NhietNang.comNhiệt Năng
Vận hành, vệ sinh tấm pin và theo dõi

Kiểm tra điện mặt trời hằng năm: điểm nóng, vết nứt, đầu nối và bảo hành

Một buổi kiểm điện mặt trời hằng năm cho nhà ở cần có gì: đo từng chuỗi, điện trở cách điện, tìm điểm nóng, siết đầu nối, kiểm tủ điện, mái và giữ hồ sơ bảo hành.

Low angle view of dusty solar panels on a cafe metal roof near a road construction site, a technician in a soft purple shirt wearing a safety harness and helmet

Kiểm tra điện mặt trời hằng năm cho nhà ở nên gồm năm phần: nhìn kỹ mặt kính, khung và mặt sau tấm; đo điện áp, dòng của từng chuỗi và điện trở cách điện; tìm điểm nóng vào giờ nắng; siết và kiểm đầu nối, tủ điện, inverter (bộ đổi điện từ tấm pin thành điện dùng trong nhà); kiểm mái quanh chân giàn, kèm biên bản có số liệu và ảnh để giữ làm hồ sơ bảo hành. Chủ nhà không làm các phép đo, nhưng cần biết danh sách này để đặt đúng yêu cầu và đọc được biên bản, thay vì nhận một câu "kiểm rồi, ổn cả".

Bài đi theo một quán cà phê giả định ở phường thuộc tỉnh Đồng Nai: mái tôn rộng, hệ hoà lưới 8 kWp (kWp là tổng công suất danh định của các tấm pin) lắp được ba năm, hai chuỗi tấm, inverter treo ở góc kho sau quầy. Trước quán đang mở rộng đường, bụi đất bay suốt mùa khô. Đơn vị lắp đặt nhắc tới hạn kiểm định kỳ, báo giá một buổi kiểm, chủ quán băn khoăn: kiểm những gì, có đáng không, nhìn biên bản thế nào.

Vì sao phải kiểm khi hệ vẫn chạy

Hệ điện mặt trời hỏng theo kiểu âm thầm. Một đầu nối lỏng nóng lên từng chút mỗi trưa, vỏ nhựa chảy dần qua vài mùa nắng rồi mới cháy sém. Một vết nứt li ti trong ô pin không ai thấy, dòng điện vòng qua chỗ nứt tạo điểm nóng, tới năm thứ tư mới hiện vết nâu. Chuỗi pin giảm vài phần trăm không ai để ý vì ứng dụng vẫn hiện con số đều đặn mỗi ngày.

Kiểm định kỳ là để bắt những thứ đó trong khi chúng còn nhỏ và còn trong hạn bảo hành. Nhiều hãng bảo hành sản phẩm tấm pin mười năm hoặc hơn, bảo hành hiệu suất dài hơn nữa, inverter thì ngắn hơn. Lỗi phát hiện trong hạn, có số liệu, có ảnh, thì dễ đòi. Phát hiện khi đã quá hạn thì chủ nhà tự chịu.

Với quán cà phê này còn một lý do nữa: mái tôn rộng, quán đông khách bên dưới. Chỗ nối dây cháy âm ỉ trên mái tôn của một nơi đông người là rủi ro mà một buổi kiểm vài tiếng đồng hồ không đáng để bỏ qua.

Một buổi kiểm đầy đủ gồm những gì

Bảng dưới là danh sách để chủ nhà đối chiếu với báo giá. Không phải đơn vị nào cũng làm đủ, nhưng thiếu phần nào thì nên hỏi vì sao:

Phần kiểmThợ làm gìChủ nhà nhận được gì
Nhìn tấm pinMặt kính, khung, mặt sau, hộp đấu dây; tìm nứt, vết nâu, vệt ngoằn ngoèo, phồng rộpẢnh từng tấm có dấu hiệu bất thường, vị trí tấm
Đo chuỗiĐiện áp hở mạch, dòng của từng chuỗi, so với thông số và so giữa các chuỗiBảng số liệu từng chuỗi, ghi điều kiện nắng lúc đo
Cách điệnĐo điện trở cách điện của dây tấm pin với khung và đấtCon số đo, đạt hay không đạt theo ngưỡng của hãng
Điểm nóngCamera nhiệt quét mảng pin lúc nắng tốtẢnh nhiệt chỉ ra tấm, ô nóng bất thường
Đầu nối, dâySiết, kiểm đầu nối có nóng, biến màu, ống luồn, dây cọ máiDanh sách chỗ đã thay, đã xử lý
Tủ điện, inverterSiết đầu cốt, thử aptomat chống giật, xem thiết bị chống sét, vệ sinh khe tản nhiệt, đọc nhật ký lỗiẢnh tủ trước sau, các lỗi đã ghi trong năm
Khung, mái, nối đấtSiết kẹp, kiểm gỉ, vít mái, gioăng, dây nối đấtGhi chỗ cần sửa thêm

Chi phí một buổi kiểm cho hệ nhà ở và quán nhỏ thường từ vài trăm nghìn tới vài triệu đồng, tuỳ có dùng camera nhiệt và máy đo cách điện hay không; tham khảo, thay đổi theo thời điểm, khu vực và thiết bị. Buổi kiểm chỉ có rửa tấm và nhìn qua thì không nên tính giá như buổi kiểm có đo.

