NhietNang.comNhiệt Năng
Cách nhiệt, chống nóng mái

Trần thả chống nóng: khoảng thông gió áp mái và lỗ thoát khí nóng làm sao cho đúng

Trần thả kín bưng biến khoảng áp mái thành lò nóng. Cách bố trí lỗ gió vào, lỗ thoát, quạt hút, lớp cách nhiệt trên trần và lỗ thăm để kiểm sau này.

Close-up view from below of an attic ventilation gap along the eaves of a tube house, a woman in an oatmeal blouse on a short stepladder looking up, soft morning light

Trần thả chỉ chống nóng tốt khi khoảng trống giữa trần và mái được thông gió: có lỗ cho gió mát vào ở phía thấp, có lỗ cho khí nóng ra ở phía cao, và tốt nhất có thêm một lớp cách nhiệt đặt trên mặt trần. Trần làm kín bưng thì khoảng áp mái thành một cái lò, chiều tối trần ấm như mặt bếp, phòng bên dưới vẫn hầm.

Ví dụ giả định: nhà ống bốn tầng ở một phường của Thành phố Hồ Chí Minh, tầng trên cùng có hai phòng ngủ dưới mái ngói, trần thạch cao làm cùng lúc xây nhà, kín hoàn toàn. Hai đứa con học ở phòng đó, buổi chiều phải bật máy lạnh từ ba giờ. Cha mẹ định lắp thêm máy lạnh công suất lớn hơn. Trước khi làm vậy, nên xem khoảng áp mái phía trên đang ra sao.

Khoảng áp mái nóng tới mức nào và vì sao

Khoảng áp mái là phần không gian giữa trần và mái. Nắng chiếu lên mái ngói hay mái tôn, mái nóng lên rồi nung không khí trong khoảng này. Nếu không có lối thoát, khối khí đó nóng hơn ngoài trời nhiều độ, và mặt trên của tấm trần cứ thế bị hâm cả buổi chiều. Trần thạch cao mỏng, nên nhiệt xuyên qua khá nhanh; sờ tay lên trần lúc năm giờ chiều thấy ấm là dấu hiệu rõ nhất.

Mái ngói có khe giữa các viên nên tự thoáng một phần, nhưng nhiều nhà lót tấm chống thấm hoặc túi khí kín dưới ngói rồi làm trần kín, thế là mất luôn chút thoáng tự nhiên đó. Mái tôn thì kín hoàn toàn, khoảng áp mái dưới mái tôn không thông gió là nóng nhất.

Một chi tiết thợ làm trần lâu năm hay gặp: khi mở lỗ thăm trần ở những nhà kín bưng, một luồng hơi nóng phả xuống mặt người, kèm mùi bụi và đôi khi mùi chuột. Chuột thích khoảng áp mái kín vì ấm và yên, lại cắn dây điện đi trên trần. Thông gió đúng cách có lưới chắn vừa làm mát vừa bớt chỗ cho chuột làm tổ.

Đường gió đúng: vào thấp, ra cao

Lỗ gió vào ở chân mái. Đặt dọc mép mái, ngay dưới phần mái đua ra, nơi khuất mưa. Với nhà ống chỉ có hai đầu là mặt tiền và mặt sau, lỗ gió vào thường đặt ở vách tum hoặc tường đầu hồi phía thấp.

Lỗ thoát ở chỗ cao nhất. Khí nóng nổi lên, nên lỗ thoát đặt sát đỉnh mái hoặc ở phần cao của đầu hồi. Đặt lỗ thoát thấp ngang lỗ vào thì gió chỉ đi tắt một đoạn, phần khí nóng nhất trên đỉnh vẫn đứng yên.

Đừng để vật cản giữa hai lỗ. Lớp cách nhiệt trải trên trần không được nhét kín sát mép mái, chặn mất lỗ gió vào. Thợ cần chừa một rãnh để gió đi dọc mặt dưới mái.

Lưới chắn ở mọi lỗ. Lưới mắt nhỏ ngăn chim, dơi, chuột, ong; lam nghiêng hoặc mái che nhỏ để mưa tạt không lọt. Lưới phải tháo ra vệ sinh được, vì bụi và tơ nhện bám lâu ngày làm lỗ bít dần.

Tính sơ diện tích lỗ thông gió bằng ví dụ giả định

Có một quy tắc kinh nghiệm nhiều thợ dùng để ước lượng: tổng diện tích lỗ thông gió thật sự thông (không tính phần nan, phần lưới che) vào khoảng một phần vài trăm diện tích trần, chia gần đều giữa lỗ vào và lỗ thoát. Đây chỉ là con số để ước lượng ban đầu, mỗi nhà, mỗi kiểu mái một khác, thợ có kinh nghiệm sẽ điều chỉnh.

