NhietNang.comNhiệt Năng
Cách nhiệt, chống nóng mái

Tấm pin mặt trời che sân thượng: tầng dưới có mát hơn không và những điều phải lường

Dàn pin đặt cao trên sân thượng che bóng cho sàn mái nên tầng dưới dịu hơn, nhưng dàn pin không phải mái kín nước. Khe gió, che mưa, an toàn dây điện và cách đo.

Low angle view from a concrete terrace of a raised solar panel canopy in afternoon sun, a man in a rust colored shirt standing in its shade hanging laundry, gentle breeze

Dàn tấm pin mặt trời đặt cao trên sân thượng có che bóng cho sàn mái, nên phòng ngay bên dưới thường dịu hơn rõ vào buổi chiều và buổi tối. Nhưng dàn pin không phải là mái: giữa các tấm có khe, mưa vẫn lọt; bản thân tấm pin nóng lên dưới nắng và cần gió lùa phía sau để vừa mát cho sàn vừa giữ sản lượng điện. Muốn có cả bóng mát, chỗ phơi đồ và chỗ trú mưa thì phải bàn với đơn vị lắp đặt từ đầu.

Ví dụ giả định: nhà ống bốn tầng ở một phường của Hải Phòng, sân thượng 4,5 × 14 mét, đang định lắp điện mặt trời trên khung giàn cao. Phòng ngủ tầng bốn nằm ngay dưới sàn mái, mùa hè rất nóng. Chủ nhà nghe nói lắp pin thì tầng dưới mát hẳn, định bỏ luôn kế hoạch chống nóng sân thượng, và còn muốn lợp kín bên dưới dàn pin để làm chỗ ngồi tránh mưa. Bài này nói rõ phần nào đúng, phần nào cần lường.

Vì sao sàn dưới dàn pin mát hơn

Tấm pin hứng ánh nắng thay cho sàn bê tông. Một phần năng lượng nắng thành điện, phần còn lại làm tấm pin nóng lên, nhưng nhiệt đó nằm ở trên cao, cách sàn một khoảng không khí. Gió thổi qua khoảng trống giữa tấm pin và sàn mang bớt nhiệt đi. Sàn bê tông nằm trong bóng râm gần như cả ngày nên không bị nung, nhiệt đi xuống phòng bên dưới giảm hẳn.

Tác dụng này mạnh hay yếu tuỳ ba thứ. Thứ nhất là dàn pin che được bao nhiêu phần sàn: một hệ nhỏ vài tấm chỉ che một góc, phần sàn còn lại vẫn hứng nắng. Thứ hai là khoảng cách giữa tấm pin và sàn: khung cao, thoáng thì gió lùa tốt, khung thấp sát sàn thì dưới đó hầm. Thứ ba là hướng nắng chiều: tấm pin xếp nghiêng về một hướng thì bóng của chúng dịch chuyển theo giờ, phần sàn phía tây có thể vẫn hứng nắng lúc chiều muộn.

Một chi tiết người lắp lâu năm hay nhắc: mặt dưới tấm pin giữa trưa khá nóng, đứng ngay dưới tấm thấp sẽ thấy hơi nóng phả xuống. Khung giàn cao vừa đủ người đi lại thoải mái thì cảm giác này gần như không còn. Nếu muốn dùng khoảng dưới dàn pin làm chỗ ngồi, nói rõ với đơn vị lắp để họ tính chiều cao khung từ đầu.

Ước lượng phần sàn được che, bằng ví dụ giả định

Sân thượng ví dụ rộng 4,5 × 14 = 63 mét vuông. Trừ phần cầu thang, bồn nước, lối đi và khoảng cách an toàn với mép lan can, phần đặt được dàn pin có thể còn khoảng 35 tới 45 mét vuông. Một tấm pin cỡ phổ biến cho nhà ở có diện tích chừng hai mét vuông hoặc hơn một chút, tức khoảng mười lăm tới hai mươi tấm phủ được vùng đó, tuỳ cách xếp. Số tấm thật nhà bạn cần lắp phụ thuộc lượng điện dùng, là việc phải tính riêng với đơn vị lắp đặt.

Nếu nhà chỉ cần một hệ nhỏ, ví dụ tám tấm, thì phần sàn được che chỉ chừng 17 tới 20 mét vuông. Khi đó hãy xin đơn vị lắp đặt xếp dàn pin nằm đúng phía trên phòng ngủ, ưu tiên nửa phía tây của sân, thay vì xếp theo chỗ tiện cho họ. Phần sàn còn lại vẫn cần chống nóng theo cách khác.

Bóng của bồn nước, tum cầu thang và nhà cao tầng bên cạnh cũng đổ lên sân thượng. Tấm pin đặt chỗ bị bóng che thì sản lượng giảm nhiều, nên đơn vị lắp sẽ né những chỗ đó. Vì vậy vùng được dàn pin che thường không trùng hoàn toàn với vùng bạn muốn che nóng. Cầm sơ đồ sân thượng, bàn với họ từ buổi khảo sát.

