NhietNang.comNhiệt Năng
Cách nhiệt, chống nóng mái

Cách nhiệt mái tôn đang dùng: lót túi khí, xốp hay bông khoáng mà không thay mái

Mái tôn còn tốt nhưng nóng hầm: so tấm túi khí, xốp và bông khoáng lót dưới mái, khe hở cần chừa, chỗ hay làm sai và cách tự đo sau hai tuần.

A worker in a mustard shirt lays silver insulation sheets under a corrugated metal roof of a family house, seen from below on a stepladder, warm noon light through gaps

Mái tôn còn kín, chưa dột thì không cần thay mái mới bớt nóng: lót thêm một lớp cách nhiệt ngay dưới tôn là cách rẻ và nhanh nhất, nhưng chọn loại nào phải theo việc bạn muốn chặn. Tấm túi khí có mặt bạc chặn phần nhiệt toả xuống từ mặt tôn nóng, với điều kiện chừa khe không khí; bông khoáng chặn phần nhiệt dẫn qua tốt hơn nhưng sợ ẩm; xốp dán là lựa chọn rẻ mà dễ làm hỏng nhất. Làm sai chi tiết thì lớp nào cũng mất gần hết tác dụng.

Ví dụ giả định để bám theo cả bài: nhà cấp 4 mái tôn ở một xã ven thành phố Cần Thơ, ba gian, mái dài 12 mét rộng 8 mét, tôn lợp được bảy năm, chưa dột. Bốn người ở, buổi trưa trong nhà nóng tới mức em bé không ngủ được, quạt thổi ra hơi nóng. Chủ nhà hỏi ba thợ thì nhận ba lời khuyên khác nhau. Dưới đây là cách hiểu cho đúng trước khi gật đầu với ai.

Mái tôn nóng xuống người bằng đường nào

Trưa nắng, mặt trên tấm tôn sẫm màu có thể nóng tới mức không đặt tay lâu được. Mặt dưới của tôn cũng nóng gần bằng, vì tôn mỏng, dẫn nhiệt rất nhanh. Từ mặt dưới đó, nhiệt đi xuống người theo hai cách. Cách thứ nhất là toả thẳng như hơi nóng từ bếp than, gọi là bức xạ: đứng dưới mái tôn thấy rát đỉnh đầu dù không khí không quá nóng chính là vì phần này. Cách thứ hai là làm nóng lớp không khí sát mái, khối khí nóng này dồn dần xuống khi quạt khuấy lên.

Mỗi loại vật liệu giỏi chặn một đường. Mặt bạc sáng phản lại phần nhiệt toả, nên lớp túi khí có mặt bạc làm giảm cảm giác rát đầu rất rõ. Lớp bông, lớp xốp dày thì làm chậm phần nhiệt truyền xuyên qua, giỏi khi nhiệt phải đi qua cả bề dày vật liệu. Hiểu chỗ này mới thấy vì sao một tấm túi khí dán dính sát tôn gần như vô dụng: mặt bạc phải nhìn ra một khoảng không khí thì mới phản được nhiệt, dán sát thì nhiệt cứ thế dẫn qua.

Một chi tiết thợ lâu năm hay nhắc: mái tôn còn làm đọng sương. Sáng sớm mùa mưa, mặt dưới tôn lạnh, hơi nước trong nhà đọng thành giọt, rơi lộp độp như dột mà leo lên tìm không thấy lỗ. Lớp lót dưới tôn làm đúng thì hết luôn chuyện này, làm sai thì nước đọng ngay giữa tôn và lớp lót, lâu ngày rỉ tôn từ bên dưới.

Ba loại vật liệu lót dưới mái, đặt cạnh nhau

Bảng dưới so theo những gì chủ nhà quan tâm thật, không theo thông số trên bao bì. Giá chỉ là khoảng tham khảo, thay đổi theo thời điểm, khu vực và loại vật liệu.

Tiêu chíTấm túi khí mặt bạcBông khoáng có bọc bạcXốp tấm dán
Chặn rát đầu buổi trưaTốt nếu có khe không khíKháKhá
Chặn nhiệt dẫn xuyên quaVừa phảiTốt khi khôKhá, tuỳ bề dày
Sợ gì nhấtBụi phủ mặt bạc, dán sát tônẨm, nước dột làm sụtCháy, chuột gặm, bong keo
Thi công dưới mái có sẵnDễ, nhẹPhải có lưới đỡ, thợ đeo khẩu trang và găngDễ nhưng hay bong sau một hai mùa
Khoảng giá vật liệu và côngVài chục nghìn đồng mỗi mét vuôngCao hơn túi khí, có thể gấp đôiDao động rộng theo bề dày

Với nhà cấp 4 ví dụ ở trên, mái gần 100 mét vuông tính cả mái hiên, khoản tiền chênh giữa các loại thường không lớn bằng khoản tiền mất đi khi làm sai và phải tháo ra làm lại. Bông khoáng chỉ đáng chọn khi chắc chắn mái không dột và có trần hoặc lưới đỡ. Xốp tấm loại thường dễ bắt lửa, không nên dùng gần bếp, gần đèn treo nóng, gần chỗ đi dây điện.

