NhietNang.comNhiệt Năng
Lắp đặt máy nước nóng năng lượng mặt trời

Máy nước nóng năng lượng mặt trời nhà ống: tầng sát mái nước yếu, có cần bơm tăng áp

Nhà ống bốn năm tầng, nhà tắm sát mái chảy nước nóng yếu: vì sao, tính chênh cao thế nào, bơm tăng áp loại gì, lắp ở đâu để vòi trộn không lệch nóng lạnh.

A Vietnamese plumber in a beige shirt fits a small plain unmarked pump onto insulated hot water pipes along a tube house wall, side view, daylight

Ở nhà ống nhiều tầng, máy nước nóng năng lượng mặt trời loại không áp lực đẩy nước xuống chỉ bằng chênh cao giữa bồn trên mái và vòi, nên nhà tắm ở tầng sát mái gần như luôn chảy yếu; cách xử lý thường là lắp một bơm tăng áp loại chịu nước nóng cho tầng đó, và cho cả đường nóng lẫn đường lạnh của vòi trộn cùng được tăng áp để hai bên cân nhau. Các tầng thấp hơn thường đủ áp, không cần bơm.

Ví dụ giả định: nhà anh Tuấn ở một phường của Hà Nội, nhà ống năm tầng kể cả tum, phòng ngủ vợ chồng và nhà tắm ở tầng bốn ngay dưới sân thượng. Máy 200 lít không áp lực đặt trên sân thượng, bồn nước lạnh trên nóc tum. Tầng một, tầng hai tắm thoải mái; tầng bốn mở sen chỉ chảy rỉ rả, vặn về phía nóng thì gần như tắt. Bài này giải thích vì sao và cách hỏi thợ cho đúng.

Vì sao tầng dưới chảy mạnh mà tầng sát mái lại yếu

Máy không áp lực không có bơm, không có áp lực nước máy đẩy vào. Nước trong bồn máy chảy xuống vòi chỉ nhờ trọng lực: bồn càng cao hơn vòi, nước ra càng mạnh. Quy tắc dễ nhớ của thợ nước là cứ mười mét chênh cao thì được áp lực khoảng một bar, tức một mét chênh cao chỉ được chừng một phần mười bar.

Ví dụ giả định ở nhà anh Tuấn: mặt nước trong bồn lạnh trên nóc tum cao hơn bát sen tầng bốn chừng ba mét, nên áp ở sen tầng bốn chỉ khoảng 0,3 bar. Cũng bồn đó, xuống tới vòi tầng một thì chênh cao chừng mười hai mét, áp khoảng 1,2 bar. Một bát sen tắm dễ chịu thường cần chừng một bar trở lên. Vì vậy tầng một tắm sướng, tầng bốn tắm như mưa phùn, dù cùng một máy, cùng một đường ống.

Nước nóng còn yếu hơn nước lạnh một chút, vì đường nóng đi qua bồn máy, qua ống dài hơn, nhiều co hơn, và hay có túi khí. Đó là lý do khi vặn vòi trộn về phía nóng, nước gần như tắt. Hiểu chỗ này để khỏi nghĩ máy hỏng, hay nghĩ phải thay máy to hơn; máy to hơn không làm nước chảy mạnh hơn.

Bốn cách xử lý, từ đơn giản tới tốn kém

Nâng bồn nước lạnh cao thêm. Mỗi mét nâng được thêm khoảng 0,1 bar. Nâng bồn lên một khung sắt cao thêm hai mét là tăng đáng kể, nhưng bồn nước đầy rất nặng, ví dụ giả định bồn 1.500 lít đầy nặng hơn một tấn rưỡi, dồn lên bốn chân. Việc này phải hỏi đơn vị khảo sát hoặc kỹ sư kết cấu, nhất là khi định đặt lên nóc tum vốn chỉ là mái bê tông mỏng. Muốn máy vẫn được cấp đủ thì phải nâng bồn lạnh, không nâng máy.

Thay bát sen phù hợp áp thấp. Có loại bát sen lỗ to, ít cản nước, chạy đỡ hơn ở áp thấp. Đây là cách rẻ nhất, nhưng chỉ cải thiện chút ít, không biến 0,3 bar thành tắm thoải mái.

Lắp bơm tăng áp cho tầng sát mái. Đây là cách hay dùng nhất. Bơm tự chạy khi mở vòi, tự tắt khi khoá. Bơm phải là loại chịu được nước nóng, và cách đấu phải giữ cho nóng lạnh cân nhau (xem mục dưới).

Chuyển sang máy loại có áp lực. Nếu đang tính thay máy, có loại máy dùng được với nước có áp. Đổi loại máy là chuyện chọn máy, nên cân nhắc cùng đơn vị bán hàng; với nhà đang có máy không áp lực còn tốt, bơm tăng áp thường hợp lý hơn.

