NhietNang.comNhiệt Năng
Báo giá, hợp đồng và thủ tục

Phát sinh khi lắp điện mặt trời: sửa mái, kéo dây, tủ điện và cách chốt trước

Phát sinh khi lắp điện mặt trời hay đến từ mái cũ, dây dài, tủ điện, tiếp địa và lối đưa vật tư lên mái. Cách nhận diện lúc khảo sát và chốt bằng chữ trước khi làm.

Close-up of a contractor in a teal green shirt, wearing a safety harness and helmet, pointing at old clay tiles during a rooftop solar survey, homeowner behind him, soft afternoon light

Phát sinh khi lắp điện mặt trời hay đến từ năm chỗ: mái cũ phải sửa hoặc gia cố, đường dây dài hơn dự tính, tủ điện nhà cũ phải làm lại, tiếp địa chưa có, và công đưa vật tư lên mái khó; cách tránh là bắt khảo sát kỹ, đưa từng khoản có thể phát sinh vào báo giá với đơn giá rõ ràng, và thoả thuận bằng chữ rằng mọi phát sinh phải được chủ nhà đồng ý trước khi làm.

Ví dụ giả định là nhà ông Lâm, nhà ống ba tầng ở một phường của thành phố Huế, nửa sau mái ngói cũ, nửa trước là sân thượng bê tông. Báo giá ban đầu nghe hợp lý. Ngày thứ hai thi công, trưởng nhóm thợ báo: ngói phía sau mục, phải thay một mảng trước khi bắt khung; tủ điện nhà cũ không có chỗ gắn thêm aptomat; đường dây phải đi vòng qua cầu thang vì không có ống chờ sẵn. Ba khoản cộng lại làm tổng tiền tăng thêm một phần đáng kể, và ông Lâm không biết khoản nào là thật.

Phát sinh hay đến từ đâu và vì sao lúc báo giá không thấy

Báo giá thường làm dựa trên một buổi khảo sát. Khảo sát kỹ thì đã thấy gần hết, khảo sát vội thì chỉ thấy mặt mái từ xa. Nhiều thứ chỉ lộ ra khi bắt tay làm: ngói nhìn lành nhưng lật lên mới thấy li tô mục, xà gồ trông thẳng nhưng gỉ chân, tủ điện đóng nắp gọn gàng nhưng mở ra là dây chắp vá.

Có phát sinh thật, cũng có phát sinh được "để dành". Phát sinh thật là thứ khảo sát kỹ cũng khó thấy, ví dụ mục bên dưới lớp ngói. Phát sinh để dành là thứ lẽ ra thấy được lúc khảo sát mà không ghi, ví dụ chiều dài dây từ sân thượng xuống tủ điện tầng trệt, hay tủ điện không có chỗ trống. Báo giá thấp lúc đầu rồi đội lên lúc làm là cách quen thuộc của một số nơi, vì lúc đó tấm đã lên mái, chủ nhà khó dừng lại.

Chủ nhà không phân biệt được hai loại này bằng cảm giác. Phân biệt bằng giấy: khảo sát có ghi gì, báo giá có dòng nào cho khoản đó không, và lúc báo phát sinh, thợ có ảnh chụp chỗ hư cho bạn xem không.

Những khoản phát sinh thường gặp và cách chốt trước

Bảng dưới là các khoản ông Lâm gặp, cộng thêm vài khoản hay gặp ở nhà khác. Cột cuối là cách đưa nó vào báo giá ngay từ đầu.

KhoảnVì sao hay phát sinhCách chốt trước
Thay ngói, thay tôn chỗ đặt tấmMái cũ mục, gỉ; bắt khung vào chỗ yếu là hỏng cả haiKhảo sát lật thử vài viên ngói, ghi đơn giá thay theo mét vuông
Gia cố xà gồ, li tôMái không đủ chắc cho khung và tấmNhờ kỹ sư kết cấu hoặc đơn vị khảo sát đánh giá, ghi phương án và giá
Dây dài hơn dự tínhKhông có ống chờ, phải đi vòngGhi số mét đã tính và đơn giá mỗi mét dư
Làm lại tủ điệnTủ cũ không có chỗ, không có chống giậtMở tủ khi khảo sát, ghi rõ có làm lại không, giá bao nhiêu
Cọc tiếp địaNhà chưa có tiếp địa đạt yêu cầuGhi sẵn hạng mục tiếp địa riêng trong báo giá
Đưa vật tư lên máiHẻm nhỏ, nhà cao, phải dùng ròng rọc hay thuê thêm ngườiBáo trước điều kiện nhà, hỏi công vận chuyển đã gồm chưa
Khung nâng thay khung sát máiChủ nhà đổi ý muốn dùng sân thượngQuyết trước khi ký, đừng đổi giữa chừng

Cột cuối có một điểm chung: khoản nào cũng có thể ghi thành đơn giá trước, kể cả khi chưa biết số lượng chính xác. Có đơn giá thì phát sinh chỉ còn là chuyện đo đếm, không còn là chuyện mặc cả lúc thợ đang đứng trên mái.

