NhietNang.comNhiệt Năng
Vận hành, vệ sinh tấm pin và theo dõi

Vệ sinh tấm pin mặt trời bao lâu một lần: nước gì, giờ nào, dụng cụ gì

Bao lâu nên rửa tấm pin mặt trời, rửa bằng nước gì, giờ nào trong ngày, chổi loại nào, vì sao không xịt áp lực cao và cách đo xem rửa xong có đáng công không.

Wide shot of a worker in a sunflower yellow shirt rinsing solar panels with a soft brush from a rooftop walkway, wearing a safety harness and helmet, early morning

Với nhà ở thành phố, tấm pin mặt trời thường cần rửa khoảng hai tới bốn lần một năm, dày hơn vào mùa khô và khi gần đường lớn hay công trình; rửa vào sáng sớm hoặc chiều muộn khi mặt kính còn mát, bằng nước sạch ít cặn vôi, chổi lông mềm cán dài, không xịt áp lực cao, không đứng lên tấm. Không có con số chung cho mọi mái: cách đúng là nhìn sản lượng những ngày nắng như nhau, thấy tụt rõ mà trời không đổi thì mới rửa, đừng rửa theo lịch cứng của người bán dịch vụ.

Bài đi theo một nhà giả định: nhà ống bốn tầng ở phường ven nội thành TP.HCM, bốn người, hệ hoà lưới (hệ phát điện song song với lưới điện, không có pin lưu trữ) 5 kWp, tức tổng công suất danh định của tấm pin là năm kilowatt. Mái bê tông có lối đi nhỏ cạnh mảng pin, nhà nằm cách đường xe tải chừng trăm mét. Lắp được mười bốn tháng, chủ nhà chưa rửa lần nào vì nghe nói mưa tự rửa, rồi thấy tháng Ba năm nay sản lượng thấp hơn cùng kỳ năm ngoái khá nhiều.

Vì sao mưa không rửa sạch được tấm pin

Mưa rào rửa trôi lớp bụi khô nằm trên mặt, nhưng không rửa được lớp bám dính. Bụi đường có dầu khói xe, bụi xi măng gặp sương đêm thành một lớp màng mỏng, phân chim khô cứng thành vảy. Mưa nhỏ còn làm tệ hơn: nước kéo bụi xuống dồn ở mép dưới khung nhôm, khô lại thành một vệt bùn chạy dọc mép tấm. Thợ lâu năm nhìn mái là biết mảng nào nghiêng ít, vì vệt bùn ở mép dưới dày như một đường kẻ chì.

Vệt bùn ấy ăn sản lượng nhiều hơn người ta tưởng. Các ô pin trong một tấm được nối nối tiếp thành từng dãy, dòng điện đi qua cả dãy phải đi qua ô yếu nhất. Một dải bùn che hàng ô dưới cùng làm cả dãy chạy chậm lại, có khi kích hoạt đi-ốt bỏ qua (linh kiện nhỏ trong hộp đấu dây sau tấm, cho dòng điện đi vòng qua dãy ô bị che) và một phần ba tấm gần như nghỉ việc. Vì vậy một mái trông "chỉ hơi bẩn ở mép" có khi mất nhiều hơn một mái bụi đều khắp mặt.

Mảng pin đặt gần phẳng, nghiêng dưới mười độ để dễ lắp trên sân thượng, càng dễ đọng nước và bùn. Mảng nghiêng mười lăm độ trở lên thì mưa tự rửa tốt hơn hẳn. Đó là lý do hai nhà cùng phố, cùng công suất, một nhà mỗi năm phải rửa ba bốn lần, nhà kia chỉ một lần.

Bao lâu rửa một lần: tuỳ chỗ nhà bạn đứng

Bảng dưới là mức gợi ý theo tình huống, không phải lịch bắt buộc. Con số nào cũng nên kiểm lại bằng sản lượng của chính hệ nhà mình sau vài lần rửa.

Hoàn cảnh máiGợi ýDấu hiệu cần rửa sớm
Phố nội đô, mảng nghiêng trên 15 độ, miền có mùa mưa dàiMột tới hai lần một năm, thường cuối mùa khôVệt bùn mép dưới, sản lượng ngày nắng tụt rõ
Gần đường xe tải, khu công nghiệp, công trình đang xâyHai tháng một lần trong mùa khôSờ mặt kính thấy nhám, bụi xám bám đều
Gần quán ăn, bếp than, lò nướngHai tới ba tháng một lầnMàng dầu, nước chảy thành vệt chứ không trải đều
Nông thôn gần ruộng, mùa đốt rơm, vùng nhiều chimSau mùa đốt rơm, khi có phân chimVết phân chim, tro mỏng phủ mặt
Vùng ven biểnBa tháng một lần, rửa kỹ hơnMàng muối trắng mờ, khung nhôm có đốm

Với nhà giả định ở TP.HCM, mùa khô kéo dài từ khoảng tháng Mười Hai tới tháng Tư, nhà gần đường xe tải: hợp lý là rửa một lần giữa mùa khô, một lần cuối mùa khô, rồi để mùa mưa tự lo phần còn lại, chỉ rửa thêm khi có phân chim.

