khi chưa hỏi. Nhà bên đang định xây cao thêm thì càng nên biết, vì bóng của họ sau này rơi vào mái nhà mình.

Nếu có tranh chấp không tự dàn xếp được, nên hỏi luật sư hoặc nhờ tổ dân phố hoà giải, không tự ý tháo dỡ đồ của nhau. Nói trước một câu thường đỡ được rất nhiều chuyện về sau. Trong lúc thi công, thợ thường phải đứng hoặc đặt đồ trên sân thượng nhà bên để làm phần sát tường chung; xin phép trước, hẹn giờ làm, dọn sạch mạt khoan sau khi xong.

Câu hỏi mẫu cho đơn vị lắp đặt khi nhà là nhà ống

Viết sẵn, hỏi từng câu khi khảo sát:

  • "Anh cho em hỏi sân thượng nhà em trừ lối đi và bồn nước thì đặt được mấy tấm, anh có vẽ mặt bằng cho em xem không?"
  • "Mái tum nhà em xây thêm năm 2019, bên mình có kỹ sư xem trước khi đặt tấm lên không?"
  • "Dây từ mái xuống anh đi đường nào, có ống luồn không? Chỗ xuyên sàn chống thấm sao?"
  • "Hệ có nối đất khung không, có thiết bị chống sét lan truyền không? Điện trở đất đo được bao nhiêu, ghi vào biên bản giúp em?"
  • "Khung có vượt qua tường chung sang nhà bên không? Nước mưa từ tấm đổ về đâu?"
  • "Sau này vệ sinh tấm thì người làm đứng ở đâu, có điểm neo dây an toàn không?"

Sau khi lắp, trong bốn tuần đầu: xem trần tầng trên cùng ở những chỗ dây xuyên sàn và chân khung sau trận mưa lớn, xem dây có được kẹp chắc không, đi thử lối bảo trì xem còn đủ chỗ không. Ghi lại vào sổ cùng ảnh, để đối chiếu khi cần bảo hành.

Câu hỏi thường gặp

Nhà ống ngang 4 m lắp được bao nhiêu kWp điện mặt trời?

Tuỳ phần sân thượng còn trống sau khi trừ tum, bồn nước, lối đi và khoảng lùi. Ví dụ giả định, khoảng 18 – 20 m² dùng được đặt chừng bảy tấm, tức khoảng 3,5 – 4 kWp. Số thật cần đơn vị lắp đặt đo tại chỗ.

Có nên đặt tấm pin lên mái tum cầu thang không?

Mái tum ít bị che nhưng thường xây mỏng, có khi xây thêm sau, và là chỗ gió mạnh nhất. Nên để kỹ sư kết cấu xem trước, và hỏi về điểm neo dây an toàn cho người làm sau này.

Hệ điện mặt trời có làm nhà dễ bị sét đánh hơn không?

Khung kim loại trên sân thượng cao hơn các nhà xung quanh có thể làm điểm đó dễ hứng sét hơn. Vì vậy khung cần được nối đất đúng cách, có thiết bị chống sét lan truyền, và nằm trong vùng bảo vệ của kim thu sét nếu nhà có.

Có cần chừa lối đi trên sân thượng khi lắp pin không?

Nên chừa, thường khoảng 0,6 m, để vệ sinh tấm, sửa bồn nước, chống thấm và thoát hiểm. Lắp kín sân thượng thì sau này mọi việc bảo trì đều khó và nguy hiểm hơn.

Dây điện từ tấm pin xuống nhà đi thế nào cho an toàn?

Nên đi trong ống luồn hoặc máng kín dọc trục kỹ thuật hoặc mặt tường sau, kẹp cố định, chỗ xuyên sàn có ống lồng chống thấm. Chủ nhà không tự đấu dây, nhưng nên xem đường đi trước thi công và xin sơ đồ khi bàn giao.

Tấm pin chìa sang nhà hàng xóm có được không?

Không nên để khung vượt qua tường chung, cũng không để nước mưa từ tấm đổ sang sân nhà bên. Nói trước với hàng xóm về vị trí đặt tấm. Có tranh chấp không tự dàn xếp được thì nên hỏi luật sư.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138