Ví dụ giả định: ba khoản phát sinh của nhà ông Lâm

Giả định ba khoản ông Lâm được báo: thay khoảng tám mét vuông ngói và li tô, thêm mười hai mét dây đi vòng cầu thang, làm lại một phần tủ điện. Đặt cạnh báo giá ban đầu, khoản ngói là phát sinh thật: buổi khảo sát chỉ nhìn mái từ sân thượng, không ai lật ngói. Khoản dây và khoản tủ điện thì lẽ ra thấy được: tủ điện ở ngay chân cầu thang, mở ra là thấy hết chỗ.

Ông Lâm đề nghị: khoản ngói đồng ý theo đơn giá thay mái hợp lý, có ảnh chụp ngói mục; khoản dây và tủ điện thì thương lượng chia lại vì đó là thiếu sót lúc khảo sát. Đơn vị lắp đặt đồng ý giảm một phần. Không phải lúc nào cũng thương lượng được, nhưng có căn cứ rõ ràng thì cuộc nói chuyện dễ hơn nhiều so với cãi bằng cảm giác.

Giá cụ thể của các khoản này tham khảo, thay đổi theo thời điểm, khu vực và thiết bị; con số trên chỉ là ví dụ để thấy cách phân loại. Với nhà bạn, quan trọng là có đơn giá trong báo giá trước khi bắt đầu.

Mái ngói, mái cũ: sửa trước hay sửa cùng lúc

Người làm mái lâu năm hay khuyên: mái sắp tới hạn sửa thì sửa trước khi lắp pin. Tháo dàn tấm xuống để sửa mái vài năm sau tốn công gấp đôi, lại phải đấu nối lại toàn bộ. Với nhà ông Lâm, nếu nửa mái ngói đã mục lác đác thì có khi nên thay cả mảng đặt tấm luôn một lần.

Mái ngói khác mái tôn ở chỗ móc khung phải luồn dưới ngói, bắt vào li tô hoặc xà gồ; ngói vỡ khi đi lại là chuyện thường. Hỏi đơn vị lắp đặt dự trù bao nhiêu viên ngói thay, ai mua ngói cùng loại, ngói cũ của nhà đã ngừng sản xuất thì xử lý thế nào. Khung, tấm cộng với ngói và con người đi lại tạo tải trọng lên mái; mái có chịu được không phải để kỹ sư kết cấu hoặc đơn vị khảo sát đánh giá, không nên tự đoán.

Người lên mái ngói phải có dây an toàn móc vào điểm chắc, mũ, giày bám, có người giữ thang; không làm khi ngói ướt sau mưa hay sương sớm, không làm khi gió lớn hay trưa nắng gắt. Mái ngói ướt trơn hơn nhiều người tưởng.

Câu hỏi khoá phát sinh ngay từ lúc khảo sát

Hỏi lúc thợ còn ở nhà, câu trả lời ghi vào báo giá.

  • "Anh lật thử vài viên ngói chỗ định đặt tấm giúp em, nếu mục thì đơn giá thay một mét vuông là bao nhiêu?"
  • "Báo giá đã tính bao nhiêu mét dây, nếu dư thì mỗi mét bao nhiêu, anh ghi luôn giúp em?"
  • "Anh mở tủ điện xem giúp em, có phải làm lại không, nếu phải thì phần đó bao nhiêu?"
  • "Nhà em có cần đóng cọc tiếp địa riêng không, có nằm trong báo giá chưa?"
  • "Nếu đang làm mà phát sinh thì bên anh báo em thế nào, có chụp ảnh và chờ em đồng ý rồi mới làm không?"

Câu cuối là điều khoản quan trọng nhất. Ghi vào hợp đồng một câu: mọi phát sinh ngoài báo giá phải có ảnh, có giá, và có xác nhận bằng chữ của chủ nhà trước khi thực hiện.

Một đơn vị làm lâu năm thường tự đưa ra danh sách khoản có thể phát sinh kèm đơn giá ngay trong báo giá, vì họ biết nhà cũ nào cũng có chuyện. Nơi nào khẳng định "nhà anh không phát sinh gì đâu" mà chưa lật một viên ngói hay mở tủ điện, câu đó nên được ghi vào hợp đồng đúng nguyên văn.

