Hợp đồng lắp đặt điện mặt trời tối thiểu phải có: danh mục thiết bị ghi rõ loại, công suất, số lượng, số sê-ri giao khi bàn giao; bảo hành tách riêng cho tấm pin, inverter và phần thi công; tiến độ có ngày cụ thể; thanh toán chia đợt theo mốc công việc; trách nhiệm khi mái dột, móp hoặc hệ hư do lắp sai; và cách xử lý khi một bên không làm đúng. Một tờ báo giá có chữ ký chưa phải là hợp đồng đủ dùng.
Ví dụ giả định là nhà anh Dũng và chị Lan, nhà ống ba tầng mái tôn ở một phường của thành phố Đà Nẵng, bốn người. Sau khi so ba báo giá, hai vợ chồng chọn được một đơn vị và nhận về bản hợp đồng in sẵn hai trang. Đọc xong, họ thấy câu chữ chung chung: "bên B lắp đặt hệ thống theo báo giá", "bảo hành theo chính sách của hãng". Nhà lại ở vùng có bão mỗi năm, nên chị Lan muốn biết chính xác ai chịu trách nhiệm nếu một trận gió lật khung.
Vì sao hợp đồng lắp điện mặt trời phải chi tiết hơn mua một món đồ
Mua tủ lạnh, món hàng giao tới nhà là xong, bảo hành nằm trên phiếu của hãng sản xuất. Hệ điện mặt trời thì khác: nó là thiết bị của nhiều hãng ghép lại, cộng với công lắp lên mái nhà bạn, đấu vào điện nhà bạn, nằm ngoài trời mười mấy năm. Hỏng có thể do thiết bị, có thể do lắp sai, có thể do thời tiết. Nếu hợp đồng không nói rõ phần nào ai chịu, khi có chuyện mỗi bên sẽ chỉ sang bên kia.
Câu "theo báo giá" chỉ ổn khi báo giá đã tách hạng mục và được đính kèm làm phụ lục, có chữ ký hai bên trên từng trang. Câu "bảo hành theo chính sách của hãng" chỉ ổn khi hợp đồng ghi thêm ai là người nhận báo lỗi, ai tháo thiết bị gửi đi, ai lắp lại, mất bao lâu và ai trả phí đi lại. Nhiều tranh cãi về bảo hành không nằm ở việc hãng có đổi thiết bị không, mà ở chỗ không ai chịu leo lên mái tháo nó xuống.
Nhà ở vùng gió bão như nhà anh Dũng còn cần thêm một lớp: cách neo khung, cấp gió mà đơn vị cam kết thiết kế, và việc kiểm tra lại sau bão. Đây không phải điều khoản thừa; nó định nghĩa hệ được lắp để chịu cái gì.
Mười điều khoản nên có trong hợp đồng
Đây là khung để chị Lan đọc lại hợp đồng in sẵn và đánh dấu chỗ thiếu. Không cần đúng từng chữ, cần đủ ý.
| Điều khoản | Ghi thế nào cho rõ | Thiếu thì chuyện gì xảy ra |
|---|---|---|
| Danh mục thiết bị | Phụ lục ghi loại, công suất, số lượng từng thiết bị; số sê-ri bổ sung khi bàn giao | Thiết bị được thay bằng loại khác mà không có căn cứ phản đối |
| Phạm vi công việc | Gồm khảo sát, lắp khung, tấm, inverter, tủ điện, tiếp địa, đi dây tới đâu, dọn dẹp | Phần "ngoài phạm vi" bị tính phát sinh |
| Việc chủ nhà tự lo | Liệt kê rõ: sửa mái trước, dọn lối lên mái, hồ sơ với điện lực nếu tự làm | Hai bên đổ cho nhau khi chậm tiến độ |
| Tiến độ | Ngày bắt đầu, số ngày thi công, ngày bàn giao dự kiến, lý do được lùi (mưa bão) | Hệ nằm dở trên mái nhiều tuần |
| Thanh toán | Chia đợt theo mốc, số tiền hoặc tỉ lệ mỗi đợt, tài khoản đứng tên đơn vị | Trả trước quá nhiều, mất thế khi có vấn đề |
| Bảo hành thiết bị | Tấm pin, inverter, các phụ kiện khác: bao lâu, ai nhận lỗi, ai tháo lắp, phí đi lại | Bảo hành chỉ có trên giấy |
| Bảo hành thi công | Dột ở chân vít, khung lỏng, đầu nối lỗi: bao lâu, thời gian xử lý sau khi báo | Dột mùa mưa đầu không ai chịu |
| Mái và tài sản | Trách nhiệm khi làm móp tôn, vỡ ngói, hư trần, bẩn tường trong lúc thi công | Chủ nhà tự sửa |
| Gió bão và sự cố | Cấp gió thiết kế, cách neo, kiểm tra sau bão có tính phí không | Không rõ ai chịu khi khung bị gió làm lỏng |
| Nghiệm thu và hồ sơ | Danh sách giấy tờ, sơ đồ đấu nối, tài khoản ứng dụng theo dõi giao khi bàn giao | Không có gì để đối chiếu khi cần sửa |
Đọc xong bảng, chị Lan đánh dấu sáu ô thiếu trong hợp đồng in sẵn. Đơn vị lắp đặt đồng ý bổ sung năm ô bằng một phụ lục viết tay có chữ ký hai bên, ô còn lại về cấp gió thì họ hẹn gửi thông số khung sau khi hỏi hãng sản xuất khung.