Bẫy hay gặp nhất: vòi trộn bị lệch nóng lạnh

Nhiều nhà lắp bơm tăng áp chỉ cho đường nước lạnh, hoặc đường lạnh tầng bốn lấy thẳng từ nước máy có áp, còn đường nóng vẫn chảy theo trọng lực. Hậu quả: trong vòi trộn, bên lạnh mạnh hơn hẳn bên nóng, nước lạnh lấn át, vặn hết về nóng vẫn chỉ âm ấm. Tệ hơn, ở một số kiểu vòi, nước lạnh có áp còn đẩy ngược vào đường nóng, chạy lên máy không áp lực, làm nước tràn ở ống thông hơi trên mái, máy mất nhiệt.

Nguyên tắc mà thợ có nghề nhắc: ở cùng một vòi trộn, nóng và lạnh phải cùng một kiểu cấp. Hoặc cả hai cùng chảy theo trọng lực từ bồn mái, hoặc cả hai cùng qua bơm tăng áp. Có hai cách hay làm: một bơm tăng áp đặt trên đường cấp chung cho tầng sát mái, sau bơm mới tách ra nóng và lạnh; hoặc hai bơm riêng cùng loại cho nóng và lạnh. Cách nào hợp với nhà mình tuỳ đường ống sẵn có.

Câu hỏi nên đặt cho thợ: "Anh lắp bơm thì đường lạnh vào vòi sen tầng bốn cũng qua bơm luôn hay vẫn lấy nước máy, để khỏi bị lệch nóng lạnh?". Nếu thợ chỉ định lắp bơm cho đường nóng rồi bảo "vậy là đủ", nên hỏi tiếp: "Lúc bơm chạy, nước nóng mạnh lên rồi thì bên lạnh có yếu hơn không, có bị lệch ngược lại không anh?".

Chọn và lắp bơm tăng áp: những gì cần hỏi

Bơm tăng áp loại gia đình nhỏ, nhưng chọn sai loại hay lắp sai chỗ là vài tháng hỏng. Bảng dưới gom những điểm cần hỏi:

Điểm cần hỏiVì saoCâu hỏi mẫu
Bơm có chịu nước nóng khôngNước từ máy ngày nắng có thể rất nóng, bơm loại thường hỏng gioăng, phớt nhanh"Bơm này chịu nước nóng bao nhiêu độ anh?"
Có tự ngắt khi thiếu nước khôngMáy cạn hoặc bồn lạnh hết nước, bơm chạy khô sẽ cháy"Hết nước bơm có tự tắt không, hay cứ chạy?"
Đặt ở đâuBơm có tiếng ồn, rung; đặt sát phòng ngủ là khó ngủ"Mình đặt bơm ở sân thượng hay ở góc hành lang được không?"
Điện cấp cho bơmBơm nằm gần nước, cần aptomat chống giật và dây tiếp địa"Bơm có đi dây riêng với aptomat chống giật không?"
Có lưới lọc trước bơm khôngCặn từ bồn máy làm kẹt cánh bơm"Có cần lắp lọc cặn trước bơm không anh?"

Phần đấu điện cho bơm do thợ điện làm, chủ nhà không tự đấu. Giá bơm tăng áp gia đình loại chịu nhiệt thường ở khoảng vài trăm nghìn tới vài triệu đồng tuỳ công suất, chưa kể công lắp và phụ kiện; giá tham khảo, thay đổi theo thời điểm, khu vực và thiết bị. Bơm quá mạnh không tốt hơn: áp tăng đột ngột làm rò ở các mối nối cũ, ống mềm dưới lavabo phồng.

Hay làm và nên làm ở nhà ống nhiều tầng

Mấy sai sót này lặp lại ở rất nhiều nhà phố, phần lớn do muốn xử lý nhanh cho xong:

Hay làmVì sao hỏngNên làm
Thay máy to hơn vì nghĩ máy yếuÁp do chênh cao quyết định, không do dung tíchĐo chênh cao, xử lý áp trước
Lấy nước lạnh tầng sát mái từ nước máyVòi trộn lệch, nước lạnh đẩy ngược lên máyCho nóng lạnh cùng kiểu cấp
Đặt máy lên nóc tum cho cao, mong nước mạnhMáy cao hơn bồn lạnh thì không được cấp đầyNâng bồn lạnh (hỏi kỹ sư), giữ máy thấp hơn
Mua bơm loại thường cho rẻGioăng phớt hỏng vì nước nóngChọn bơm chịu nhiệt
Để bơm chạy cả khi bồn cạnBơm cháy, có khi kéo theo chập điệnBơm có chức năng tự ngắt khi thiếu nước

Cái không cần mua: bơm tăng áp cho cả nhà khi chỉ tầng sát mái yếu (các tầng dưới thêm áp chỉ làm rò mối nối), hoặc bộ điều khiển bơm thông minh đắt tiền cho nhà vài người. Một bơm đúng loại, đặt đúng chỗ cho tầng cần là đủ.

