NhietNang.comNhiệt Năng
Chọn máy nước nóng năng lượng mặt trời

Máy nước nóng năng lượng mặt trời cho vùng rét đậm: chọn loại không sợ đóng băng

Nhà ở vùng núi phía Bắc có băng giá nên chọn máy nước nóng năng lượng mặt trời kiểu gì, đường ống bọc ra sao, góc nghiêng bao nhiêu và hỏi thợ những câu nào.

Low angle view of a small mountain guesthouse rooftop with several water tanks and a solar water heater, a man in a denim blue jacket below, foggy grey morning

Ở vùng có băng giá, máy nước nóng năng lượng mặt trời hợp nhất thường là loại ống nhiệt, nước không chảy vào ống, hoặc hệ gián tiếp dùng dung dịch chống đông; nếu chọn ống chân không thường thì phải chôn hoặc bọc kỹ toàn bộ đường ống ngoài trời và có cách xả nước khi rét sâu. Trong những đêm dưới 0 độ, thứ đóng băng và nứt vỡ hay gặp nhất không phải ống thuỷ tinh mà là đoạn ống nhựa, van, đầu phao phơi ngoài trời. Vì vậy chọn máy cho vùng rét là chọn cả máy lẫn cách đi đường ống ngay từ đầu.

Ví dụ giả định trong bài là một gia đình năm người ở phường Sa Pa, tỉnh Lào Cai, nhà hai tầng mái bằng, trên mái có hai bồn nước lạnh và đang muốn thêm máy nước nóng. Mùa đông ở đây có những đợt sương muối, băng giá vài đêm liền, ban ngày sương mù dày đến trưa. Những nhà ở Mộc Châu, Mẫu Sơn hay các xã vùng cao khác có điều kiện gần giống có thể thay số nhà mình vào.

Đêm dưới 0 độ, cái gì trên mái bị hỏng trước

Nước khi đóng thành băng nở ra khoảng một phần mười thể tích. Một đoạn ống nhựa đầy nước nằm phơi trên mái qua đêm băng giá sẽ bị nước nở ép từ bên trong, sáng ra chưa thấy gì, tới trưa băng tan thì rỉ nước ở chỗ nứt. Van một chiều, van xả, đầu phao cơ trong bồn nước lạnh, đoạn ống cấp nối từ bồn lạnh sang bồn nóng đều là chỗ hay hỏng. Thợ ở vùng cao kể nhiều nhà mất nước nóng cả tuần sau đợt rét chỉ vì một đoạn ống cấp dài nửa mét không bọc.

Còn bản thân ống chân không loại thường thì ít khi đóng băng hơn người ta nghĩ, vì nước trong ống được lớp chân không bao quanh, lại nối thông với bồn đã được cách nhiệt. Nhưng ở những đêm rét sâu kéo dài, phần nước ở cổ ống và các đoạn nối vẫn có thể đông. Ống nứt khi đang chứa nước thì nước trong bồn chảy ra theo lỗ đó.

Ống nhiệt thì khác: bên trong là thanh đồng kín chứa một lượng rất nhỏ chất lỏng, nước sinh hoạt không đi vào ống, nên trời có lạnh tới đâu cũng không có nước trong ống để đông. Hệ gián tiếp thì cho dung dịch chống đông chạy trong bộ thu, truyền nhiệt sang nước sinh hoạt qua một cuộn ống trong bồn, dùng nhiều với tấm phẳng. Hai kiểu này đắt hơn nhưng nhẹ đầu hơn ở vùng có băng.

Ba kiểu máy đặt vào điều kiện rét đậm

So sánh dưới đây chỉ nói chung về cách chạy, không chấm hãng nào:

KiểuKhi có băng giáCần lưu ý
Ống chân không thường, nước vào ốngỐng ít đông, nhưng cổ ống và đường ống ngoài trời dễ hỏngBọc ống thật kỹ, có van xả khi rét sâu, ống vỡ là rò nước
Ống chân không loại ống nhiệtKhông có nước trong ống, vỡ ống không ròGiá cao hơn; vẫn phải bọc đường ống cấp và ống nóng
Tấm phẳng hệ gián tiếp, dung dịch chống đôngBộ thu không đôngCó bơm và bộ điều khiển dùng điện, dung dịch cần thay định kỳ theo hướng dẫn hãng sản xuất
Tấm phẳng nước chạy thẳng trong ống đồngỐng đồng nhỏ dễ nứt khi đôngKhông nên dùng ở nơi có băng giá

Nếu nhà chỉ có vài đêm rét đậm mỗi năm và không có băng giá thật sự, như phần lớn đồng bằng Bắc Bộ, thì ống chân không thường vẫn ổn, chỉ cần bọc ống tử tế. Kiểu ống nhiệt hay hệ gián tiếp đáng tính khi nhà ở nơi năm nào cũng có sương muối, băng giá.

