NhietNang.comNhiệt Năng
Điện mặt trời áp mái: hiểu để hỏi đúng

Nhà thuê, chung cư có lắp điện mặt trời được không: phải hỏi ai, xin phép gì

Người thuê nhà, cư dân chung cư muốn lắp điện mặt trời phải qua chủ nhà, ban quản trị, điện lực. Cần thoả thuận gì bằng giấy, vì sao tấm ban công cắm ổ không đơn giản.

A young Vietnamese couple on a small apartment balcony, the woman in a light olive cardigan looking up at panels on the rooftop above, overcast morning light

Người thuê nhà vẫn có thể lắp điện mặt trời nếu chủ nhà đồng ý bằng văn bản và hai bên thoả thuận rõ ai trả tiền, khi hết hợp đồng thì hệ thuộc về ai; còn với chung cư, mái là phần sở hữu chung nên một hộ không tự lắp lên đó được, phải qua ban quản trị và quy định của toà nhà. Ban công riêng thì có bộ tấm nhỏ, nhưng chuyện đấu vào điện căn hộ không đơn giản như cắm một phích điện, và cần hỏi kỹ thợ và điện lực địa phương.

Bài này dành cho ba nhóm hay hỏi: gia đình thuê nguyên căn nhà ống, chủ một nhà trọ cho thuê muốn lắp cho khu trọ, và cư dân chung cư. Mỗi trường hợp có những người khác nhau phải gật đầu, và những rủi ro khác nhau nếu chỉ thoả thuận miệng.

Gia đình thuê nguyên căn: tiền của mình, mái của người khác

Ví dụ giả định: anh Quân và chị Vy thuê nguyên căn nhà ống ba tầng ở phường Bình Thạnh, TP Hồ Chí Minh, hợp đồng năm năm, đã ở được một năm. Nhà có hai con nhỏ, ban ngày bà nội trông cháu, máy lạnh chạy cả trưa, hoá đơn mùa nóng khá cao. Anh chị muốn lắp một hệ nhỏ trên sân thượng nhưng băn khoăn đủ thứ.

Câu hỏi đầu tiên không phải kỹ thuật mà là quyền: mái là của chủ nhà. Khoan bắt khung lên mái, đi dây qua sàn, đặt inverter trên tường đều là thay đổi trên tài sản của người khác. Nếu chủ nhà không đồng ý bằng văn bản, mọi chi phí đã bỏ ra có thể thành tranh chấp, nhất là khi sau này mái dột hoặc chủ nhà bán nhà. Câu hỏi thứ hai là thời gian: hợp đồng còn bốn năm, trong khi hệ dùng được vài chục năm. Hết hợp đồng thì tháo đi, để lại hay bán lại cho chủ nhà?

Một số chủ nhà thấy lợi vì nhà có hệ thì dễ cho thuê hơn, nên đồng ý góp tiền hoặc trả lại một phần khi hết hợp đồng. Một số khác không muốn ai khoan mái. Cả hai đều bình thường; quan trọng là nói rõ từ đầu và ghi lại. Khi thợ tới khảo sát, nên hỏi thêm: "Mái này có cách kẹp khung không phải khoan không anh, nếu phải khoan thì bao nhiêu lỗ, chống dột thế nào?" Câu trả lời này giúp chủ nhà yên tâm hơn nhiều. Những gì nên có trong thoả thuận được liệt kê bên dưới; nếu số tiền lớn hoặc hai bên không thống nhất, hỏi luật sư trước khi ký.

Thoả thuận với chủ nhà nên ghi những gì

Một trang phụ lục hợp đồng thuê là đủ, miễn ghi rõ. Những mục nên có:

  • Chủ nhà đồng ý cho lắp hệ điện mặt trời trên mái, ghi công suất, vị trí đặt tấm, vị trí đặt inverter và đường đi dây.
  • Ai trả tiền lắp đặt, ai trả tiền sửa chữa, ai chịu nếu mái bị dột do lắp.
  • Khi hết hợp đồng: người thuê tháo đi và trả lại mái như cũ, hay để lại cho chủ nhà với giá đã thống nhất, hay để lại không tính tiền.
  • Nếu chủ nhà bán nhà trước khi hết hợp đồng thì xử lý hệ thế nào.
  • Thủ tục với điện lực đứng tên ai, vì công tơ thường đứng tên chủ nhà; nếu cần làm việc với điện lực địa phương thì chủ nhà phải đi cùng hoặc uỷ quyền.
  • Bảo hiểm nhà nếu có, đã báo cho bên bảo hiểm về hệ trên mái chưa.

Câu mẫu để mở lời với chủ nhà: "Chị cho em hỏi, nhà em muốn lắp một hệ điện mặt trời nhỏ trên sân thượng, tiền em lo, thợ sẽ khảo sát mái trước. Chị có đồng ý không, và hết hợp đồng thì chị muốn em tháo đi hay để lại?" Hỏi thẳng như vậy dễ được trả lời thẳng.