Nước gì, giờ nào, chổi gì

Nước sạch, càng ít cặn càng tốt. Nước máy dùng được. Nước giếng khoan nhiều vôi hay phèn để lại vệt trắng khi khô, lâu ngày thành lớp cặn mờ khó gỡ hơn bụi. Nhà dùng nước giếng thì xả cuối bằng nước máy, nước mưa hứng sạch hoặc nước qua máy lọc. Chất tẩy rửa chỉ dùng khi hướng dẫn của hãng sản xuất cho phép, pha loãng, xả thật kỹ; xà phòng rửa chén đặc, nước tẩy kính có cồn, chất tẩy có tính mài mòn đều có thể làm hỏng lớp phủ chống phản xạ trên mặt kính.

Sáng sớm hoặc chiều muộn. Trưa nắng mặt kính có thể nóng tới sáu bảy chục độ. Dội nước lạnh lên kính đang nóng là tạo sốc nhiệt, lại khô ngay thành vệt. Sáng sớm còn có lợi là sương đêm đã làm mềm lớp bụi. Chiều muộn sau bốn giờ cũng được, nhưng phải xong trước khi tối để người làm không đi lại trên mái lúc thiếu sáng.

Chổi lông mềm cán dài, gạt cao su. Chổi lông mềm như loại rửa xe, cán nối dài để đứng trên lối đi mà với tới giữa mảng. Không dùng bàn chải cước, miếng cọ xoong, dao cạo. Vết phân chim cứng thì đắp khăn ướt vài phút cho mềm rồi lau, không cạy.

Không xịt áp lực cao. Máy xịt rửa xe đẩy nước vào khe gioăng khung, vào hộp đấu dây, và tia mạnh tạo lực dồn lên một điểm của kính có thể gây vết nứt li ti không nhìn thấy bằng mắt. Vòi tưới thường hoặc bình xịt áp thấp là đủ.

An toàn khi làm trên mái: phần không được bớt

Rửa tấm pin là việc trên cao, mặt kính ướt trơn như sàn tắm. Người làm phải có dây an toàn móc vào điểm neo chắc, mũ, giày đế bám, có người thứ hai ở dưới giữ thang và trông chừng. Không lên mái khi mưa, khi gió mạnh, khi trưa nắng gắt hay khi mái tôn còn ướt sương. Không ai đứng, quỳ hay tì gối lên tấm pin, kể cả loại nói là "chịu được người đi": sức nặng dồn vào một điểm tạo vết nứt trong ô pin, vài tháng sau thành điểm nóng.

Phần điện cũng phải nhớ. Tấm pin phát điện ngay khi có ánh sáng, tắt inverter (bộ đổi điện một chiều từ tấm pin thành điện xoay chiều dùng trong nhà) không làm tấm hết điện. Người rửa không chạm vào dây, đầu nối, hộp đấu dây sau tấm; thấy dây hở, đầu nối lủng lẳng, vỏ dây bị cắn thì dừng, chụp ảnh, báo đơn vị lắp đặt. Tấm có kính vỡ thì không rửa, không chạm.

Nhà có sân thượng phẳng, lối đi rộng, lan can cao, chủ nhà trẻ khoẻ có thể tự rửa phần với tới được từ lối đi. Mái tôn dốc, mái ngói, nhà ba tầng trở lên không có lan can thì nên thuê người có đồ bảo hộ. Tiết kiệm vài trăm nghìn mà ngã từ mái là chuyện không đáng.

Câu hỏi nên hỏi đơn vị lắp đặt trước khi rửa lần đầu

Nhiều hướng dẫn quan trọng nằm trong tài liệu của hãng sản xuất tấm pin mà chủ nhà chưa từng mở. Hỏi người lắp cho chắc, ghi lại câu trả lời:

  • "Anh cho em hỏi tấm này hãng cho rửa bằng nước gì, có được dùng xà phòng loãng không, dùng sai có mất bảo hành không?"
  • "Trên mái nhà em điểm neo dây an toàn ở đâu, lối đi chịu được một người đi không?"
  • "Lúc rửa có cần tắt gì không, nếu cần thì tắt cái nào, theo thứ tự nào, anh chỉ em một lần?"
  • "Mảng nhà em nghiêng bao nhiêu độ, có hay đọng bùn mép dưới không?"
  • "Nhà em dùng nước giếng, xả cuối bằng nước gì cho khỏi vệt trắng?"

Câu hỏi về tắt hệ quan trọng vì mỗi hệ một kiểu. Có nơi khuyên không cần tắt vì chỉ rửa mặt kính bằng nước sạch, có nơi muốn ngắt phía xoay chiều cho chắc. Làm theo đúng hướng dẫn được chỉ, không tự mò.