Dàn pin không phải mái: những điều dễ hiểu nhầm

Bảng dưới đặt cạnh nhau điều chủ nhà hay nghĩ và điều thường xảy ra:

Chủ nhà hay nghĩThực tế thường gặpNên làm
Lắp pin rồi thì sân thượng thành chỗ trú mưaMưa lọt qua khe giữa các tấm và nhỏ giọt theo mépNếu cần che mưa, bàn kiểu khung có máng hoặc mái riêng bên dưới, cách tấm pin đủ xa
Lợp tôn kín sát dưới tấm pin cho khỏi dộtKẹt nhiệt sau tấm, pin nóng hơn, sản lượng giảm; khó bảo trìChừa khe gió phía sau tấm pin theo yêu cầu của đơn vị lắp đặt
Có pin che rồi thì khỏi chống thấmNước vẫn rơi xuống sàn, chân khung còn tạo thêm lỗ trên sànLàm chống thấm trước khi dựng khung, xử lý kín chân khung
Có pin che thì khỏi chống nóng phần còn lạiChỉ phần sàn dưới dàn pin được mátChe hoặc lát cản nhiệt phần sàn còn trống
Khung giàn là chỗ treo đồ, móc võng tiệnKhung tính cho tấm pin và gió, không cho tải treo thêm; dây điện đi dọc khungKhông treo, không móc gì lên khung và tấm

Mọi thay đổi về kiểu khung, chiều cao, mái che bên dưới đều làm thay đổi tải và lực gió lên sàn mái. Đó là câu hỏi cho kỹ sư kết cấu hoặc đơn vị khảo sát, không phải để chủ nhà tự quyết theo cảm tính.

An toàn khi sống chung với dàn pin trên sân thượng

Dây điện dưới tấm pin. Phía sau tấm pin có dây và đầu nối mang điện một chiều ngay khi có nắng, kể cả lúc hệ đang tắt. Dây phải được cố định gọn trong máng hoặc kẹp dọc khung, không thả lòng thòng. Chủ nhà và trẻ nhỏ không chạm, không kéo, không tháo đầu nối; việc đó chỉ thợ có chuyên môn làm.

Phơi đồ và đi lại. Phơi đồ dưới dàn pin được, nhưng dùng sào, giá phơi riêng, không treo lên khung. Không ai đứng, ngồi hay đặt vật lên mặt tấm pin.

Nước và vệ sinh. Rửa sàn dưới dàn pin không xịt vòi lên hộp đấu nối, lên đầu dây. Rêu, lá, phân chim dưới khung nên quét khô định kỳ.

Trẻ nhỏ. Sân thượng có dàn pin là thêm một lý do để khoá cửa lên sân thượng khi không có người lớn. Trẻ hay trèo khung, nghịch dây.

Khi có giông bão. Không lên sân thượng lúc có giông sét hay gió lớn. Sau bão, đứng ở cửa cầu thang nhìn xem có tấm nào xô lệch, dây nào tuột; thấy bất thường thì gọi đơn vị lắp đặt, không tự xử lý.

Khi nào dàn pin không thay được chống nóng sân thượng

Có mấy trường hợp chủ nhà vẫn nên làm chống nóng sân thượng như bình thường dù đã có kế hoạch lắp pin. Trường hợp thứ nhất là hệ nhỏ, chỉ che một phần sàn, phần còn lại vẫn phơi nắng ngay trên phòng ngủ. Trường hợp thứ hai là dàn pin bắt sát sàn trên giá thấp, nghiêng, dưới đó gió không lùa được, sàn ở phía thấp của giá vẫn nóng. Trường hợp thứ ba là nhà dự định ở lâu dài mà chưa biết có giữ hệ pin mãi hay không; khi tháo dàn pin để sửa sàn, thay khung, hay chuyển đi, sàn mái lại trơ ra nắng.

Thứ tự hợp lý cho nhà ví dụ là làm chống thấm và lớp cản nhiệt mỏng, nhẹ cho sàn mái trước, rồi mới dựng khung pin. Lớp cản nhiệt mỏng như tấm xốp cứng dưới lớp lát giúp phần sàn ngoài dàn pin mát hơn, lại không thêm nhiều tải. Lớp gạch rỗng nặng thì nên cân nhắc kỹ hơn khi trên sàn sắp có thêm khung và tấm pin; câu này cần người có chuyên môn về kết cấu trả lời.

Chủ nhà nào đã lắp pin rồi mới định chống nóng thì nói với đơn vị lắp đặt trước khi thợ hồ lên sân thượng. Lát gạch, đổ vữa quanh chân khung làm thay đổi cách thoát nước, đôi khi phải tháo một phần tấm pin để thao tác; việc tháo lắp đó là việc của thợ điện mặt trời.