Bốn chi tiết phải chốt ngay lúc mua, không đợi tới mùa rét

Góc nghiêng theo nắng mùa đông. Mùa đông mặt trời đi thấp ở phía nam. Máy đặt dốc hơn bình thường, chừng 35 tới 45 độ so với mặt mái ở vùng núi phía Bắc, sẽ đón nắng mùa đông tốt hơn và để sương muối, tuyết mỏng trượt xuống nhanh hơn. Hỏi người bán chân đế có chỉnh được góc không, hay chỉ có một góc cố định.

Đường ống ngắn và bọc dày. Mỗi mét ống nóng nằm ngoài trời là một mét nhiệt bị gió lấy mất và một mét có thể đông. Đặt máy gần lỗ xuống phòng tắm nhất có thể, ống nóng và ống cấp lạnh đều bọc bảo ôn dày, ngoài cùng quấn lớp chống nắng để mút bảo ôn không bị mục sau hai mùa nắng.

Có cách xả cạn khi rét sâu. Ống chân không thường cần một van xả đặt ở điểm thấp nhất của đường ống ngoài trời, để những đêm báo băng giá có thể xả đoạn ống đó. Hỏi thợ vị trí van, ai trong nhà cũng phải biết, và làm từ dưới đất hoặc từ chỗ đứng an toàn trong tum cầu thang, không phải trèo ra mái lúc nửa đêm.

Dây sưởi đường ống và thanh điện phụ là việc của thợ điện. Một số nhà dùng dây sưởi quấn quanh đoạn ống ngoài trời, bật khi trời rét sâu. Thiết bị này dùng điện ngoài trời, phải có aptomat chống giật, tức cầu dao tự ngắt khi có dòng rò, và dây tiếp địa. Chủ nhà không tự quấn, tự đấu; chỉ cần biết để hỏi và giám sát.

Dung tích ở vùng núi: tính dư hơn đồng bằng

Ở vùng núi, ban đêm lạnh hơn đồng bằng nhiều, nước trong bồn nguội nhanh hơn qua đêm, và nhiều ngày sương mù dày tới gần trưa nên số giờ nắng thật ít hơn hẳn. Lấy ví dụ giả định cho nhà năm người ở Sa Pa: mỗi người mùa đông cần khoảng 50 tới 60 lít nước trong bồn, vì nước gần như không pha thêm nước lạnh được và người ta tắm lâu hơn. Năm người cần khoảng 250 tới 300 lít. Một máy cỡ đó với ống chân không thường cần khoảng 25 tới 30 ống; với ống nhiệt thì tuỳ thiết kế của hãng sản xuất.

Dù chọn cỡ nào, ở vùng có sương mù kéo dài thì vẫn có những ngày máy chỉ làm nước âm ấm. Vì thế nhà vùng núi gần như luôn cần một nguồn nhiệt phụ: thanh điện trong bồn hẹn giờ, hoặc giữ bình nóng lạnh điện cũ cho một phòng tắm. Đừng tin lời hứa "máy này nóng quanh năm không cần điện" ở nơi mùa đông sương mù dày như vậy.

Giá cho máy cỡ lớn kiểu ống nhiệt thường cao hơn máy ống thường cùng dung tích một khoản đáng kể, từ vài triệu tới cả chục triệu đồng tuỳ cấu hình; đây là mức tham khảo, thay đổi theo thời điểm, khu vực và thiết bị. Khi so, tính luôn tiền bảo ôn đường ống và van chống đông, vì ở vùng rét đó không phải phần phụ.

Câu hỏi mẫu cho người bán và người lắp ở vùng rét

Hỏi đúng những câu dưới, ghi lại câu trả lời:

  • "Ở đây mùa đông có đêm băng giá, máy này nước có đi xuống ống không anh, vỡ ống thì bồn có chảy hết không?"
  • "Đường ống từ máy xuống nhà tắm dài bao nhiêu mét, anh bọc bằng gì, dày bao nhiêu, có bọc lớp ngoài chống nắng không?"
  • "Đêm nào báo băng giá thì nhà em phải làm gì, van xả nằm chỗ nào, đứng dưới tum có khoá được không?"
  • "Chân đế này chỉnh dốc thêm cho mùa đông được không, gió mạnh thì neo xuống sàn mái thế nào?"
  • "Thanh điện phụ bao nhiêu kW, có hẹn giờ không, thợ có lắp aptomat chống giật riêng cho nó không?"

Người lắp đã làm nhiều ở vùng rét thường tự nói trước chuyện ống cấp, van xả và dây sưởi. Người chỉ nói về số ống và độ nóng mùa hè thì nên hỏi thêm nhà nào họ đã lắp trong vùng để xem tận nơi sau một mùa đông.