Ví dụ giả định với tầng trên cùng của nhà ống: trần rộng 5 mét, sâu 14 mét, tức 70 mét vuông. Lấy tỉ lệ một phần hai trăm thì cần khoảng 0,35 mét vuông lỗ thông, chia ra mỗi phía chừng 0,17 mét vuông, tương đương một ô thoáng 40 × 45 phân ở vách thấp và một ô tương tự ở chỗ cao nhất. Lưới và nan che thường chiếm gần một nửa diện tích ô, nên ô thật phải làm to hơn, hoặc làm hai ô thay vì một.

Nhà ống bị kẹp giữa hai nhà hàng xóm, không có đầu hồi hai bên, nên chỗ đặt lỗ rất hạn chế. Khi đó quạt hút áp mái đặt ở chỗ cao, đẩy khí nóng ra phía sau nhà, là cách gọn nhất. Quạt nên có công tắc riêng hoặc bộ điều khiển theo nhiệt độ, chạy vào buổi chiều, tắt buổi tối khi áp mái đã nguội. Phần điện cho quạt do thợ điện đi dây trong ống, có aptomat (cầu dao tự ngắt) riêng; chủ nhà không tự đấu.

Lớp cách nhiệt trên mặt trần và chuyện mái ngói khác mái tôn

Thông gió mới lo phần khí nóng trong khoảng áp mái. Phần nhiệt toả từ mặt dưới của mái xuống mặt trên của trần thì vẫn còn, nên một lớp cách nhiệt đặt trên trần làm phòng bên dưới mát thêm rõ. Có ba kiểu hay gặp. Kiểu thứ nhất là bông khoáng hoặc bông thuỷ tinh dạng cuộn trải lên mặt trần, nhẹ, rẻ vừa phải, nhưng thợ phải đeo khẩu trang, găng, áo dài tay khi trải vì sợi bông gây ngứa. Kiểu thứ hai là tấm túi khí trải lên trần với mặt bạc quay lên phía mái, cần giữ mặt bạc sạch bụi. Kiểu thứ ba là trần thạch cao loại có sẵn lớp cách nhiệt dán liền, gọn nhưng giá cao hơn.

Lớp trải trên trần làm tăng tải lên khung trần một chút. Với bông khoáng thì nhẹ, khung trần thường chịu được, nhưng không được chất đồ đạc, thùng carton lên trần cho tiện như nhiều nhà vẫn làm. Trần thả không phải sàn kho, khung treo bằng ty mảnh, chất nặng lâu ngày là võng, nứt mối nối.

Mái ngói và mái tôn khác nhau ở chỗ nước. Mái ngói lâu năm có viên nứt, viên xô lệch, mưa to hắt nước vào khoảng áp mái; lớp bông trải trên trần mà bị nhỏ nước lên là ẩm, mốc, ố trần. Trước khi trải cách nhiệt dưới mái ngói, nhờ thợ lợp kiểm và thay các viên hỏng. Mái tôn thì ít hắt nước nhưng đọng sương mặt dưới vào sáng sớm mùa mưa, nước nhỏ đúng lên mặt trần. Với mái tôn, nên có lớp chống đọng sương ngay dưới tôn trước, rồi mới tới lớp trên trần.

Ví dụ giả định về khối lượng: 70 mét vuông trần, trải bông dạng cuộn rộng khoảng một mét, cần khoảng 70 mét dài cộng thêm phần cắt quanh khung, tức chừng tám tới mười cuộn tuỳ chiều dài cuộn. Hỏi thợ cụ thể bao nhiêu cuộn, để tránh cảnh trải mỏng cho đủ diện tích.

Hay làm và nên làm khi làm trần chống nóng

Những lỗi phổ biến ở nhà phố và nhà cấp 4 làm trần sau khi xây:

Hay làmVì sao hỏngNên làm
Làm trần kín bưng cho đẹp, không chừa lỗ nàoÁp mái thành lò, trần ấm tới tốiÔ gió vào thấp, ô thoát cao, có lưới
Trải bông cách nhiệt kín sát mép máiChặn mất đường gió vàoChừa rãnh gió dọc mép mái
Không làm lỗ thăm trầnKhông kiểm được dột, chuột, dây điệnMột lỗ thăm ở hành lang hoặc phòng kho
Đèn âm trần đặt sát lớp cách nhiệtNóng đèn, giảm tuổi đèn, có khi xém vật liệuChừa khoảng hở quanh đèn theo hướng dẫn của đèn
Dây điện vắt thẳng trên mặt trầnChuột cắn, khó sửaĐi dây trong ống, cố định vào kết cấu

Khoản đáng tiết kiệm: không cần trần có lớp trang trí cầu kỳ ở phòng ngủ trên cùng, khoản đó dồn sang lớp cách nhiệt trên trần và ô thông gió thì người ở thấy mát hơn rõ.