Ví dụ giả định: chia thanh toán theo mốc công việc
Mỗi đơn vị có cách chia riêng; dưới đây là một cách chia giả định cân bằng rủi ro cho hai bên, chị Lan dùng làm căn cứ để thương lượng.
- Đợt một khi ký hợp đồng: một phần nhỏ để đơn vị đặt hàng, ghi rõ điều kiện hoàn lại nếu thiết bị không về đúng hạn.
- Đợt hai khi thiết bị tới nhà: chủ nhà kiểm loại, công suất, tình trạng thùng hàng, chụp ảnh, rồi mới trả phần lớn tiền thiết bị.
- Đợt ba khi lắp xong và hệ chạy: phần tương ứng công lắp, sau khi đã xem tủ điện, tiếp địa, chân khung.
- Đợt cuối sau một khoảng chạy thử, ví dụ hai tới bốn tuần: phần nhỏ còn lại, trả khi đã nhận đủ hồ sơ bàn giao và không có lỗi dột hay lỗi inverter.
Khoản giữ lại cuối cùng không lớn nhưng có tác dụng. Đơn vị lắp đặt có lý do quay lại xử lý những lỗi nhỏ trong tháng đầu, thay vì để chủ nhà gọi nhiều lần không ai tới. Tỉ lệ cụ thể hai bên tự thoả thuận; quan trọng là mỗi đợt gắn với một việc nhìn thấy được.
Điều khoản về mái: dột, móp tôn và gió bão
Người làm mái lâu năm biết một điều: vít bắt khung xuyên qua tôn mà không có gioăng cao su và keo đúng loại thì sau mùa mưa đầu sẽ dột, có khi dột ngay chỗ trên giường ngủ. Hợp đồng nên ghi rằng mọi lỗ xuyên mái do lắp đặt đều được xử lý chống dột, và đơn vị bảo hành phần này ít nhất qua một mùa mưa, với thời gian tới xử lý cụ thể sau khi chủ nhà báo.
Móp tôn, vỡ ngói khi đi lại trên mái cũng là chuyện thường gặp. Ghi rõ đơn vị sửa hoặc thay phần bị hư do thi công, kèm ảnh mái trước khi lắp làm căn cứ. Đây là lý do nên giữ ảnh khảo sát.
Với nhà ở vùng gió bão như Đà Nẵng, hỏi đơn vị khung được neo thế nào, vào xà gồ hay vào kết cấu nào, và mái có chịu được lực đó không. Phần chịu lực phải để kỹ sư kết cấu hoặc đơn vị khảo sát đánh giá, không phải điều khoản để hai bên tự đoán. Ghi thêm việc kiểm tra lại khung sau bão lớn có tính phí hay không; nhiều nơi kiểm miễn phí trong năm đầu.
Mua trả góp hoặc trả chậm: đọc kỹ những dòng nào
Một số đơn vị cho trả chậm qua nhiều tháng hoặc giới thiệu bên tài chính. Bài này không khuyên vay hay không vay; nếu nhà bạn cân nhắc cách đó, đọc kỹ những điểm dưới trước khi ký.
- Tổng số tiền phải trả khi cộng hết các kỳ, so với giá trả một lần; chênh lệch đó là chi phí thật của việc trả chậm.
- Ai là bên cho trả chậm: chính đơn vị lắp đặt hay một bên tài chính khác; trả nợ cho ai, bảo hành hỏi ai.
- Nếu hệ hỏng trong thời gian còn trả, chủ nhà có phải trả tiếp không, có được tạm dừng không.
- Phí phạt khi trả trễ, phí khi muốn trả hết sớm.
- Thiết bị thuộc về ai cho tới khi trả xong, có bị tháo đi khi trễ một kỳ không.
Nếu có dòng nào đọc không hiểu, hỏi lại tới khi hiểu, hoặc mang hợp đồng tới người có chuyên môn pháp lý xem trước khi ký.
Câu hỏi trước khi đặt bút
Anh Dũng ghi ra những câu sau và hỏi trực tiếp khi gặp đơn vị lắp đặt, ghi câu trả lời vào lề hợp đồng.
