NhietNang.comNhiệt Năng
Mái nhà, hướng mái và kết cấu chịu tải

Mái tôn cũ sắp thay có nên lắp pin mặt trời: thay mái trước hay lắp trước

Tấm pin dùng được hơn hai mươi năm, mái tôn cũ có khi chỉ còn vài năm. So ba cách làm, tháo ra lắp lại tốn gì, dặn thợ mái gì khi lợp mới để sau này dễ lắp pin.

Close-up of the hands of a Vietnamese worker in a jade shirt pointing at rusted screw heads on metal roof purlins seen from inside an attic, dim light

Nếu mái tôn đã gỉ chân vít, mỏng đi hoặc dự tính thay trong vòng vài năm tới, phần lớn trường hợp nên thay mái trước rồi mới lắp pin; lắp ngay trên mái cũ thì vài năm sau phải trả thêm một lần công tháo toàn bộ hệ xuống, cất giữ, rồi lắp lại, với rủi ro nứt tấm, hỏng đầu nối và lệch bảo hành. Tấm pin thường được thiết kế dùng hơn hai mươi năm, nên mái bên dưới cũng phải sống được gần như vậy.

Ví dụ giả định: dãy nhà trọ mười phòng của chị Mai ở một phường thuộc Thành phố Hồ Chí Minh (Bình Dương cũ), mái tôn lợp mười hai năm trước, nhiều chỗ gỉ quanh vít, mùa mưa vừa rồi dột ở ba phòng. Chị định hai ba năm nữa thay mái, nhưng có đơn vị lắp đặt đang chào hệ khoảng 8 kWp lắp ngay trên mái cũ, nói "tấm pin che rồi thì tôn bên dưới bền thêm". Câu đó đúng một nửa.

Tuổi mái còn lại so với tuổi hệ pin

Cách nghĩ đơn giản nhất là đặt hai con số cạnh nhau. Tấm pin thường có bảo hành hiệu suất dài, nhiều loại tính bằng hai mươi lăm năm hoặc hơn; ray nhôm, chân đế, kẹp cũng được làm cho thời gian tương tự. Inverter thì ngắn hơn, thường phải thay một lần trong đời hệ, nhưng inverter treo tường nên không liên quan tới mái.

Mái tôn thì tuổi thọ dao động rất rộng: tôn dày, mạ tốt, ở vùng khô thoáng có thể dùng lâu; tôn mỏng, gần biển, gần khu công nghiệp có khói, hoặc mái ít dốc đọng nước thì nhanh gỉ hơn hẳn. Ví dụ giả định: nếu mái nhà chị Mai còn chừng năm năm trước khi phải thay, mà hệ pin dự kiến dùng hơn hai mươi năm, thì trong đời hệ chắc chắn có ít nhất một lần phải tháo xuống.

Câu "tấm pin che thì tôn bền thêm" đúng ở chỗ tôn dưới tấm ít bị nắng và mưa trực tiếp, sơn phủ ít bạc. Nhưng chỗ gỉ trên mái tôn cũ thường bắt đầu ở chân vít, ở mép chồng tôn, ở lòng máng đọng nước, và những chỗ đó không được tấm pin cứu. Vùng tôn dưới tấm còn khó kiểm tra hơn vì bị che, đến khi dột mới biết. Lắp thêm ba bốn chục lỗ vít chân đế lên tôn đã gỉ chỉ làm số điểm yếu tăng lên.

Ba cách làm và cái giá của từng cách

Bảng so ở mức tổng quát, chi phí cụ thể phải hỏi thợ mái và đơn vị lắp đặt:

Cách làmĐược gìMất gì
Thay mái trước, lắp pin ngay sauMái mới, lỗ vít mới đúng vị trí, bảo hành dột rõ ràngPhải chi hai khoản cùng lúc
Lắp pin ngay trên mái cũ, vài năm sau tháo ra thay máiLùi khoản thay mái lạiThêm một lần công tháo lắp, rủi ro hỏng tấm, dột trong thời gian chờ
Chỉ thay vùng mái sẽ đặt tấm, phần còn lại thay sauChi ít hơn ngay lúc này, vùng dưới tấm là tôn mớiThêm đường nối giữa tôn cũ và tôn mới, dễ dột nếu làm ẩu
Hoãn lắp pin tới khi thay máiKhông phải tháo lắp, không đổ thêm lỗ vào mái cũChưa dùng được điện từ pin trong thời gian chờ

Với nhà trọ như nhà chị Mai, khoản thay mái là khoản chắc chắn phải chi, chỉ là sớm hay muộn. Nếu dồn được hai việc vào cùng một đợt thì chỉ dựng giàn giáo, chỉ làm phiền người thuê phòng một lần. Còn nếu tài chính chưa cho phép, hoãn lắp pin thường hợp lý hơn là lắp tạm lên một mái đang dột. Đây là lựa chọn của chủ nhà; bài chỉ nêu các khoản phải tính, không khuyên vay hay đầu tư.