Hay làm và nên làm ở nhà vùng rét

Mấy chuyện dưới đây thợ vùng cao gặp đi gặp lại:

Hay làmVì sao hỏngNên làm
Để đoạn ống cấp lạnh trần trên máiĐông nứt sau đợt băng giá đầu tiênBọc cả ống cấp lạnh, không chỉ ống nóng
Bồn nước lạnh đặt hở, phao cơ nằm sát mặt nướcPhao kẹt băng, bồn nóng không được cấp nướcBồn lạnh có nắp, đặt khuất gió hoặc trong tum
Bọc ống bằng mút rẻ không có lớp ngoàiNắng làm mút giòn vụn sau một hai nămQuấn lớp ngoài chống nắng, kiểm mỗi đầu mùa rét
Leo lên mái phá băng bằng nước sôiTrơn trượt nguy hiểm, nước sôi làm sốc nhiệt ống thuỷ tinhChờ nắng lên, gọi thợ nếu có ống nứt
Chọn máy theo số lít của nhà dưới xuôiMùa đông thiếu, nước nguội qua đêmDư thêm và có nguồn nhiệt phụ

Không cần mua máy cỡ thật to để khỏi phải dùng điện mùa đông, vì ngày sương mù thì cỡ nào cũng thiếu nắng. Cũng không cần bộ điều khiển nhiều chức năng nếu nhà chỉ cần một nút hẹn giờ cho thanh điện.

Mùa rét đầu tiên: tự kiểm và ghi gì

Trước đợt rét đầu tiên, đứng dưới sân hoặc trên sân thượng ở chỗ an toàn, nhìn xem toàn bộ đường ống ngoài trời đã được bọc kín chưa, có đoạn nào hở ở khúc cua, ở chỗ nối van hay không. Hỏi cả nhà xem đã biết vị trí van xả và aptomat của thanh điện chưa.

Trong mùa rét, mỗi tối ghi nhiệt độ nước ở vòi nóng lúc người đầu tiên tắm, kèm thời tiết trong ngày. Sau đợt băng giá, mở thử vòi nóng buổi sáng: nước chảy yếu bất thường hoặc không chảy là có đoạn ống đang đông, đợi nắng lên rồi thử lại; nếu tới trưa vẫn không chảy hoặc thấy nước rỉ ra ở trần, gọi thợ.

Đừng tự leo lên mái khi mặt mái còn sương muối, băng mỏng hay ẩm ướt; mặt bê tông có băng trơn hơn nhiều so với vẻ ngoài. Người lên mái phải có dây an toàn, mũ, giày bám, có người giữ thang. Cuối mùa rét, ghi lại những đêm nào có sự cố, đoạn ống nào hỏng, để năm sau bọc thêm đúng chỗ.

Câu hỏi thường gặp

Máy nước nóng năng lượng mặt trời có bị đóng băng không?

Ống chân không loại thường ít khi đông vì nước trong ống được lớp chân không bao quanh, nhưng đường ống ngoài trời, van và cổ ống vẫn có thể đông trong đêm băng giá. Ống nhiệt và hệ gián tiếp có dung dịch chống đông thì bộ thu không đông.

Vùng núi có sương muối nên chọn loại máy nào?

Nơi năm nào cũng có băng giá nên cân nhắc ống nhiệt, nước không vào ống, hoặc hệ gián tiếp với dung dịch chống đông. Nếu chọn ống chân không thường thì bọc kỹ toàn bộ đường ống ngoài trời và có van xả khi rét sâu.

Ở vùng rét có cần thêm thanh điện phụ không?

Gần như luôn cần, vì có những ngày sương mù dày tới trưa và nắng rất yếu, máy chỉ làm nước âm ấm. Thanh điện trong bồn nên có hẹn giờ và aptomat chống giật riêng, do thợ điện lắp.

Máy nước nóng mặt trời ở miền núi nên đặt nghiêng bao nhiêu độ?

Ví dụ thường gặp ở vùng núi phía Bắc là khoảng 35 tới 45 độ so với mặt mái phẳng, dốc hơn đồng bằng để đón nắng mùa đông và để sương muối trượt xuống. Góc cụ thể nên để người lắp đo theo hướng và bóng râm thực tế.

Đường ống nước nóng ngoài trời nên bọc thế nào?

Bọc cả ống nóng và ống cấp lạnh bằng mút bảo ôn đủ dày, quấn thêm lớp ngoài chống nắng để mút không mục. Chú ý các khúc cua, chỗ nối van, đầu bồn. Mỗi đầu mùa rét nhìn lại một lượt từ chỗ đứng an toàn.

Sáng ra vòi nóng không chảy sau đêm băng giá thì làm gì?

Thường là có đoạn ống đang đông. Đợi nắng lên vài giờ rồi thử lại, không leo mái đổ nước sôi lên ống. Nếu tới trưa vẫn không chảy hoặc thấy rỉ nước, gọi thợ kiểm chỗ nứt.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138