NhietNang.comNhiệt Năng
Điện mặt trời áp mái: hiểu để hỏi đúng

Tuổi thọ hệ điện mặt trời áp mái: tấm pin, inverter, khung, dây bền bao lâu

Tấm pin bền vài chục năm nhưng inverter, đầu nối, vít mái thì không. Tuổi thọ và bảo hành từng bộ phận, dấu hiệu xuống cấp và những gì chủ nhà nên ghi lại.

High wide view across a dense Vietnamese neighborhood with old and new rooftop panels, a woman in a black top watering plants on a terrace behind a railing

Một hệ điện mặt trời áp mái không có một tuổi thọ chung: tấm pin thường được bảo hành công suất vài chục năm và hao dần rất chậm, nhưng inverter thường phải sửa hoặc thay ít nhất một lần trong đời hệ, còn đầu nối, dây, vít bắt mái, gioăng chống dột là những chỗ xuống cấp sớm nhất. Nghĩ về hệ như một chiếc xe máy: khung máy bền, nhưng lốp, nhông xích, má phanh phải thay theo thời gian.

Hiểu tuổi thọ từng bộ phận giúp bạn đọc phần bảo hành trong báo giá cho đúng, biết dành sẵn một khoản cho lần thay inverter, và biết nhìn vào đâu mỗi năm. Các con số năm trong bài là mức hay gặp, chỉ để tham khảo; bảo hành cụ thể phải đọc trên giấy tờ của chính thiết bị nhà bạn.

Một hệ đã chạy tám năm ở phường Biên Hoà

Ví dụ giả định: nhà anh Hùng ở phường Biên Hoà, Đồng Nai, lắp hệ khoảng 5 kWp trên mái tôn từ tám năm trước. Mấy năm đầu không có gì phải lo. Năm thứ năm, mùa mưa đầu tiên có giọt nước rỉ xuống trần nhựa ở góc phòng ngủ tầng hai, thợ lên kiểm thì thấy vài con vít bắt chân khung đã mòn gioăng cao su, nước theo thân vít vào trong. Năm thứ bảy, sản lượng một tháng nắng đẹp tụt hẳn, kiểm ra một cặp đầu nối giữa hai tấm đã đen và chảy nhựa vì tiếp xúc kém từ lúc lắp.

Năm thứ tám, inverter bắt đầu báo lỗi lặp lại vào những trưa nóng nhất, quạt tản nhiệt kêu to. Thợ tư vấn có thể sửa, nhưng máy đã hết bảo hành, linh kiện thay cũng không còn sẵn, nên phương án thay mới được tính tới. Trong khi đó, mười tấm pin trên mái vẫn chạy tốt, sản lượng ngày nắng chỉ thấp hơn năm đầu một chút.

Câu chuyện này là bức tranh khá điển hình. Phần đắt nhất của hệ thường là phần bền nhất, còn những món nhỏ, rẻ, ít ai để ý lại là thứ gây chuyện sớm nhất. Biết trước như vậy, chủ nhà sẽ không bất ngờ, và sẽ hỏi kỹ những món nhỏ ngay từ khi lắp.

Tuổi thọ và bảo hành từng bộ phận, mức hay gặp

Bảng dưới là mức thường thấy trên thị trường, để bạn có khung so sánh. Con số cụ thể phải đọc trong phiếu bảo hành của từng thiết bị và trong hợp đồng:

Bộ phậnBảo hành hay gặpTuổi thọ thực tế, nói chungDấu hiệu xuống cấp
Tấm pinSản phẩm khoảng 10 tới 15 năm; công suất khoảng 25 tới 30 nămRất dài, công suất hao dần mỗi năm một ítVệt nâu, mặt kính rạn, một chuỗi ra thấp hẳn
InverterThường khoảng 5 tới 10 năm, có thể mua gia hạnThường phải sửa hoặc thay ít nhất một lần trong đời hệBáo lỗi lặp lại, quạt kêu, tự giảm công suất khi nóng
Khung nhôm hoặc thép mạTheo đơn vị lắp đặtLâu nếu chống gỉ tốt; gần biển nhanh xuống cấp hơnGỉ ở chân khung, bu lông lỏng
Đầu nối và dây một chiềuTheo đơn vị lắp đặtTuỳ chất lượng lắp; lỗi thường lộ ra sau vài nămĐầu nối đen, biến dạng, vỏ dây nứt, chuột cắn
Vít bắt mái và gioăng chống dộtTheo đơn vị lắp đặtGioăng cao su lão hoá sau vài năm nắng mưaDột ở vị trí chân khung sau mùa mưa

Điều đáng để ý ở tấm pin là có hai loại bảo hành khác nhau. Bảo hành sản phẩm là lỗi vật lý của tấm như bong lớp, hỏng hộp đấu dây. Bảo hành công suất là cam kết sau bao nhiêu năm tấm vẫn còn ít nhất bao nhiêu phần trăm công suất ban đầu. Hai mốc này khác nhau xa, đọc nhầm là hiểu sai cả hệ.