Bốn chi tiết quyết định lớp lót có tác dụng hay không

Khe không khí phía mặt bạc. Lớp túi khí nên treo trên dây thép hoặc lưới căng dưới xà gồ, cách tôn một khoảng chừng vài phân. Treo võng xuống một chút cũng được, miễn mặt bạc không dán dính vào tôn.

Mặt bạc quay về phía nào. Mặt bạc quay xuống phía trong nhà thì ít bị bụi phủ, giữ được độ sáng nhiều năm. Mặt bạc hướng lên mà phủ một lớp bụi mỏng là phản xạ giảm đi nhiều, nhất là nhà gần đường đất.

Mép nối và chỗ vít. Các tấm phải chồng mép và dán băng keo bạc kín. Hở mép thì hơi ẩm lọt lên đọng giữa tôn và lớp lót. Chỗ vít mái xuyên qua là chỗ dột tiềm năng, thợ nên kiểm gioăng cao su của từng con vít trước khi che kín.

Đầu hồi và đỉnh mái. Khối khí nóng dưới mái cần chỗ thoát. Nếu lót kín hết rồi bịt luôn hai đầu hồi, khí nóng tích lại giữa lớp lót và trần, chiều tối nhà vẫn hầm. Nên chừa khe thoáng hai đầu hồi, có lưới chắn chim chuột.

Câu nên hỏi thợ trước khi chốt

Hỏi đúng mấy câu này là biết thợ có làm kỹ hay chỉ dán cho xong:

  • "Anh lót túi khí thì treo cách tôn bao nhiêu, có căng dây hay dán thẳng lên tôn?"
  • "Mặt bạc anh để quay lên hay quay xuống, vì sao?"
  • "Trước khi lót anh có kiểm vít mái với gioăng không, chỗ nào hở anh xử lý thế nào?"
  • "Hai đầu hồi anh chừa thoáng không, có lưới chắn chuột không?"
  • "Dây điện với đèn trên mái anh đi lại thế nào, có để dây nằm lẫn trong lớp lót không?"
  • "Báo giá này tính theo mét vuông mái hay mét vuông sàn, có tính phần mái hiên không?"

Câu cuối hay bị bỏ qua: mái dốc có diện tích lớn hơn sàn, cộng thêm mái hiên và phần chồng mép, nên hai báo giá cùng đơn giá mỗi mét vuông vẫn có thể chênh nhau đáng kể. Phần điện trên mái để thợ điện làm, chủ nhà chỉ cần đòi dây đi trong ống, không vắt qua lớp lót. Ngày thợ làm, nếu phải có người trên mái thì người đó phải đeo dây an toàn, đội mũ, đi giày bám, có người giữ thang; không làm khi tôn còn ướt hoặc trời có gió giật.

Ước lượng vật liệu và công bằng số giả định

Lấy lại căn nhà ví dụ: mái hai mái dốc, mỗi mái dài 12 mét, chiều dốc khoảng 4,5 mét, cộng mái hiên trước rộng 2 mét. Diện tích mái chính là 12 × 4,5 × 2 = 108 mét vuông, mái hiên 12 × 2 = 24 mét vuông, tổng khoảng 132 mét vuông. Trong khi đó sàn nhà chỉ 12 × 8 = 96 mét vuông. Nếu thợ báo theo sàn còn thi công theo mái, hoặc ngược lại, con số cuối cùng chênh hơn ba chục mét vuông, tức chênh cả một khoản đáng kể. Cộng thêm chừng một phần mười cho phần chồng mép và hao hụt khi cắt quanh xà gồ, cột, cổ ống thông hơi.

Vật tư đi kèm hay bị quên: dây thép hoặc lưới để treo, băng keo bạc dán mép, nẹp giữ ở đầu hồi, lưới chắn chuột. Mỗi thứ không đắt, nhưng thiếu một thứ là thợ làm tắt. Công thường tính theo mét vuông, mái cao hay nhà chật phải dựng giàn giáo thì cộng thêm. Với nhà đang ở, nên hẹn thợ làm buổi sáng sớm, che đồ đạc bên dưới bằng bạt vì bụi và rỉ tôn sẽ rơi xuống khá nhiều khi căng lưới. Nếu nhà có trần thạch cao hoặc trần nhựa sẵn, đừng vội dỡ trần: lớp lót có thể đặt ngay dưới tôn qua lối lên mái, hoặc trải trên mặt trần nếu thợ có lối vào, miễn vẫn giữ được khe thoáng phía trên.