Câu hỏi mẫu với đội làm trần

Ghi các câu này ra giấy, hỏi lúc thợ khảo sát:

  • "Anh làm trần cho em thì gió vào ở đâu, khí nóng ra ở đâu, anh chỉ trên mái cho em xem được không?"
  • "Trên mặt trần anh có trải lớp cách nhiệt không, loại gì, có chừa rãnh gió dọc mép mái không?"
  • "Lỗ thăm trần anh đặt chỗ nào, người lớn chui lên được không?"
  • "Đèn âm trần đặt gần lớp cách nhiệt thì anh xử lý khoảng hở thế nào?"
  • "Nhà em kẹp giữa hai nhà, không có đầu hồi, thì quạt hút đặt chỗ nào, ai đi dây điện cho quạt?"
  • "Báo giá tính riêng phần trần, phần cách nhiệt, phần ô thông gió được không?"

Câu đầu tiên quan trọng nhất. Đội thợ chỉ nói về loại tấm trần và kiểu khung mà không nói được gió đi đường nào, thì nhiều khả năng sẽ làm trần kín. Tấm trần thạch cao hay trần nhựa, tấm xi măng, mỗi loại có ưu nhược riêng về chịu ẩm, giá và độ phẳng; nhưng về chuyện mát hay không, đường gió và lớp cách nhiệt quyết định nhiều hơn loại tấm. Giá trần và lớp cách nhiệt chỉ nên xem như khoảng tham khảo, thay đổi theo thời điểm, khu vực và vật liệu.

Tự kiểm sau khi làm xong, trong ba tuần đầu

Không cần chui lên áp mái, chỉ cần thang ngắn và mắt quan sát:

  1. Lúc năm giờ chiều một ngày nắng, đặt lòng bàn tay lên trần phòng trên cùng. So với trước khi sửa, trần phải mát tay hơn rõ.
  2. Đứng ngoài nhà nhìn lên ô thoát khí: buổi chiều đưa một dải giấy mỏng hoặc dải ni lông nhẹ lại gần (đứng ở sân thượng, không trèo), thấy nó bay ra ngoài là gió đang thoát.
  3. Mở lỗ thăm, soi đèn pin: lớp cách nhiệt có nằm phẳng không, mép mái có rãnh gió không, có dấu vết nước hay phân chuột không.
  4. Đọc nhiệt kế trong phòng cùng giờ với lần đo trước khi sửa. Ví dụ giả định: trước 34 độ lúc bốn giờ chiều khi chưa bật máy lạnh, sau 31 độ.
  5. Ghi lại số giờ bật máy lạnh mỗi ngày trong hai tuần, so với hai tuần trước khi sửa, cùng mùa.

Nếu trần mát hơn mà phòng vẫn nóng, nhìn tiếp cửa sổ và tường hướng tây; nếu trần vẫn ấm, mời thợ quay lại xem ô thoát có bị lưới, bụi hay lớp cách nhiệt chặn không. Khi leo thang kiểm lỗ thăm, có người giữ chân thang, không trèo lên áp mái giẫm vào khung trần vì trần thả không chịu được sức người.

Câu hỏi thường gặp

Trần thạch cao có chống nóng được không?

Có, nhưng chỉ khi khoảng áp mái phía trên được thông gió và có lớp cách nhiệt trên mặt trần. Trần kín bưng không thông gió thì khoảng áp mái thành lò, trần vẫn ấm và phòng bên dưới vẫn nóng.

Lỗ thông gió áp mái nên đặt ở đâu?

Lỗ gió vào đặt thấp, ở chân mái hoặc vách thấp, nơi khuất mưa. Lỗ thoát đặt ở chỗ cao nhất như sát đỉnh mái hoặc phần cao của đầu hồi. Mọi lỗ đều có lưới chắn chim chuột.

Nhà ống không có đầu hồi thì thông gió áp mái thế nào?

Đặt ô gió ở vách tum hoặc tường mặt tiền, mặt sau phía thấp, và dùng quạt hút đặt ở chỗ cao đẩy khí nóng ra ngoài. Quạt có công tắc hoặc bộ điều khiển riêng, phần điện do thợ điện làm.

Có cần làm lỗ thăm trần không?

Rất nên. Lỗ thăm cho phép kiểm dột, kiểm chuột, kiểm dây điện và lớp cách nhiệt mà không phải đục trần. Đặt ở hành lang hoặc phòng kho, đủ rộng cho người lớn chui lên.

Đèn âm trần có làm nóng hay nguy hiểm cho lớp cách nhiệt không?

Đèn đặt sát vật liệu cách nhiệt có thể nóng hơn mức cho phép, giảm tuổi đèn. Cần chừa khoảng hở theo hướng dẫn của loại đèn, hỏi thợ cách xử lý khi khảo sát.

Có nên đi lên áp mái để tự kiểm không?

Không nên giẫm lên khung trần thả vì nó không chịu được sức người. Chỉ đứng ở lỗ thăm soi đèn, có người giữ thang. Việc cần chui vào áp mái để thợ làm.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138