Tháo hệ xuống rồi lắp lại tốn những gì

Nhiều chủ nhà nghĩ tháo pin xuống chỉ là vặn ốc. Thực tế gồm:

  • Công thợ điện có chuyên môn ngắt hệ đúng quy trình, tháo đầu nối dây một chiều giữa các tấm, đánh dấu từng chuỗi để lắp lại đúng.
  • Công tháo tấm, ray, chân đế, đưa xuống đất an toàn; tấm cỡ lớn nặng vài chục ký, cần hai người một tấm.
  • Chỗ cất giữ khô ráo, kê phẳng, không chồng đè lên nhau quá nhiều, tránh trẻ con và vật nặng va vào.
  • Công lắp lại toàn bộ, kiểm lại cách điện và đấu nối, chạy thử.
  • Phụ kiện thay mới: đầu nối đã tháo ra nhiều lần có thể phải thay, gioăng chân đế, vít.
  • Rủi ro tấm nứt vi mô khi bê vác, không thấy bằng mắt nhưng làm tụt sản lượng về sau.
  • Những ngày hệ không chạy trong thời gian thay mái.

Chi phí tháo lắp lại tuỳ số tấm, độ cao, độ khó của mái, có thể từ vài triệu tới hơn chục triệu đồng, tham khảo, thay đổi theo thời điểm, khu vực và thiết bị. Một điểm hay bị quên: bảo hành lắp đặt và bảo hành chống dột của đơn vị cũ thường hết hiệu lực khi một bên khác tháo lắp lại. Hỏi rõ trước.

Nếu thay mái: chọn tôn thế nào để sau này dễ lắp pin

Độ dày. Tôn dày hơn giữ vít và kẹp tốt hơn, ít lõm khi thợ đi lại. Ví dụ giả định, nhiều thợ lắp pin thấy dễ làm với tôn khoảng 0,45 mm trở lên; tôn quá mỏng là thứ họ ngại nhất.

Kiểu sóng. Tôn sóng đứng loại lợp kẹp không lộ vít cho phép dùng kẹp ôm gân, không phải khoan thủng mái để lắp pin. Tôn sóng vuông phổ biến và rẻ hơn, vẫn lắp được nhưng phải bắt vít qua đỉnh sóng.

Xà gồ. Khi đã dỡ mái, đây là dịp hiếm hoi để thay xà gồ gỉ hoặc gỗ cũ bằng thép hộp mạ kẽm, và để chừa khoảng cách xà gồ hợp với chiều dài tấm pin. Nói với thợ mái rằng vùng nào sẽ đặt pin.

Lớp cách nhiệt. Tôn có lớp xốp cách nhiệt dán dưới giúp phòng trọ mát hơn, nhưng vít chân đế phải dài hơn. Báo trước cho đơn vị lắp pin biết loại tôn.

Độ dốc. Mái quá thoải đọng nước ở chân vít; thay mái là dịp để nâng độ dốc nếu kết cấu cho phép, có lợi cho cả mái lẫn tấm pin.

Những thứ nhô lên mái. Ống thông hơi bể phốt, quả cầu hút gió, chân máy nước nóng đều chiếm chỗ và đổ bóng. Khi lợp lại, gom chúng về một phía, tránh vùng sẽ đặt tấm. Chuyển một ống thông hơi lúc đang dỡ mái chỉ tốn chút công, còn chuyển sau khi đã có pin thì phải tháo cả hàng tấm.

Lợp mái mới mà biết trước sẽ lắp pin: dặn thợ mái những gì

Nếu chọn thay mái trước, vài việc nhỏ lúc lợp giúp lần lắp pin sau suôn sẻ hơn:

  1. Chỉ cho thợ mái vùng sẽ đặt tấm, nhờ họ bố trí xà gồ đều, không để mối nối tôn rơi giữa vùng đó.
  2. Nhờ họ đánh dấu vị trí xà gồ ở mép mái hoặc chụp ảnh khung xà gồ trước khi lợp, để đơn vị lắp pin biết chỗ bắt vít.
  3. Chừa sẵn lối đi dây từ mái xuống chỗ đặt inverter, ví dụ một ống luồn dây có nắp kín nước qua tường, tránh khoan lại mái mới.
  4. Hỏi thợ mái điều kiện bảo hành tôn khi sau này có bên khác bắt vít lên mái.
  5. Mời đơn vị lắp pin xem mái trước khi lợp xong, nếu có thể, để hai bên thống nhất chỗ bắt.

Thời gian giữa hai việc nên ngắn, để không có ai vô tình đi lại, đặt đồ hay khoan thêm lên mái mới. Nếu lắp pin cách đó lâu, chụp ảnh tình trạng mái ngay trước khi đơn vị lắp pin lên, để rõ chỗ dột nào có từ trước.