Inverter: món nên dành sẵn một khoản

Inverter làm việc nặng nhất trong hệ: mỗi ngày đổi điện, mỗi ngày nóng lên rồi nguội đi, lại thường treo ở chỗ ít gió. Linh kiện bên trong như tụ điện, quạt làm mát lão hoá theo nhiệt. Cùng một loại máy, treo trong góc mát có mái che thường bền hơn hẳn máy treo ở tường hướng tây, nắng chiều rọi thẳng.

Vì vậy, người làm nghề hay khuyên chủ nhà coi inverter như một món sẽ phải thay một lần trong đời hệ, và tính trước một khoản cho việc đó, thay vì bất ngờ khi nó hỏng đúng lúc hết bảo hành. Giá thay phụ thuộc công suất, loại hoà lưới hay hybrid, và thời điểm, là tham khảo, thay đổi theo thời điểm, khu vực và thiết bị.

Có hai câu đáng hỏi ngay từ khi lắp: "Inverter này bảo hành bao lâu, có mua thêm gia hạn bảo hành được không, gia hạn thì ai chịu trách nhiệm đổi máy?" và "Sau này hãng ngừng bán loại này thì thay bằng loại khác có lắp vừa hệ nhà em không, có phải đổi dây hay tủ điện gì không?" Câu sau ít ai hỏi, nhưng là câu quyết định chi phí của lần thay đầu tiên.

Những món nhỏ hay hỏng sớm, và vì sao

Đầu nối giữa các tấm. Mỗi đầu nối là một chỗ tiếp xúc điện ngoài trời, chịu nắng, mưa, nóng lạnh hằng ngày. Bấm đầu nối sai kìm, cắm lẫn hai loại khác nhau, hoặc để dây treo lủng lẳng bị gió giật, là những lý do làm đầu nối nóng lên rồi cháy sau vài năm. Đây là việc của thợ; chủ nhà chỉ cần hỏi lúc lắp: "Anh dùng đầu nối cùng loại với tấm không, có kẹp dây vào khung không?"

Dây một chiều trên mái. Dây đặt trực tiếp trên mặt tôn nóng, không có ống hay máng, vỏ dây cứng giòn dần dưới nắng. Mái có chuột, sóc, chim làm tổ thì dây còn bị cắn. Dây đi trong ống, kẹp gọn dưới tấm, giúp bền hơn rất nhiều.

Vít và gioăng trên mái tôn. Mỗi chân khung bắt vào mái tôn là một lỗ thủng có gioăng cao su chặn nước. Vít không có gioăng, hoặc gioăng kém, thì dột ngay mùa mưa đầu. Gioăng tốt cũng lão hoá sau nhiều năm. Kiểm trần nhà sau mùa mưa lớn là cách phát hiện sớm nhất. Lúc lắp nên hỏi: "Anh bắt vít có gioăng chống dột không, nếu dột thì bên anh bảo hành mấy năm?"

Khung gần biển. Nhà ven biển ở Khánh Hoà hay Quảng Ngãi, hơi muối làm bu lông, chân khung gỉ nhanh. Hỏi rõ: "Khung này bằng nhôm hay thép mạ, bu lông loại gì, nhà gần biển thì bao lâu bên anh lên kiểm gỉ một lần?"

Thiết bị chống sét lan truyền. Sau vài lần sét đánh gần, thiết bị này có thể đã làm xong nhiệm vụ và cần thay. Nhiều loại có ô báo đổi màu; nhờ thợ chỉ cho bạn chỗ nhìn khi kiểm định kỳ: "Anh chỉ em chỗ nào trên thiết bị chống sét cho biết nó cần thay, sau mùa giông em nhìn vào đâu?"

Công suất tấm hao dần: con số nào là bình thường

Tấm pin không hỏng đột ngột theo kiểu bóng đèn cháy. Nó hao dần, mỗi năm làm ra ít đi một chút. Năm đầu hao nhiều hơn một ít, các năm sau hao đều và chậm. Cam kết bảo hành công suất thường ghi kiểu sau hai mươi lăm hay ba mươi năm vẫn còn khoảng tám mươi mấy phần trăm công suất ban đầu, con số cụ thể đọc trên phiếu bảo hành.

Ví dụ giả định: một hệ năm đầu cho khoảng 600 kWh tháng nắng đẹp. Năm thứ mười, cùng một tháng, thời tiết tương tự, cho khoảng 560 tới 570 kWh là hao bình thường. Nếu chỉ còn khoảng 450 kWh thì không phải chuyện hao tự nhiên nữa mà có gì đó trục trặc: bụi bám dày, bóng râm mới do nhà bên xây lên, một chuỗi tấm có đầu nối hỏng, hoặc inverter chạy kém.

Muốn so được như vậy thì phải có số liệu từ năm đầu. Đó là lý do chủ nhà nên giữ lại sản lượng từng tháng của năm đầu tiên, chụp màn hình hoặc chép vào sổ, vì ứng dụng theo dõi có khi đổi, tài khoản có khi mất, còn tờ giấy thì vẫn còn đó.