- "Anh đính kèm giúp em bảng thiết bị có loại, công suất, số lượng làm phụ lục, ký từng trang được không?"
- "Nếu lúc lắp bên anh muốn đổi sang loại tấm khác thì có báo em trước bằng chữ không, giá có đổi không?"
- "Dột ở chân vít thì bên anh bảo hành bao lâu, em báo xong bao nhiêu ngày có người tới?"
- "Inverter hỏng thì ai tháo gửi đi, trong lúc chờ đổi nhà em có được mượn máy tạm không?"
- "Sau bão lớn bên anh có lên kiểm khung không, có tính tiền không?"
- "Đợt tiền cuối em giữ lại tới khi chạy ổn bốn tuần và nhận đủ giấy tờ, anh đồng ý chứ?"
Câu trả lời nào đồng ý thì ghi thẳng vào phụ lục, đừng để ở mức lời hứa. Câu nào đơn vị lảng tránh, đó là chỗ bạn cần cân nhắc kỹ nhất trước khi đặt cọc.
Hay làm và nên làm với hợp đồng
Đa số rắc rối về sau đến từ những thứ hai bên đã nói miệng mà không ghi.
| Hay làm | Nên làm |
|---|---|
| Ký hợp đồng in sẵn vì "ai cũng ký vậy" | Bổ sung phụ lục viết tay cho chỗ thiếu, hai bên ký |
| Chấp nhận "bảo hành theo hãng" | Ghi rõ ai nhận lỗi, ai tháo lắp, bao lâu, phí đi lại |
| Trả gần hết tiền trước khi lắp | Chia đợt theo mốc, giữ lại một phần nhỏ sau chạy thử |
| Không nhắc tới mái | Ghi trách nhiệm dột, móp, vỡ do thi công, kèm ảnh trước khi lắp |
| Cất hợp đồng vào tủ rồi quên | Chụp lại từng trang, lưu chung với ảnh khảo sát và hồ sơ bàn giao |
Một mẹo nhỏ của người từng đi giám sát: viết tay ngày ký và số trang vào góc mỗi trang, hai bên ký nháy, để không ai thay được trang giữa.
Nếu hai bên có tranh chấp về hợp đồng mà không tự giải quyết được, nên hỏi luật sư thay vì tự suy diễn từng câu chữ.
Câu hỏi thường gặp
Hợp đồng lắp điện mặt trời có bắt buộc phải có phụ lục thiết bị không?
Không có gì bắt bạn phải có, nhưng nên có. Phụ lục ghi loại, công suất, số lượng từng thiết bị là căn cứ duy nhất khi bạn muốn kiểm hàng giao tới hoặc khi đơn vị đổi thiết bị khác. Ký từng trang để không bị thay trang.
Có nên giữ lại một phần tiền tới khi hệ chạy ổn không?
Nên thoả thuận giữ lại một phần nhỏ trong vài tuần chạy thử. Khoản này khiến đơn vị có lý do quay lại xử lý lỗi tháng đầu như dột chân vít hay cài đặt ứng dụng theo dõi. Ghi rõ điều kiện trả khoản đó vào hợp đồng.
Mái bị dột sau khi lắp pin thì ai chịu?
Nếu hợp đồng ghi bảo hành chống dột cho các lỗ xuyên mái do lắp đặt, đơn vị lắp đặt phải xử lý. Nếu không ghi, bạn chỉ còn cách thương lượng. Vì vậy cần ghi điều khoản này cùng thời gian tới xử lý sau khi báo, và giữ ảnh mái trước khi lắp.
Mua trả góp hệ điện mặt trời cần chú ý gì?
Tính tổng tiền phải trả qua các kỳ so với giá trả một lần, biết rõ bên nào cho trả chậm, phí phạt khi trễ và khi trả sớm. Hỏi luôn chuyện hệ hỏng khi còn đang trả thì xử lý thế nào trước khi ký.
Nếu đơn vị lắp đặt chậm tiến độ thì làm gì?
Đối chiếu ngày trong hợp đồng và lý do được lùi đã ghi, nhắn bằng chữ yêu cầu lịch mới cụ thể. Giữ tin nhắn làm bằng chứng. Nếu chậm kéo dài và hai bên không thống nhất được, nên hỏi luật sư trước khi tự ý ngừng thanh toán hay thuê đơn vị khác.
Hợp đồng có cần ghi chuyện hồ sơ với điện lực không?
Nên ghi rõ ai làm phần này: đơn vị lắp đặt hỗ trợ hay chủ nhà tự làm. Quy định cụ thể hỏi điện lực địa phương, nhưng trong hợp đồng cần thấy ai chịu trách nhiệm chuẩn bị giấy tờ để không bên nào chờ bên nào.