Với nhà trọ đang có người ở, báo trước cho người thuê lịch làm mái và lịch lắp pin, dọn đồ khỏi gác xép, che giường tủ bằng bạt. Bụi gỉ và mạt tôn rơi xuống trong lúc dỡ mái là chuyện chắc chắn xảy ra; báo trước giúp tránh phàn nàn và tránh người thuê vô tình đứng dưới vùng thợ đang làm.

Câu hỏi mẫu cho thợ mái và đơn vị lắp đặt

Hỏi riêng từng bên, rồi so câu trả lời:

  • "Anh xem giúp em mái này còn dùng được khoảng bao lâu nữa, chỗ nào gỉ nặng nhất?"
  • "Nếu bây giờ lắp pin rồi ba năm nữa thay mái, công tháo lắp lại bên anh tính thế nào, bảo hành còn không?"
  • "Tôn loại nào, dày bao nhiêu thì bên anh lắp pin thuận nhất?"
  • "Nếu chỉ thay phần mái đặt pin, đường nối giữa tôn cũ và tôn mới anh xử lý chống dột sao?"
  • "Xà gồ nhà em thép hay gỗ, lúc thay mái có nên thay luôn xà gồ không?"

Hai bên có thể trả lời ngược nhau. Đơn vị lắp pin muốn lắp ngay; thợ mái muốn thay toàn bộ. Khi câu trả lời lệch nhiều, nhờ một người thứ ba có chuyên môn nhìn mái, hoặc ít nhất tự lên trần buổi trưa đếm số đốm sáng và vệt gỉ để có cảm nhận của chính mình. Với kết cấu có dấu hiệu võng hay mục, kỹ sư kết cấu mới là người kết luận.

Hay làm và nên làm

Những tình huống hay gặp ở nhà trọ, nhà cấp 4 mái tôn cũ:

Hay làmNên làm
Tin câu "pin che thì tôn bền thêm" rồi lắp lên mái đang dộtSửa hoặc thay mái trước, lắp sau
Thay mái xong không báo đơn vị lắp pin loại tônGửi thông tin loại tôn, độ dày, vị trí xà gồ
Tự tháo tấm pin xuống để thợ mái làmThuê thợ điện có chuyên môn tháo, đánh dấu chuỗi
Chồng tấm pin tháo ra ngoài sânCất chỗ khô, kê phẳng, tránh va đập
Quên hỏi bảo hành sau khi tháo lắpHỏi rõ bảo hành nào còn, bảo hành nào mất

Sau khi xong cả hai việc, kiểm trong bốn tuần đầu: lên trần buổi trưa tìm đốm sáng, xem trần các phòng sau trận mưa lớn đầu tiên, nhìn hàng tấm từ sân có thẳng không. Nhà trọ thì nhờ người thuê phòng báo ngay khi thấy vệt ẩm trên trần, kèm ảnh và ngày.

Câu hỏi thường gặp

Mái tôn cũ có nên lắp pin mặt trời luôn không?

Nếu mái còn tốt và dùng được lâu thì lắp được. Nếu mái đã gỉ chân vít, dột hoặc dự tính thay trong vài năm, thường nên thay mái trước, vì tháo hệ pin xuống rồi lắp lại tốn thêm một lần công và có rủi ro hỏng tấm, mất bảo hành.

Tháo tấm pin để sửa mái có tự làm được không?

Không nên. Tấm pin vẫn sinh điện khi có ánh sáng, đầu nối dây một chiều có điện áp nguy hiểm, và tấm nặng dễ nứt khi bê sai cách. Việc tháo phải do thợ điện có chuyên môn làm, đánh dấu từng chuỗi để lắp lại đúng.

Tấm pin che có làm mái tôn bền hơn không?

Phần tôn dưới tấm ít bị nắng mưa trực tiếp nên sơn phủ bền hơn. Nhưng gỉ ở chân vít, mép chồng tôn và lòng máng vẫn tiếp diễn, và vùng dưới tấm lại khó kiểm tra hơn. Không nên dựa vào câu này để lắp lên mái đã hỏng.

Thay mái tôn rồi lắp pin nên chọn tôn dày bao nhiêu?

Nhiều thợ lắp pin thấy thuận với tôn khoảng 0,45 mm trở lên, giữ vít và kẹp tốt, ít lõm. Con số cụ thể nên hỏi cả thợ mái và đơn vị lắp đặt, tuỳ nhịp xà gồ và vùng gió.

Chỉ thay vùng mái đặt pin có được không?

Được, và đỡ chi phí trước mắt, nhưng sẽ có đường nối giữa tôn cũ và tôn mới, là chỗ dễ dột nếu xử lý mép không kỹ. Hỏi thợ mái cách chồng mép, hướng nước chảy và bảo hành dột cho đường nối đó.

Sau khi tháo lắp lại, bảo hành của hệ còn không?

Tuỳ điều khoản. Bảo hành của hãng tấm và inverter thường vẫn còn nếu thiết bị không hỏng, nhưng bảo hành lắp đặt và chống dột của đơn vị cũ có thể mất khi bên khác tháo lắp. Hỏi rõ và ghi lại trước khi làm.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138