NhietNang.comNhiệt Năng
Lắp đặt máy nước nóng năng lượng mặt trời

Cách lắp đặt máy nước nóng năng lượng mặt trời: các bước thợ làm, chủ nhà chuẩn bị gì

Một buổi lắp máy nước nóng năng lượng mặt trời gồm những bước nào, bước nào hay bị làm ẩu, chủ nhà chuẩn bị gì trước và đứng dưới nhà nhìn gì cho đúng.

Two technicians in coral work shirts bolt a steel stand for a solar water heater onto a concrete rooftop, wearing safety harnesses and helmets, early morning light

Lắp một máy nước nóng năng lượng mặt trời loại thường cho nhà ở gồm bảy bước: khảo sát chỗ đặt, đưa máy lên mái, dựng và neo chân đế, đặt bồn, cắm ống vào lúc trời dịu nắng, nối ba đường nước (cấp lạnh, ra nóng, thông hơi) rồi bọc bảo ôn, cuối cùng cấp nước thử rò và bàn giao. Với một máy khoảng 180 lít trên sân thượng bê tông đã có sẵn đường ống, hai thợ thường làm xong trong nửa ngày. Chủ nhà không cần lên mái, nhưng nên biết từng bước để chuẩn bị đúng và nhận ra chỗ thợ làm ẩu.

Ví dụ giả định xuyên suốt bài: nhà anh Khải ở một phường của Hà Nội, nhà ống ba tầng, năm người, sân thượng bê tông có bồn nước inox 1.500 lít đặt trên chân sắt cạnh tum cầu thang. Nhà đã mua máy 180 lít loại ống chân không không áp lực, đơn vị bán hàng hẹn thợ tới lắp sáng thứ bảy. Dưới đây là buổi sáng hôm đó, kể theo thứ tự thợ làm và những gì anh Khải nên hỏi ở mỗi bước.

Trước hôm lắp: ba việc chủ nhà làm ở dưới đất

Dọn đường lên mái và chỗ đặt máy. Thợ phải đưa bồn dài gần hai mét và một thùng ống thuỷ tinh lên sân thượng. Cầu thang nhà ống hẹp, góc rẽ gắt thì bồn không qua được, thợ sẽ phải kéo bằng dây từ ngoài mặt tiền. Dọn sạch chậu cây, dây phơi, đồ cũ ở khoảng mái định đặt máy, để thợ còn chỗ đứng và chỗ xếp ống.

Xác định đường ống sẽ đi. Nếu nhà đã có sẵn ống nước nóng chờ từ hồi xây thì tìm xem đầu ống chờ nằm ở đâu trên sân thượng, đầu dưới vào nhà tắm nào. Nếu chưa có, hỏi trước thợ sẽ đi ống nổi ốp tường hay đục tường, vì việc đục chèn sẽ làm buổi lắp kéo dài sang ngày thứ hai và tính thêm tiền.

Chọn giờ. Hẹn thợ tới sớm, khoảng bảy giờ. Phần cắm ống chân không nên làm trước khi nắng gắt hoặc sau bốn giờ chiều, và thợ cũng không nên ở trên mái lúc trưa. Thợ tới lúc mười giờ thì nhiều khả năng phải cắm ống giữa trưa, đó là lúc dễ vỡ ống nhất (lý do ở mục dưới).

Hỏi trước qua điện thoại. Mấy câu nên hỏi người hẹn lịch: "Anh cho em hỏi bên mình đi mấy thợ, có mang dây an toàn với thang không?", "Giá lắp đã gồm van một chiều, ống bảo ôn và dây neo chưa, hay tính riêng?", "Nếu phải đi ống mới thì bên anh tính theo mét hay khoán?". Hỏi trước thì hôm lắp không bị phát sinh trên mái.

Bảy bước thợ làm trên mái, theo thứ tự

Mỗi đơn vị có thói quen riêng, nhưng thứ tự dưới đây là cách làm phổ biến và hợp lý. Chủ nhà đứng ở sân thượng chỗ an toàn hoặc ở dưới nhà, không leo lên chỗ cao cùng thợ.