Hay làm và nên làm

Những sai này lặp đi lặp lại ở nhà nào cũng có:

Hay làmNên làm
Rửa giữa trưa cho nhanh khôRửa sáng sớm hoặc chiều muộn khi kính mát
Mượn máy xịt rửa xe cho sạch nhanhVòi tưới thường, chổi lông mềm
Đứng hoặc quỳ lên tấm để với vào giữaDùng cán nối dài từ lối đi; không với được thì bỏ qua phần đó
Dùng nước giếng nhiều vôi rồi để tự khôXả cuối bằng nước ít cặn, gạt khô nếu có vệt
Ký hợp đồng rửa hàng tháng theo lời chàoRửa khi sản lượng ngày nắng tụt rõ
Mua dung dịch chuyên dụng giá caoĐọc hướng dẫn hãng; đa số chỉ cần nước sạch

Thứ không cần mua: robot rửa cho mái nhà ở vài chục tấm, hoá chất "phủ nano chống bám" chưa rõ có làm hỏng lớp phủ kính hay không, hệ phun nước tự động cố định trên mái (dễ rò, dễ đọng cặn vôi). Một chổi tốt, một cuộn vòi, một bộ dây an toàn đúng chuẩn là đủ cho nhà ở.

Rửa xong có đáng không: cách tự đo

Ví dụ giả định: hệ 5 kWp, những ngày nắng đẹp tháng Hai cho khoảng 20 kWh mỗi ngày, tới cuối tháng Ba ngày nắng chỉ còn 17 kWh. Chủ nhà ghi sản lượng ba ngày nắng gần nhau trước khi rửa, rồi ba ngày nắng tương tự sau khi rửa. Nếu sau rửa lên lại khoảng 19 tới 20 kWh, phần hao do bẩn là khoảng mười phần trăm, rửa là đáng. Nếu chỉ nhích chừng một hai phần trăm, lần sau giãn lịch ra.

Cách so phải công bằng: chọn ngày cùng kiểu trời, không mây buổi trưa, cách nhau không quá một hai tuần. So một ngày âm u với một ngày nắng là tự lừa mình. Ghi vào một cuốn sổ hay một ghi chú trên điện thoại: ngày rửa, ai rửa, nước gì, sản lượng ba ngày trước và ba ngày sau. Sau một năm có bốn năm dòng như thế, bạn biết chính xác mái nhà mình cần rửa mấy lần, không phải nghe ai.

Một điều cần nhớ: nếu rửa xong mà sản lượng vẫn thấp hơn hẳn cùng kỳ năm trước, bụi không phải nguyên nhân chính. Lúc đó nghĩ tới bóng râm mới, một dãy pin không chạy, inverter giảm công suất vì nóng, và gọi đơn vị lắp đặt kiểm.

Câu hỏi thường gặp

Không rửa tấm pin mặt trời bao giờ có sao không?

Tấm không hỏng ngay, nhưng sản lượng tụt dần, nhất là mảng nghiêng ít ở vùng bụi. Phân chim để lâu tạo điểm nóng cục bộ có thể làm hỏng ô pin. Ít nhất nên nhìn mái mỗi mùa và rửa khi sản lượng ngày nắng giảm rõ.

Rửa tấm pin bằng nước giếng khoan được không?

Được nếu nước không quá nhiều vôi, phèn. Nước cứng khô lại để vệt trắng, lâu ngày thành lớp cặn mờ. Nên xả lần cuối bằng nước máy hoặc nước lọc, rồi gạt nhẹ chỗ đọng nước.

Có nên rửa tấm pin vào buổi trưa cho nhanh khô không?

Không nên. Kính trưa nắng rất nóng, dội nước lạnh gây sốc nhiệt và nước khô ngay thành vệt. Người làm trên mái trưa nắng cũng dễ say nắng, trơn ngã. Sáng sớm hoặc chiều muộn là hợp lý nhất.

Rửa tấm pin có cần tắt inverter không?

Tuỳ hệ và tuỳ hướng dẫn của đơn vị lắp đặt. Tắt inverter không làm tấm pin hết điện vì tấm vẫn phát khi có nắng. Hỏi người lắp cách tắt đúng một lần, và dù tắt hay không cũng không chạm vào dây, đầu nối.

Mưa nhiều thì có cần rửa tấm pin nữa không?

Mưa rào rửa được bụi khô, nhưng không rửa được màng dầu, bụi xi măng bám và vệt bùn đọng ở mép dưới. Mảng nghiêng ít càng dễ đọng bùn. Vùng mưa nhiều thường chỉ cần rửa một hai lần một năm, vào cuối mùa khô.

Chủ nhà tự rửa tấm pin có an toàn không?

An toàn khi sân thượng phẳng, có lan can, có lối đi, người rửa đeo dây an toàn và có người giữ thang. Mái tôn dốc, mái ngói hay nhà cao không lan can nên thuê người có đồ bảo hộ. Tuyệt đối không đứng lên tấm pin.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138