Hay làm và nên làm khi lót dưới mái tôn

Những lỗi dưới đây gặp nhiều nhất ở nhà cấp 4 và nhà trọ:

Hay làmHậu quảNên làm
Phun keo dán túi khí sát tôn cho nhanhMất gần hết tác dụng phản xạ, khó tháo khi cần sửa dộtTreo trên dây hoặc lưới, chừa khe
Lót lên mái đang dột vài chỗNước đọng trong lớp lót, sụt võng, mùi ẩmSửa dột, thay vít mất gioăng trước
Bịt kín đầu hồi cho đẹpKhí nóng tích lại, chiều tối vẫn hầmChừa khe thoáng có lưới
Mua thêm quạt hút khi chưa lót gìTốn điện mà vẫn rát đầuLót trước, đo lại, rồi mới tính quạt
Chọn loại dày nhất vì nghĩ dày là mátTốn tiền, nặng, khó căng phẳngĐúng chi tiết quan trọng hơn bề dày

Thứ không cần mua: keo phun chuyên dụng giá cao để dán túi khí, vì cách đúng là treo chứ không dán; lớp lót thứ hai chồng lên lớp thứ nhất khi chưa đo xem lớp đầu đã đủ chưa.

Tự kiểm sau hai tuần: nhìn gì, đo gì

Trước khi thợ làm, chọn một ngày nắng, đo và ghi lại hai con số vào lúc một giờ chiều: nhiệt độ không khí ở độ cao đầu người giữa nhà (nhiệt kế treo tường loại thường là đủ), và nhiệt độ mặt dưới của mái hoặc trần nếu có nhiệt kế hồng ngoại cầm tay. Sau khi lót xong, chọn một ngày nắng tương tự, đo lại cùng giờ, cùng chỗ, cửa đóng mở như cũ. Ví dụ giả định: trước khi lót, không khí giữa nhà ghi 37 độ, mặt dưới tôn 58 độ; sau khi lót, mặt dưới lớp lót còn khoảng 40 độ, không khí giữa nhà còn 34 độ. Con số mỗi nhà một khác, quan trọng là đo cùng điều kiện.

Ngoài số đo, nhìn bằng mắt: sau trận mưa đầu tiên, soi đèn pin dọc các mép nối xem có vệt nước, có chỗ võng xuống không. Sáng sớm mùa mưa, đứng dưới mái nghe xem còn tiếng giọt nước đọng rơi không. Ghi vào một trang sổ ngày đo, giờ đo và thời tiết, để mùa sau so lại và để có căn cứ khi gọi thợ quay lại bảo hành.

Câu hỏi thường gặp

Có cần thay mái tôn mới mới bớt nóng không?

Không cần nếu mái còn kín và tôn chưa rỉ thủng. Lót một lớp cách nhiệt dưới mái đúng cách đã giảm đáng kể cảm giác nóng. Thay mái chỉ đáng tính khi tôn đã rỉ, dột nhiều chỗ hoặc xà gồ yếu.

Tấm cách nhiệt túi khí dán sát tôn có tác dụng không?

Tác dụng còn rất ít. Mặt bạc chỉ phản được nhiệt khi nhìn ra một khoảng không khí; dán sát thì nhiệt dẫn thẳng qua. Nên treo trên dây hoặc lưới, cách tôn vài phân.

Bông khoáng có dùng được cho mái tôn hay dột không?

Không nên. Bông khoáng gặp nước là xẹp, mất khả năng cách nhiệt, lại giữ ẩm gây mùi và rỉ tôn. Phải sửa hết chỗ dột rồi mới lót, và nên có lớp bọc bạc kín.

Mặt bạc của tấm cách nhiệt nên quay lên hay quay xuống?

Quay xuống phía trong nhà thường giữ được độ sáng lâu hơn vì ít bị bụi phủ. Dù quay hướng nào, mặt bạc cũng phải có khe không khí phía trước nó. Hỏi thợ lý do họ chọn hướng nào.

Lót cách nhiệt dưới mái tôn có hết tiếng mưa ồn không?

Giảm được một phần, nhất là với bông khoáng hoặc tấm có lớp xốp dày. Tấm túi khí mỏng giảm ồn ít. Muốn yên tiếng mưa hẳn thì thường phải tính tôn có lớp xốp liền hoặc thêm trần.

Bao lâu sau khi lót thì kiểm lại?

Đo lại vào một ngày nắng trong hai tuần đầu, cùng giờ với lần đo trước. Sau trận mưa lớn đầu tiên thì soi các mép nối tìm vệt nước. Ghi lại để có căn cứ khi cần gọi thợ bảo hành.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138