  1. Khảo sát lại chỗ đặt: thợ đứng ở vị trí định đặt, nhìn hướng nắng, bóng tum cầu thang và bồn nước lạnh lúc sáng và chiều. Thợ có nghề sẽ hỏi chủ nhà buổi chiều bóng nhà bên đổ tới đâu.
  2. Đưa máy lên: bồn, khung, ống thuỷ tinh đưa lên riêng từng phần. Ống thuỷ tinh giữ nguyên trong thùng có vách ngăn tới lúc cắm, không bày ra sàn nắng.
  3. Dựng chân đế: ráp khung, kê cho phẳng, khoan bắt bulông nở vào sàn bê tông hoặc bắt vào xà gồ nếu là mái tôn. Đây là bước quyết định máy có đứng vững qua mùa bão không.
  4. Đặt bồn lên khung, siết đai giữ bồn, kiểm độ nghiêng bằng thước thuỷ.
  5. Cắm ống chân không vào bồn qua từng gioăng cao su, xoay nhẹ cho ngập đều, rồi lắp khay đỡ chân ống. Làm lúc ống còn mát.
  6. Nối đường cấp nước lạnh từ bồn lạnh xuống máy (có van một chiều và van khoá), đường nước nóng từ máy xuống nhà tắm, và ống thông hơi dựng đứng ở đỉnh bồn. Ống đi ngoài trời được bọc bảo ôn và quấn băng chống nắng.
  7. Mở van cho nước vào đầy bồn, đợi nước trào ra ở ống thông hơi, kiểm tra rò ở từng gioăng chân ống và từng mối nối, rồi mới dọn dẹp.

Nếu máy có bình phụ điện (thanh đốt điện để dùng ngày mưa), phần đấu điện do thợ điện làm sau cùng, khi bồn đã đầy nước. Chủ nhà không tự đấu, kể cả khi thấy "chỉ có ba sợi dây".

Vì sao cắm ống chân không lúc trưa hay vỡ ống

Ống chân không là hai lớp thuỷ tinh lồng nhau, giữa là khoảng chân không, lớp trong phủ một lớp hấp thụ nhiệt màu tối. Chính vì giữ nhiệt quá tốt nên một ống để không ngoài nắng trưa chừng mười lăm phút, bên trong có thể nóng tới mức nước đổ vào là sôi xèo xèo. Nước lạnh từ bồn chảy xuống gặp lòng ống đang rất nóng, thuỷ tinh co giãn không đều và nứt, có khi nứt ngay, có khi vài hôm sau mới vỡ.

Thợ lâu năm vì thế có ba thói quen: cắm ống lúc sáng sớm hoặc chiều muộn; nếu buộc phải làm giữa ngày thì phủ bạt hoặc tấm bìa lên dàn ống cho tới khi bồn đầy nước; và không bao giờ để ống đã cắm vào bồn mà bồn rỗng nằm phơi nắng qua trưa rồi mới cấp nước. Nếu thấy thợ cắm xong ống rồi đi ăn trưa, để chiều mới nối nước, nên nói ngay: "Anh ơi, bồn chưa có nước thì mình phủ tấm bạt lên dàn ống giúp em nhé, hay để chiều mát mới cấp nước?".

Một chi tiết nữa: ống chân không mới thường có lớp bụi phấn ở đầu, thợ cẩn thận sẽ lau đầu ống và bôi chút nước xà phòng vào gioăng cho ống trượt vào dễ, không phải ấn mạnh. Ấn mạnh làm gioăng lệch, sau vài tuần sẽ rỉ nước theo thân ống, nhìn thấy vệt nước loang chảy xuống khay đỡ.