Đọc mấy dấu hiệu trên tấm pin

Vệt ốc sên. Những đường nâu xám ngoằn ngoèo trên mặt ô pin, trông như vệt ốc sên bò. Thường xuất hiện dọc theo vết nứt vi mô trong ô. Bản thân vệt chưa chắc làm giảm nhiều, nhưng nó cho thấy ô đã nứt, có thể do vận chuyển, lắp đặt hay người đứng lên tấm. Ghi lại để theo dõi năm sau.

Vết nâu, vết cháy sém. Một ô hay một vùng sẫm màu hẳn đi, có khi kèm vết phồng. Đây thường là hậu quả của điểm nóng kéo dài. Tấm như vậy cần đo kiểm, có thể phải thay.

Mặt sau ố vàng, nứt, phồng. Lớp màng mặt sau bảo vệ ô pin khỏi ẩm. Nứt, phồng là đường cho hơi nước vào, gây rò điện. Mái tôn nóng hầm phía dưới làm lớp này lão hoá nhanh hơn.

Hộp đấu dây sau tấm có vết đen. Đi-ốt bên trong làm việc quá sức vì tấm bị che lâu ngày hoặc lỗi sản xuất. Vết đen, nhựa biến dạng là dấu hiệu nóng, phải xử lý.

Kính nứt hình mạng nhện. Thường do va đập: đá văng từ công trình đường, vật rơi, mưa đá. Không thuộc bảo hành sản phẩm trong đa số trường hợp, nhưng cần thay sớm vì nước sẽ ngấm vào.

Ví dụ giả định: đọc bảng đo chuỗi

Quán cà phê có hai chuỗi, mỗi chuỗi mười tấm giống nhau, cùng hướng mái. Thợ đo lúc mười một giờ trưa nắng: chuỗi một cho dòng khoảng 9 ampe, chuỗi hai cho khoảng 7,5 ampe. Điện áp hai chuỗi gần bằng nhau. Hai chuỗi giống hệt nhau, cùng nắng, mà dòng chênh gần một phần sáu, là dấu hiệu chuỗi hai có tấm yếu, có bóng che, hoặc bẩn nặng hơn.

Thợ quét camera nhiệt thấy hai tấm của chuỗi hai có một ô nóng hơn hẳn các ô xung quanh, chính là chỗ đá văng từ công trình đường để lại vết nứt nhỏ ở góc kính. Đổi hai tấm đó, chuỗi hai về gần bằng chuỗi một.

Cách đọc đơn giản cho chủ nhà: các chuỗi giống nhau thì số đo phải gần nhau, chênh vài phần trăm là bình thường, chênh trên khoảng một phần mười là phải có giải thích. Số đo điện trở cách điện thì không cần hiểu đơn vị, chỉ cần biên bản ghi rõ đạt hay không đạt theo ngưỡng của hãng, và con số năm nay so với năm ngoái có tụt mạnh không. Tụt mạnh là có chỗ dây, đầu nối đang ngấm ẩm.

Giữa hai lần kiểm: chủ nhà tự nhìn những gì

Một năm có ba trăm sáu mươi lăm ngày, thợ chỉ đến một buổi. Phần còn lại là con mắt của chủ nhà, và có mấy việc làm được mà không cần lên mái, không mở tủ. Mỗi tháng một lần, đứng ở chỗ an toàn nhìn được mảng pin, như ban công nhà đối diện hay cầu thang lên tầng thượng, chụp một tấm ảnh cùng góc. Đặt ảnh tháng này cạnh ảnh tháng trước, tấm lệch, vết nứt, mảng phân chim, cành cây mới mọc sẽ hiện ra rất rõ.

Đứng cạnh inverter và tủ điện vài phút vào buổi trưa nắng. Nghe: tiếng quạt và tiếng ù nhẹ là bình thường, tiếng lách tách, tiếng rít lạ thì không. Ngửi: mùi nhựa nóng, mùi khét là dấu hiệu phải gọi thợ ngay. Đưa mu bàn tay lại gần vỏ ngoài inverter, không chạm vào các lỗ thông gió hay chỗ dây cắm: nóng rát hơn hẳn mọi khi là máy đang làm việc quá sức. Nhìn qua nắp trong của tủ điện: có vết đen quanh aptomat, dây biến màu không.

Với quán cà phê, thêm một việc: dặn nhân viên mở quán buổi sáng liếc qua đèn inverter khi vào kho, thấy màu khác thường thì chụp gửi chủ. Ghi tất cả vào cùng một cuốn sổ với sản lượng hằng tuần. Đến buổi kiểm định kỳ, đưa sổ cho thợ xem, họ sẽ biết nên tìm ở đâu trước.