Khi thợ báo phát sinh giữa chừng

Thợ đang trên mái, việc đang dở, bạn dễ gật đầu cho nhanh. Làm theo các bước sau, chậm mười lăm phút mà rõ ràng.

  1. Xin ảnh hoặc video chỗ phát sinh, chụp cận và chụp toàn cảnh.
  2. Hỏi vì sao lúc khảo sát không thấy, ghi lại câu trả lời.
  3. Xin giá bằng chữ: số lượng, đơn giá, tổng; so với đơn giá đã có trong báo giá nếu có.
  4. Nếu là việc an toàn như ngói mục, tủ điện cháy xém, đồng ý làm nhưng thương lượng giá dựa trên đơn giá.
  5. Nếu là việc thẩm mỹ hay tiện lợi, có thể để sau hoặc từ chối.
  6. Nhắn xác nhận bằng chữ, giữ lại cùng hợp đồng.

Phát sinh nào có ảnh, có giá, có xác nhận thì khi nghiệm thu, hai bên chỉ việc cộng vào. Phát sinh nói miệng thì thường thành tranh cãi lúc trả đợt cuối. Nếu số tiền tranh chấp lớn và không tự thống nhất được, nên hỏi luật sư.

Nếu bạn không có mặt ở nhà lúc thợ báo, đề nghị họ dừng phần việc đó, làm tiếp phần khác, gửi ảnh qua tin nhắn và chờ bạn trả lời. Đừng để người nhà không nắm việc gật đầu thay. Thợ có kinh nghiệm cũng thích cách này, vì nó giúp họ khỏi bị trách sau khi làm xong mà chủ nhà không công nhận.

Hay làm và nên làm với phát sinh

Phát sinh không phải lúc nào cũng xấu. Xấu là phát sinh không có căn cứ.

Hay làmNên làm
Gật đầu ngay khi thợ báo trên máiXin ảnh, giá bằng chữ, rồi mới đồng ý
Chọn báo giá thấp nhất không hỏi khoản dự phòngHỏi đơn giá các khoản hay phát sinh trước khi ký
Để mái cũ đó, lắp pin xong tínhSửa mái trước nếu mái sắp tới hạn sửa
Không mở tủ điện lúc khảo sátBắt thợ mở tủ điện và ghi tình trạng
Cãi về phát sinh lúc trả đợt cuốiXác nhận từng khoản ngay khi phát sinh

Ông Lâm giữ một khoản dự phòng nhỏ trong kế hoạch tiền của nhà, ngoài tổng báo giá, cho những phát sinh thật như ngói mục. Có khoản dự phòng thì quyết định không bị ép, và không phải chọn giữa an toàn và ngân sách lúc thợ đang chờ. Hết việc mà khoản dự phòng còn nguyên thì càng tốt; nó vẫn nằm trong túi nhà mình, không mất đi đâu.

Câu hỏi thường gặp

Phát sinh khi lắp điện mặt trời thường do đâu?

Thường do mái cũ phải sửa, dây dài hơn dự tính, tủ điện phải làm lại, chưa có tiếp địa, hoặc khó đưa vật tư lên mái. Khảo sát kỹ và ghi đơn giá các khoản này trong báo giá sẽ giảm phần lớn bất ngờ.

Có nên sửa mái trước khi lắp tấm pin không?

Nếu mái đã cũ hoặc sắp tới hạn sửa thì nên sửa trước. Tháo dàn tấm ra để sửa mái về sau tốn công gấp đôi và phải đấu nối lại. Mái có chịu được tải của khung và tấm không thì nhờ kỹ sư kết cấu hoặc đơn vị khảo sát đánh giá.

Thợ báo phát sinh giữa chừng thì nên làm gì?

Xin ảnh chỗ phát sinh, hỏi vì sao lúc khảo sát không thấy, xin giá bằng chữ và đối chiếu với đơn giá đã có. Việc an toàn thì nên làm nhưng thương lượng giá; việc không cần thiết có thể để sau. Luôn xác nhận bằng chữ.

Làm sao biết phát sinh là thật hay bị đội giá?

So với biên bản khảo sát và báo giá: thứ lẽ ra thấy được lúc khảo sát như chiều dài dây, tủ điện thì không nên tính thành phát sinh lớn. Thứ khó thấy như mục dưới ngói thì có thể là thật, cần ảnh chụp làm căn cứ.

Có nên để dành một khoản dự phòng khi lắp điện mặt trời không?

Nên có một khoản nhỏ ngoài tổng báo giá cho những phát sinh thật như sửa mái. Khoản này giúp bạn không bị ép quyết định lúc thợ đang chờ, và không phải cắt bớt phần an toàn như tiếp địa hay tủ điện để bù tiền.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138