Thời gian và tiền công: cấu thành thế nào

Thời gian và chi phí lắp phụ thuộc nhiều vào hiện trạng nhà hơn là vào máy. Bảng dưới là ví dụ giả định cho máy khoảng 180 lít, để chủ nhà biết chỗ nào làm buổi lắp kéo dài:

Hiện trạngThời gian thường gặpPhần hay tính thêm
Sân thượng bê tông, có sẵn ống nóng chờKhoảng nửa buổiVan, bảo ôn nếu chưa có trong giá máy
Sân thượng bê tông, đi ống nổi mới xuống một tầngGần trọn buổiỐng chịu nhiệt và phụ kiện tính theo mét
Mái tôn, phải bắt chân vào xà gồGần trọn buổiTấm gỗ hoặc thép lót, vít có gioăng, keo chống dột
Phải nâng bồn nước lạnh hoặc đục tường đi ống âmCó thể sang ngày thứ haiChân bồn, công đục và trát
Thêm bình phụ điệnCộng thêm chừng một giờDây điện, aptomat chống giật, công tắc

Tiền công lắp riêng thường ở mức vài trăm nghìn tới khoảng một hai triệu đồng tuỳ phần phát sinh; giá này chỉ là tham khảo, thay đổi theo thời điểm, khu vực và thiết bị. Nhiều nơi bán máy kèm lắp miễn phí trong nội thành, nhưng "miễn phí" thường chỉ gồm một số mét ống nhất định. Hỏi rõ: "Miễn phí lắp là gồm bao nhiêu mét ống, ngoài số đó thì tính sao anh?".

Hay làm và nên làm trong buổi lắp

Những chỗ dưới đây là chỗ chủ nhà hay để trôi vì ngại hỏi, hoặc vì không biết là quan trọng:

Hay làmVì sao hỏngNên làm
Để thợ đặt máy sát mép tường cho gọnGió lùa mạnh ở mép mái, sau này thợ sửa không có chỗ đứngChừa lối đi quanh máy ít nhất vài gang tay
Chấp nhận bỏ van một chiều cho rẻNước nóng chảy ngược về bồn lạnh, vòi lạnh ra nước ấmYêu cầu van một chiều trên đường cấp lạnh
Bỏ bảo ôn đoạn ống ngắn trên máiMùa đông nước nguội dọc đường, bảo ôn hở bị nắng làm mụcBọc kín cả đoạn ngắn, quấn băng chống nắng bên ngoài
Không hỏi máy đã cân thăng bằng chưaBồn nghiêng làm khí đọng ở đầu cao, nước lưu thông kémNhờ thợ đặt thước thuỷ lên bồn cho mình nhìn
Trả hết tiền khi thợ vừa xuống thangChưa ai kiểm rò sau vài giờGiữ lại một phần tới khi thấy nước nóng ở vòi và không rò

Có vài thứ không cần mua thêm dù được mời: bộ điều khiển hiển thị nhiệt độ cho máy không áp lực loại thường (nhà ít người dùng hiếm khi nhìn tới), "gói vệ sinh ống định kỳ" trả trước nhiều năm, hay ống thuỷ tinh dự phòng cả bộ. Một hai ống dự phòng là đủ.

Những gì nên chụp lại và hỏi trước khi thợ về

Trước khi thợ dọn đồ, đi một vòng cùng thợ ở sân thượng (đứng trên mặt sàn, không leo) và chụp ảnh: chân đế bắt vào đâu, van một chiều nằm ở chỗ nào, van khoá đường cấp lạnh ở đâu, ống thông hơi dựng cao bao nhiêu so với mặt nước bồn lạnh, đường ống nóng đi theo tường nào xuống tầng dưới. Nếu ống đi âm tường, chụp trước khi trát. Ảnh này rất có ích khi vài năm sau sửa nhà hoặc khoan tường treo kệ.

Ba câu nên hỏi trước khi ký phiếu: "Anh chỉ giúp em van nào khoá nước vào máy, khi cần xả cặn thì mở van nào?", "Bảo hành bồn bao lâu, ống thuỷ tinh có bảo hành vỡ không hay chỉ bảo hành lớp hấp thụ nhiệt?", và "Lần đầu dùng thì mấy ngày nắng là nước nóng được, nếu không nóng thì em báo ai?". Ghi ngày lắp, dung tích, số ống lên trang cuối phiếu bảo hành và dán vào hộp đựng giấy tờ trong nhà.