Buổi làm việc với thợ: thứ tự xem và hỏi

Trước khi thợ báo giá bơm, nên cùng thợ đi một lượt từ trên xuống, theo thứ tự dưới đây. Mỗi bước chỉ mất vài phút nhưng giúp thợ đề nghị đúng cách, không lắp thừa:

  1. Ở sân thượng, đứng cạnh máy (không leo lên khung): nhờ thợ chỉ đường ống nóng và đường ống lạnh xuống tầng sát mái đi theo trục nào, có chung trục với các tầng dưới không.
  2. Hỏi chênh cao: "Từ mặt nước bồn lạnh xuống bát sen tầng bốn khoảng mấy mét anh?". Con số này cho biết áp hiện có, như cách tính ở trên.
  3. Xuống tầng sát mái, mở vòi sen hết về lạnh rồi hết về nóng cho thợ xem trực tiếp, không chỉ kể.
  4. Hỏi chỗ đặt bơm: thường gần đầu nhánh rẽ vào tầng sát mái, nơi có ổ điện riêng, thoáng, không sát đầu giường.
  5. Hỏi rõ phần điện: ai đấu, đi dây từ đâu, aptomat chống giật đặt ở đâu để khi cần ngắt thì người nhà với tới.
  6. Cuối cùng mới hỏi giá, và hỏi giá đã gồm lọc cặn, van khoá hai đầu bơm để sau này tháo bơm sửa mà không phải xả cả hệ chưa.

Van khoá hai đầu bơm là chi tiết nhỏ mà thợ lâu năm luôn lắp: bơm hỏng thì khoá hai van, tháo bơm mang đi, cả nhà vẫn dùng nước bình thường trong lúc chờ sửa.

Tự kiểm sau khi lắp bơm: xô nước và đồng hồ

Không cần đồng hồ đo áp, một cái xô mười lít và điện thoại bấm giờ là đủ. Mở vòi sen tầng sát mái hết cỡ về phía lạnh, hứng vào xô, bấm giờ tới khi đầy. Làm lại với vòi vặn hết về phía nóng. Ví dụ giả định, trước khi lắp bơm, mười lít lạnh mất chừng hai phút, mười lít nóng mất ba phút; sau khi lắp bơm, cả hai còn chừng nửa phút và gần bằng nhau. Hai con số gần bằng nhau quan trọng hơn con số nhanh: nghĩa là vòi trộn đã cân.

Tuần đầu, để ý thêm ba thứ: ống thông hơi trên mái có bắt đầu tràn nước khi tầng sát mái đang tắm không (dấu hiệu nước lạnh đẩy ngược vào máy); bơm có tự bật tắt liên tục khi không ai dùng nước không (dấu hiệu có chỗ rò nhỏ); ống mềm dưới lavabo, vòi rửa có rỉ nước ở mối nối không. Có gì thì báo thợ khi còn bảo hành lắp.

Và một lưu ý an toàn: khi bơm chạy, nước nóng từ máy ngày nắng tới vòi nhanh và mạnh hơn trước, có thể rất nóng. Nhà có trẻ nhỏ, người già tự tắm nên dặn mở lạnh trước rồi mới vặn dần sang nóng, thử bằng mu bàn tay.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao máy nước nóng năng lượng mặt trời ở nhà ống tầng trên cùng chảy yếu?

Máy không áp lực đẩy nước bằng chênh cao giữa bồn trên mái và vòi. Tầng sát mái chỉ chênh vài mét nên áp rất thấp, còn tầng dưới chênh nhiều nên mạnh. Đây là đặc điểm của cách cấp nước, không phải máy hỏng.

Có nên thay máy dung tích lớn hơn để nước nóng chảy mạnh hơn không?

Không. Dung tích quyết định có bao nhiêu nước nóng, còn nước chảy mạnh hay yếu do chênh cao hoặc bơm quyết định. Thay máy to hơn tốn tiền mà tầng sát mái vẫn yếu như cũ.

Bơm tăng áp cho máy nước nóng năng lượng mặt trời cần loại gì?

Cần loại chịu được nước nóng, có tự ngắt khi thiếu nước để không chạy khô, và nên có lọc cặn phía trước. Điện cấp cho bơm phải có aptomat chống giật và dây tiếp địa, do thợ điện đấu.

Vì sao lắp bơm tăng áp rồi mà vòi sen vẫn không ra nước nóng?

Thường do chỉ một đường được tăng áp, ví dụ nước lạnh mạnh hơn nước nóng nên lấn át trong vòi trộn. Ở cùng một vòi trộn, nóng và lạnh nên cùng kiểu cấp: cùng chảy theo trọng lực hoặc cùng qua bơm.

Có thể nâng máy nước nóng cao hơn để nước chảy mạnh không?

Không nên, vì máy cao bằng hoặc hơn bồn nước lạnh thì không được cấp đầy nước. Muốn tăng chênh cao thì nâng bồn nước lạnh, và việc này cần hỏi đơn vị khảo sát hoặc kỹ sư kết cấu vì bồn đầy rất nặng.

Làm sao biết bơm tăng áp lắp xong đã ổn?

Hứng mười lít nước vào xô ở vòi tầng sát mái, bấm giờ với vòi vặn hết về lạnh rồi hết về nóng. Hai thời gian gần bằng nhau là vòi trộn đã cân. Theo dõi thêm ống thông hơi trên mái có tràn nước khi đang tắm không.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138