Một túi hồ sơ cho cả đời hệ

Hai mươi năm là quãng thời gian dài: nhà có thể đổi chủ, đơn vị lắp đặt có thể đổi người, điện thoại có thể đổi mấy lần. Bảo hành chỉ dùng được khi còn giấy tờ. Người làm nghề hay dặn chủ nhà gom vào một túi nhựa có khoá, cất cùng sổ đỏ hay giấy tờ nhà:

  • Hợp đồng, báo giá chi tiết, biên bản nghiệm thu bàn giao có chữ ký hai bên.
  • Phiếu bảo hành của tấm pin, inverter, pin lưu trữ nếu có, kèm số sê ri từng món.
  • Sơ đồ đấu nối, ảnh chụp mái lúc mới lắp xong, ảnh tem thông số mặt sau vài tấm.
  • Bảng sản lượng từng tháng của năm đầu tiên, chép tay hoặc in ra.
  • Một trang ghi các lần sửa chữa: ngày, việc gì, ai làm, thay món gì.

Khi bán nhà, túi hồ sơ này đi cùng ngôi nhà. Người mua sau sẽ biết hệ đã bao nhiêu tuổi, inverter đã thay chưa, bảo hành tấm còn tới năm nào, và chính bạn khi cần đòi bảo hành cũng không phải lục tìm khắp nơi.

Hay làm và nên làm để hệ bền

Phần lớn tuổi thọ của hệ được quyết định ngay ở ngày lắp và ở thói quen kiểm tra mỗi năm một lần:

Hay làmNên làm
Chỉ đọc số năm bảo hành tấm pin to nhất trong báo giáĐọc riêng bảo hành inverter, khung, thi công chống dột
Để inverter ở tường nắng chiều cho gần tủ điệnChọn chỗ mát, có mái che, thoáng gió
Không giữ số liệu năm đầuChép sản lượng từng tháng năm đầu vào sổ để so các năm sau
Đợi hỏng mới gọi thợMỗi năm nhờ thợ kiểm một lần: đầu nối, dây, vít mái, khung, inverter
Tự trèo lên mái xem dâyNhìn từ sân thượng hoặc ban công; việc trên mái để thợ có dây an toàn

Tự kiểm mỗi năm một lần, sau mùa mưa: nhìn trần các phòng dưới mái tìm vết ố, vết nước; xem sản lượng tháng nắng đẹp nhất so với cùng tháng năm đầu; đứng gần inverter lúc trưa nghe quạt có kêu lạ không; xem trong ứng dụng theo dõi có thông báo lỗi lặp lại không. Ghi tất cả vào một trang, đưa cho thợ khi họ tới kiểm định kỳ.

Câu hỏi thường gặp

Tấm pin mặt trời dùng được bao lâu?

Tấm pin thường có bảo hành công suất khoảng hai mươi lăm tới ba mươi năm và hao dần rất chậm, mỗi năm một ít. Bảo hành sản phẩm cho lỗi vật lý thường ngắn hơn, khoảng mười tới mười lăm năm. Con số chính xác phải đọc trên phiếu bảo hành của tấm nhà bạn.

Inverter điện mặt trời bao lâu thì phải thay?

Inverter thường được bảo hành khoảng năm tới mười năm, và trong đời một hệ thường phải sửa hoặc thay ít nhất một lần. Treo ở chỗ mát, thoáng giúp máy bền hơn. Nên hỏi khả năng mua gia hạn bảo hành và loại máy thay thế sau này có lắp vừa không.

Bảo hành sản phẩm và bảo hành công suất tấm pin khác nhau thế nào?

Bảo hành sản phẩm áp dụng cho lỗi vật lý của tấm như bong lớp, hỏng hộp đấu dây. Bảo hành công suất là cam kết sau một số năm tấm vẫn còn ít nhất một tỉ lệ công suất ban đầu. Hai mốc này thường khác xa nhau, nên đọc riêng từng loại.

Vì sao lắp điện mặt trời vài năm rồi mái lại bị dột?

Thường do vít bắt chân khung không có gioăng tốt hoặc gioăng cao su đã lão hoá sau nhiều mùa nắng mưa, nước theo thân vít vào trong. Kiểm trần nhà sau mỗi mùa mưa lớn và gọi đơn vị lắp đặt xử lý; đọc lại hợp đồng xem có bảo hành chống dột không.

Sản lượng giảm bao nhiêu mỗi năm thì là bình thường?

Tấm pin hao rất chậm, mức hao cụ thể ghi trong bảo hành công suất. Sau mười năm, sản lượng cùng tháng, cùng thời tiết chỉ thấp hơn năm đầu một phần nhỏ. Nếu tụt mạnh hơn hẳn, hãy nghĩ tới bụi, bóng râm mới, đầu nối hoặc inverter và gọi thợ kiểm.

Có cần kiểm tra hệ điện mặt trời hằng năm không?

Nên có. Mỗi năm một lần, nhờ thợ kiểm đầu nối, dây, vít mái, khung và inverter, nhất là sau mùa mưa bão. Chủ nhà tự kiểm phần nhìn được từ dưới như trần nhà, sản lượng so với năm trước và thông báo lỗi trên ứng dụng, không tự lên mái.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138