Tối hôm đó, mở vòi nóng ở nhà tắm gần nhất để xem nước có ra đều không, có bọt khí phì phì không. Nước còn hơi đục lúc đầu do bụi trong ống mới là chuyện thường, chảy một lúc sẽ trong. Hôm sau trời nắng, chiều mở vòi nóng thử bằng mu bàn tay trước, vì nước có thể rất nóng, nhất là khi nhà có trẻ nhỏ hoặc người già tự tắm.

Tự kiểm sau một đến bốn tuần

Tuần đầu, mỗi sáng nhìn lên mái từ sân thượng: dưới khay đỡ chân ống có vệt nước không, đầu ống thông hơi có nước tràn ra liên tục không. Nước tràn liên tục ở ống thông hơi gần như luôn do ống thông hơi dựng thấp hơn mặt nước bồn lạnh, việc này thợ phải quay lại sửa. Vệt nước dưới chân ống là gioăng lệch, báo sớm thì sửa nhẹ.

Ghi vào một trang giấy: ngày nắng hay râm, giờ mở vòi, nước nóng hay ấm, nóng được bao lâu khi tắm. Sau hai tuần, chủ nhà sẽ thấy rõ máy có làm đúng sức không. Ví dụ giả định, máy 180 lít cho năm người ở Hà Nội mùa hè, tắm chiều tối mà người thứ năm vẫn còn nước ấm là bình thường; nếu người thứ hai đã hết nóng thì nên báo đơn vị lắp kiểm lại đường ống và van, trước khi nghĩ tới chuyện máy yếu.

Sau một tháng, nhìn lại chân đế và đai giữ bồn sau trận gió lớn đầu tiên, nhìn bảo ôn có chỗ bong do nắng không. Mỗi lần cần lên khu vực máy để nhìn gần, chỉ đi khi trời khô, không gió, không giữa trưa, và để thợ có dây an toàn, mũ, người giữ thang làm phần trên cao.

Câu hỏi thường gặp

Lắp máy nước nóng năng lượng mặt trời mất bao lâu?

Với máy khoảng 180 lít trên sân thượng bê tông có sẵn đường ống, hai thợ thường làm xong trong nửa ngày. Nếu phải đi ống mới, bắt chân vào mái tôn hoặc nâng bồn nước lạnh thì có thể mất trọn ngày hoặc sang hôm sau.

Có nên để thợ lắp máy nước nóng vào buổi trưa không?

Không nên cắm ống chân không lúc trưa vì ống phơi nắng rất nóng, gặp nước lạnh dễ nứt vỡ. Thợ cũng không nên làm việc trên mái lúc nắng gắt. Hẹn thợ tới sớm, phần cắm ống làm buổi sáng hoặc chiều muộn.

Chủ nhà cần chuẩn bị gì trước khi thợ tới lắp máy nước nóng?

Dọn đường lên mái và khoảng đặt máy, xác định đầu ống nóng chờ nếu có, hỏi trước giá lắp gồm những phụ kiện nào. Chủ nhà không cần mua sẵn ống hay van, để thợ báo đúng loại cần dùng rồi đối chiếu với báo giá.

Lắp máy nước nóng năng lượng mặt trời có cần van một chiều không?

Nên có van một chiều trên đường cấp nước lạnh vào máy. Thiếu van này, nước nóng có thể chảy ngược về bồn lạnh, vòi lạnh ở nhà tắm ra nước ấm và máy mất nhiệt. Đây là phụ kiện rẻ nhưng hay bị bỏ để báo giá thấp.

Sau khi lắp xong bao lâu thì có nước nóng?

Thường chỉ sau một buổi nắng là nước trong bồn đã ấm hoặc nóng, tuỳ mùa và vùng. Ngày đầu nước có thể hơi đục do bụi trong ống mới, chảy một lúc sẽ trong. Thử nước nóng bằng mu bàn tay trước khi tắm để tránh bỏng.

Nếu sau khi lắp thấy nước tràn ở ống trên đỉnh bồn thì sao?

Nước tràn liên tục ở ống thông hơi thường do ống này dựng thấp hơn mặt nước của bồn nước lạnh. Đây là lỗi lắp đặt, báo đơn vị lắp quay lại nâng ống thông hơi, chủ nhà không cần tự leo lên xử lý.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138