Chủ nhà trọ muốn lắp cho khu trọ

Trường hợp ngược lại: chị Hoa có khu trọ mười hai phòng ở phường Dĩ An, TP Hồ Chí Minh (Bình Dương cũ), mái tôn, mỗi phòng có công tơ con. Chị là chủ mái nên chuyện xin phép đơn giản hơn, nhưng lại có chuyện khác: điện mặt trời làm ra đi vào đường điện chung, các công tơ con đứng sau công tơ tổng thì vẫn quay như cũ. Phần lợi nằm ở công tơ tổng, tức tiền điện chị trả cho điện lực.

Cách làm phổ biến là dùng hệ cho phần điện chung ban ngày: máy bơm, đèn hành lang, camera, máy giặt chung nếu có. Việc chia lại cho người thuê thế nào là chuyện chị quyết, nhưng phải minh bạch và đúng quy định hiện hành về giá bán điện cho người thuê trọ; hỏi điện lực địa phương nếu chưa chắc. Đừng để người thuê nghĩ rằng chị lắp điện mặt trời rồi vẫn tính tiền điện như cũ mà không giải thích, vì đó là nguồn thắc mắc rất hay gặp.

Một điểm an toàn riêng cho nhà trọ: inverter và tủ điện của hệ không đặt ở hành lang chung nơi trẻ con chơi hoặc người thuê để xe, càng không đặt ở lối thoát hiểm. Hỏi thợ: "Anh đặt inverter và tủ điện chỗ nào để người thuê và trẻ con không đụng vào được, tủ có khoá không?"

Chung cư: mái chung, ban công riêng

Ở chung cư, mái toà nhà là phần sở hữu chung của cư dân. Một hộ không thể tự thuê thợ lên lắp tấm cho riêng mình. Nếu cư dân muốn có điện mặt trời trên mái, đó là việc của cả toà nhà: ban quản trị đưa ra bàn, xem kết cấu mái, chống thấm, lối thoát hiểm, phòng cháy, rồi quyết theo quy chế của toà nhà. Điện làm ra thường dùng cho phần chung như thang máy, bơm nước, đèn hành lang ban ngày. Hỏi ban quản trị: "Toà mình đã có ai đề xuất lắp điện mặt trời trên mái chưa, muốn đưa ra họp cư dân thì làm thế nào?"

Ban công riêng thì khác. Trên thế giới có loại bộ tấm nhỏ treo lan can, kèm một inverter nhỏ, quảng cáo là cắm vào ổ điện là chạy. Ở Việt Nam, việc đấu loại này vào điện căn hộ chưa phải chuyện có thể làm tuỳ tiện: ổ cắm và dây trong nhà không được thiết kế để nhận điện đẩy ngược vào, có rủi ro quá tải dây, và việc phát điện vào đường điện căn hộ có thể đụng quy định của toà nhà và của điện lực. Không tự đấu, không tự cắm. Hỏi thợ điện có chuyên môn, hỏi ban quản lý toà nhà và điện lực địa phương trước, đại loại: "Anh cho em hỏi căn hộ em muốn gắn mấy tấm pin nhỏ ở ban công, toà mình có cho không, nếu có thì phải đăng ký với ai?"

Còn treo tấm ra ngoài lan can thì phải nghĩ tới gió: ở tầng cao, gió giật có thể làm tấm rơi xuống người đi đường. Phần lớn toà nhà cấm treo vật nặng ra ngoài lan can. Nhiều cư dân sau khi hỏi kỹ thì chọn các cách đơn giản hơn: đèn và quạt sạc bằng tấm nhỏ đặt trong ban công, không đấu vào điện nhà.

Chủ nhà không đồng ý thì còn cách nào

Không ít gia đình thuê nhà hỏi xong thì chủ nhà lắc đầu, lý do hay nghe là sợ khoan mái dột, sợ sau này bán nhà vướng. Chuyện đó dễ hiểu và không nên cố thuyết phục bằng mọi giá. Vẫn còn vài cách nhỏ không đụng tới mái và đường điện của nhà: đèn sạc, quạt tích điện dùng tấm nhỏ đặt ở cửa sổ hoặc sân thượng, không đấu vào điện nhà; gắn bộ hẹn giờ cho bình nóng lạnh điện để không đun cả ngày; dùng máy lạnh khéo hơn với rèm cản nắng hướng tây.

Một cách khác là đề nghị chủ nhà tự lắp, người thuê trả thêm một khoản nhỏ hằng tháng trong tiền thuê. Chủ nhà giữ quyền với hệ, người thuê được dùng điện ban ngày. Cách này cần được ghi rõ trong hợp đồng thuê, kể cả chuyện ai sửa khi hệ hỏng và nếu hệ ngừng chạy thì khoản trả thêm tính thế nào.

Nếu chỉ còn một hai năm thuê, người làm nghề thường khuyên thôi đừng lắp: tháo hệ khi dọn đi tốn công, dễ nứt tấm, và nhà mới chưa chắc có mái hợp. Tiền đó dành cho nhà sau, khi mái là của mình, sẽ hợp lý hơn.