Câu hỏi mẫu khi đặt lịch kiểm

Hỏi trước khi chốt ngày, để biết mình mua dịch vụ gì:

  • "Anh cho em hỏi buổi kiểm bên anh có đo từng chuỗi, đo cách điện và quét camera nhiệt không, hay chỉ rửa với nhìn qua?"
  • "Kiểm xong có biên bản ghi số đo từng chuỗi, ảnh chỗ bất thường không, em cần giữ để làm bảo hành."
  • "Anh đọc giúp em nhật ký lỗi của inverter cả năm, lỗi nào lặp lại nhiều thì nói em biết."
  • "Nếu phát hiện tấm lỗi thì bên anh làm thủ tục bảo hành với hãng giúp em không, mất bao lâu, trong lúc chờ có cần tách tấm đó ra không?"
  • "Anh kiểm luôn vít mái và gioăng quanh chân giàn giúp em, mùa mưa vừa rồi kho sau quầy hơi ẩm."

Nên hẹn kiểm vào ngày nắng tốt, giữa buổi, vì phép đo chuỗi và camera nhiệt cần nắng mới ra số có ý nghĩa. Ngày âm u, thợ đo được ít hơn và khó phát hiện điểm nóng.

Hồ sơ bảo hành: giữ gì, hay mất gì

Nhiều chủ nhà mất quyền bảo hành không phải vì lỗi không được bảo hành mà vì thiếu giấy tờ:

Hay làmNên làm
Để hết giấy tờ ở đơn vị lắp đặtGiữ bản chụp hợp đồng, phiếu bảo hành, danh sách số sê-ri tấm và inverter
Không biết tấm nào ở vị trí nàoXin sơ đồ mảng pin có số sê-ri từng vị trí ngay khi bàn giao
Không chụp ảnh khi hệ mới lắpCó ảnh mặt kính, mặt sau, tủ điện ngày bàn giao làm mốc
Đợi lỗi rõ mới báoBáo ngay khi biên bản kiểm có dấu hiệu, trong hạn bảo hành
Cho người lạ sửa vào hệChỉ đơn vị lắp đặt hoặc thợ được hãng chấp nhận can thiệp, tránh mất bảo hành
Bỏ biên bản kiểm năm trướcGiữ biên bản các năm để so con số theo thời gian

Tự kiểm sau buổi kiểm định kỳ: ba ngày nắng sau đó, sản lượng không thấp hơn trước buổi kiểm; ứng dụng không báo lỗi mới; trong tủ điện không có đầu cốt nào để trống vít. Ghi biên bản vào sổ, đặt lịch năm sau. Nếu có tranh chấp về bảo hành với đơn vị lắp đặt hay hãng, hỏi luật sư.

Câu hỏi thường gặp

Điện mặt trời nhà ở có cần kiểm tra định kỳ không?

Nên kiểm khoảng mỗi năm một lần, vì nhiều lỗi như đầu nối lỏng, vết nứt ô pin, rò điện ẩm diễn ra âm thầm khi hệ vẫn chạy. Phát hiện sớm trong hạn bảo hành thì dễ đòi bảo hành và tránh được rủi ro cháy sém trên mái.

Vệt ốc sên trên tấm pin có nguy hiểm không?

Vệt ốc sên là các đường nâu ngoằn ngoèo thường đi theo vết nứt vi mô trong ô pin. Không phải lúc nào cũng làm giảm sản lượng nhiều, nhưng cho thấy ô đã nứt. Nên chụp ảnh, ghi vị trí, theo dõi qua các lần kiểm và hỏi đơn vị lắp đặt về bảo hành.

Điểm nóng trên tấm pin là gì?

Là một ô hoặc một vùng nhỏ của tấm nóng hơn hẳn xung quanh, do bị che, bị nứt hoặc lỗi sản xuất. Điểm nóng kéo dài làm hỏng ô pin, có thể gây vết cháy sém. Thợ phát hiện bằng camera nhiệt vào giờ nắng tốt.

Kiểm tra điện mặt trời định kỳ tốn bao nhiêu?

Với hệ nhà ở và quán nhỏ thường từ vài trăm nghìn tới vài triệu đồng, tuỳ có đo chuỗi, đo cách điện và quét camera nhiệt hay không. Mức này chỉ để tham khảo, thay đổi theo thời điểm, khu vực và thiết bị.

Tấm pin nứt kính do đá văng có được bảo hành không?

Thường không thuộc bảo hành sản phẩm vì là hư hỏng do va đập từ bên ngoài. Nếu nhà có bảo hiểm tài sản hoặc thoả thuận được với bên gây ra, ảnh chụp có ngày giờ là bằng chứng quan trọng. Tấm nứt kính nên thay sớm.

Chủ nhà cần giữ giấy tờ gì để bảo hành điện mặt trời?

Hợp đồng, phiếu bảo hành, danh sách số sê-ri tấm và inverter, sơ đồ vị trí tấm, ảnh ngày bàn giao và biên bản kiểm các năm. Thiếu giấy tờ là lý do hay gặp khiến chủ nhà khó đòi bảo hành dù lỗi thuộc diện được bảo hành.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138