Câu hỏi mẫu cho đơn vị lắp đặt khi khảo sát

Nói rõ từ đầu là bạn muốn dàn pin vừa phát điện vừa che nóng, rồi hỏi:

  • "Anh xếp dàn pin phủ đúng phía trên phòng ngủ tầng bốn được không, nếu được thì sản lượng có giảm không?"
  • "Khung cao bao nhiêu, người lớn đi lại bên dưới thoải mái không, phía sau tấm chừa khe gió bao nhiêu?"
  • "Nhà em muốn bên dưới đỡ mưa để phơi đồ, bên anh có kiểu khung nào làm được mà tấm pin vẫn thoáng không?"
  • "Chân khung bắt vào sàn hay vào dầm, có khoan xuyên lớp chống thấm không, ai chịu nếu sau này thấm?"
  • "Tải của dàn pin với khung lên sàn mái là bao nhiêu, bên anh có người kiểm kết cấu hay em phải mời kỹ sư riêng?"
  • "Dây điện dưới tấm đi máng thế nào, trẻ con có với tới được không?"

Đơn vị lắp đặt thường tính để dàn pin ra điện tốt nhất, còn chuyện che nóng là ý của bạn, nên bạn phải nói ra. Phần tính công suất, báo giá, thủ tục với điện lực là các việc riêng, cần bàn kỹ ở bước khác.

Tự kiểm sau một tháng có dàn pin

Trước khi lắp, đọc nhiệt kế trong phòng ngủ tầng trên cùng lúc chín giờ tối vài ngày nắng, sờ tay lên trần. Sau khi lắp xong khoảng một tháng, chọn ngày nắng tương tự đo lại cùng giờ. Ví dụ giả định: trước 33 độ, trần ấm tay; sau 30 độ, trần gần bằng tay ở phần dưới dàn pin, phần trần dưới vùng sàn còn trống vẫn ấm. So hai vùng trần trong cùng một phòng là cách thấy rõ nhất tác dụng của bóng râm.

Trên sân thượng, lúc hai giờ chiều đặt tay lên sàn dưới dàn pin và sàn chỗ nắng: chênh lệch sẽ rất rõ. Sau trận mưa đầu tiên, nhìn các chân khung xem nước có đọng quanh chân không, xuống tầng dưới soi trần xem có vệt ẩm ứng với vị trí chân khung không. Ghi lại trên một trang sổ: ngày, giờ, nhiệt độ phòng, thời tiết, và bất kỳ vệt ẩm nào.

Nếu sản lượng điện xem trên ứng dụng theo dõi của hệ tụt bất thường vào những ngày nắng, đó là việc của đơn vị lắp đặt kiểm, không phải chủ nhà mở tủ điện ra xem. Đôi khi chỉ vì phơi chăn màn che mất một góc tấm, hoặc giàn cây leo lên tới mép khung.

Câu hỏi thường gặp

Lắp pin mặt trời trên sân thượng có làm tầng dưới mát hơn không?

Thường có, vì dàn pin che bóng cho sàn mái và gió lùa giữa tấm pin với sàn mang bớt nhiệt. Mức mát hơn tuỳ phần sàn được che, độ cao khung và hướng nắng chiều.

Dàn pin mặt trời có che mưa được không?

Không kín như mái. Mưa lọt qua khe giữa các tấm và nhỏ theo mép. Muốn có chỗ trú mưa bên dưới, phải bàn với đơn vị lắp đặt kiểu khung có máng hoặc mái riêng, vẫn giữ khe gió cho tấm pin.

Có nên lợp tôn kín ngay dưới tấm pin không?

Không nên lợp sát. Tấm pin cần gió lùa phía sau để bớt nóng; bị kẹt nhiệt thì tấm nóng hơn, sản lượng giảm và khó bảo trì. Nếu cần mái phụ, đặt cách xa theo hướng dẫn của đơn vị lắp đặt.

Lắp pin rồi có cần chống thấm sân thượng nữa không?

Vẫn cần. Nước mưa vẫn rơi xuống sàn, và chân khung có thể tạo thêm lỗ trên lớp chống thấm. Nên làm chống thấm trước khi dựng khung và xử lý kín các chân khung.

Phơi đồ dưới dàn pin có an toàn không?

Được, nếu dùng giá phơi riêng và không treo đồ lên khung hay tấm pin. Không chạm vào dây, đầu nối phía sau tấm. Giữ trẻ nhỏ tránh xa khu vực dây điện.

Dàn pin trên sân thượng có làm sàn mái quá tải không?

Tấm pin, khung và lực gió đều dồn lên sàn mái, nhất là ở chân khung. Nhà cũ, nhà cơi nới nên hỏi kỹ sư kết cấu hoặc đơn vị khảo sát trước khi lắp, đừng tự kết luận.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138