Ai phải gật đầu trong từng trường hợp

Bảng tóm tắt những người cần hỏi trước khi gọi thợ lắp:

Trường hợpCần hỏi aiCần có gì trên giấy
Thuê nguyên căn nhà ốngChủ nhà; điện lực địa phương nếu cần thủ tụcPhụ lục hợp đồng thuê về lắp đặt và xử lý khi hết hạn
Chủ nhà trọ lắp cho khu trọĐiện lực địa phương; báo trước cho người thuêCách tính tiền điện cho người thuê, minh bạch, đúng quy định
Cư dân chung cư muốn dùng máiBan quản trị, ban quản lý, họp cư dânBiên bản họp, phương án kỹ thuật, phòng cháy
Cư dân chung cư muốn dùng ban côngBan quản lý toà nhà, thợ điện có chuyên môn, điện lựcVăn bản cho phép của ban quản lý nếu có lắp đặt
Nhà nhiều anh em đồng sở hữuTất cả người đồng sở hữuVăn bản đồng ý của các bên

Nếu có tranh chấp về quyền lắp hoặc tiền bạc giữa người thuê và chủ nhà, hay giữa các đồng sở hữu, hãy hỏi luật sư thay vì tự xử lý.

Hay làm và nên làm

Những tình huống dưới đây đều đến từ việc nghĩ "nhà mình ở thì mình lắp":

Hay làmNên làm
Thuê nhà, lắp xong mới báo chủ nhàXin đồng ý bằng văn bản trước khi thợ khảo sát
Thoả thuận miệng chuyện hết hợp đồngGhi rõ tháo đi, để lại có tính tiền hay không tính tiền
Mua bộ tấm ban công cắm thẳng vào ổ điệnHỏi thợ điện có chuyên môn, ban quản lý và điện lực; không tự đấu
Chủ trọ lắp rồi vẫn tính tiền điện như cũ, không nói gìGiải thích rõ với người thuê, tính đúng quy định hiện hành
Tự lên mái chung cư xem chỗ đặt tấmĐi qua ban quản lý, người lên mái phải có dây an toàn và được phép

Tự kiểm sau khi lắp, với người thuê: chụp ảnh mái trước và sau khi lắp, lưu cùng phụ lục hợp đồng; sau mùa mưa đầu tiên kiểm trần tầng trên cùng, có dột thì báo cả thợ lẫn chủ nhà ngay. Với chủ trọ: ghi chỉ số công tơ tổng hằng tuần trong một tháng đầu, so với cùng kỳ trước khi lắp, để có con số rõ ràng khi giải thích với người thuê.

Câu hỏi thường gặp

Thuê nhà có lắp điện mặt trời được không?

Được, nếu chủ nhà đồng ý bằng văn bản. Nên ghi rõ trong phụ lục hợp đồng ai trả tiền, ai chịu nếu mái dột, và khi hết hợp đồng thì tháo đi hay để lại. Thủ tục với điện lực thường cần chủ nhà vì công tơ đứng tên họ.

Chung cư có lắp điện mặt trời trên mái được không?

Một hộ không tự lắp được vì mái là phần sở hữu chung. Muốn có điện mặt trời trên mái phải qua ban quản trị, họp cư dân, xem kết cấu, chống thấm và phòng cháy theo quy chế toà nhà. Điện làm ra thường dùng cho phần chung như thang máy, bơm nước.

Bộ tấm pin ban công cắm vào ổ điện có dùng được không?

Không nên tự cắm. Ổ cắm và dây trong căn hộ không được thiết kế để nhận điện đẩy ngược vào, có rủi ro quá tải và có thể đụng quy định của toà nhà và điện lực. Hãy hỏi thợ điện có chuyên môn, ban quản lý và điện lực địa phương trước khi mua.

Hết hợp đồng thuê thì hệ điện mặt trời xử lý thế nào?

Tuỳ thoả thuận ban đầu: người thuê tháo đi và trả mái như cũ, để lại cho chủ nhà có tính tiền, hoặc để lại không tính tiền. Vì tháo lắp tốn công và dễ hỏng, nên thống nhất bằng văn bản ngay từ đầu. Có tranh chấp thì hỏi luật sư.

Chủ nhà trọ lắp điện mặt trời thì tính tiền điện cho người thuê thế nào?

Điện mặt trời thường đi vào đường điện chung, phần lợi nằm ở công tơ tổng. Chủ trọ hay dùng hệ cho điện chung ban ngày như bơm nước, đèn hành lang. Cách tính tiền điện cho người thuê phải minh bạch và đúng quy định hiện hành, hỏi điện lực địa phương nếu chưa chắc.

Nhà đồng sở hữu với anh em có cần hỏi ý kiến khi lắp không?

Cần. Mái và kết cấu nhà là tài sản chung, nên mọi người đồng sở hữu nên đồng ý bằng văn bản trước khi lắp. Điều này tránh tranh chấp khi chia tài sản hoặc bán nhà sau này. Nếu các bên không thống nhất, hãy hỏi luật sư.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138