NhietNang.comNhiệt Năng
Lắp đặt máy nước nóng năng lượng mặt trời

Bồn nước lạnh thấp hơn máy nước nóng năng lượng mặt trời: vì sao không lên nước

Máy nước nóng đặt cao hơn bồn nước lạnh thì bồn máy không đầy, ống cạn dễ hỏng. Cách nhận biết, vì sao không đấu thẳng nước máy, và bốn cách sửa nên hỏi thợ.

Wide shot of a rooftop stairwell with a stainless water tank on a short stand beside a solar water heater, homeowner in a light grey shirt, cloudy noon

Máy nước nóng năng lượng mặt trời loại không áp lực chỉ được cấp đầy khi đáy bồn nước lạnh cao hơn đỉnh bồn máy một khoảng, nhiều thợ lấy mức ba mươi tới năm mươi phân; nếu bồn lạnh thấp hơn, nước chỉ lên tới ngang mặt nước bồn lạnh, phần trên của bồn máy và các ống chân không bị cạn, nước nóng chảy yếu rồi tắt, ống dễ nứt vì quá nhiệt. Cách sửa là nâng bồn lạnh, hạ máy, hoặc thêm bồn phụ có phao và bơm; không đấu thẳng nước máy có áp vào máy không áp lực.

Ví dụ giả định: nhà chị Ngọc ở một phường của Bắc Ninh (Bắc Giang cũ), nhà hai tầng, bồn nước lạnh 1.000 lít đặt trên khung thấp cạnh tum cầu thang từ hồi xây. Năm nay lắp máy nước nóng 160 lít, thợ đặt máy trên khung cao cho "đón nắng". Từ hôm lắp, nước nóng chỉ chảy được vài phút rồi yếu dần, ống thông hơi trên đỉnh máy khô khốc, có hôm nghe tiếng sôi lục bục trên mái. Bài này giải thích chuyện gì đang xảy ra và hỏi thợ thế nào.

Chuyện gì xảy ra bên trong khi bồn lạnh nằm thấp

Máy không áp lực và bồn nước lạnh nối với nhau giống hai cái bình thông nhau: nước chảy từ bồn lạnh sang bồn máy cho tới khi mặt nước hai bên ngang bằng thì dừng. Bồn lạnh đặt thấp thì mặt nước bên máy cũng chỉ lên tới mức đó. Phần đỉnh bồn máy, nơi có đầu ra nước nóng và ống thông hơi, không bao giờ có nước, hoặc chỉ có lúc bồn lạnh vừa đầy.

Hệ quả thứ nhất: nước nóng thường được lấy ra ở phần trên bồn, phần đó cạn nên vòi chảy yếu, chảy một lúc là tắt. Hệ quả thứ hai nguy hiểm hơn: ống chân không là nơi nước được đun nóng, nếu mặt nước trong bồn thấp tới mức ống chỉ còn nửa nước hoặc khô, phần ống khô bị nung rất nóng dưới nắng, nước tràn vào lúc bồn lạnh đầy lại là sốc nhiệt, nứt ống. Tiếng sôi lục bục trên mái chính là nước gặp phần ống quá nóng.

Hệ quả thứ ba ở nhà có bình phụ điện: thanh đốt điện nằm trong bồn, nếu mực nước xuống thấp hơn thanh đốt mà bình phụ vẫn bật thì thanh đốt chạy khô, cháy hỏng nhanh, kèm nguy cơ về điện. Vì vậy máy có bình phụ mà bồn lạnh thấp thì càng phải sửa sớm, và trong lúc chờ sửa nên tắt bình phụ.

Nhận biết bồn lạnh đang thấp hơn mức cần

Không cần leo lên khung máy. Đứng ở sân thượng chỗ an toàn hoặc nhìn từ dưới, để ý mấy dấu hiệu sau, càng nhiều dấu hiệu khớp càng chắc:

  • Đỉnh bồn máy nằm cao hơn hoặc ngang với đáy bồn nước lạnh khi nhìn ngang tầm mắt.
  • Ống thông hơi trên đỉnh máy không bao giờ có nước nhỏ ra, kể cả lúc vừa bơm đầy bồn lạnh.
  • Nước nóng chảy mạnh lúc bồn lạnh đầy, yếu đi khi bồn lạnh vơi, tức là máy "theo" mực bồn lạnh.
  • Buổi trưa nắng nghe tiếng sôi, tiếng gõ lục bục từ máy.
  • Đã có ống chân không nứt ở phần đầu ống gần bồn mà không có vật gì va vào.
  • Vòi nóng có lúc phun ra hơi nước, phì phì, rồi mới có nước.

Đo đơn giản bằng một sợi dây và thước: nhờ người thân đứng dưới giữ thước, dùng ống nước trong nhỏ đổ đầy nước làm thước thuỷ để so độ cao đỉnh bồn máy và đáy bồn lạnh. Hoặc đơn giản hơn, hỏi thẳng thợ lắp: "Anh cho em hỏi đáy bồn nước lạnh nhà em cao hơn đỉnh máy bao nhiêu phân?". Nếu thợ ấp úng, nhiều khả năng là không đủ.

Vì sao không được đấu thẳng nước máy vào máy không áp lực

Cách sửa nhanh mà nhiều người nghĩ tới là bỏ bồn lạnh, lấy thẳng nước máy hoặc nước từ bơm tăng áp đấu vào máy. Với máy không áp lực, đây là việc không được làm. Bồn máy loại này không được làm để chịu áp: nó có ống thông hơi mở ra trời, nước có áp đẩy vào sẽ trào liên tục ra ống thông hơi, và nếu ống thông hơi bị bịt hay tắc, bồn sẽ chịu áp vượt sức, phồng, nứt mối hàn, rò nước. Thợ lâu năm từng thấy bồn inox phồng như cái thùng phuy chỉ vì đấu thẳng nước máy.

Áp lực nước máy cũng thay đổi theo giờ: đêm khuya áp mạnh hơn ban ngày, có khu vực áp rất mạnh vào ban đêm. Một hệ "trông chạy được" lúc lắp buổi chiều có thể trào nước cả đêm. Ngoài ra, nước máy đẩy ngược còn có thể làm nước nóng lẫn vào đường cấp chung của nhà.

Nếu thợ đề nghị đấu thẳng, nên hỏi: "Máy nhà em là loại không áp lực đúng không anh, đấu nước máy vào thì bồn có chịu được không, hãng có cho phép không?" và "Nếu đấu vậy mà bồn rò thì có còn được bảo hành không?". Hai câu này thường đủ để thợ cân nhắc lại.

Bốn cách sửa và khi nào dùng cách nào

Mỗi cách có giá, có điều kiện riêng. Bảng dưới để chủ nhà hiểu thợ đang đề nghị gì; chi phí là ví dụ tham khảo, thay đổi theo thời điểm, khu vực và thiết bị:

Cách sửaLàm gìHợp khiĐiều cần hỏi
Nâng bồn lạnhLàm khung cao hơn, đặt lại bồn lạnhSàn, mái đủ chịu tải; còn chỗHỏi kỹ sư kết cấu vì bồn 1.000 lít đầy nặng hơn một tấn
Hạ máyThay khung máy thấp hơn hoặc dời chỗChỗ thấp vẫn đủ nắng, ống không dài thêm nhiềuChỗ mới có bị bóng râm không
Bồn phụ có phao và bơmĐặt bồn nhỏ có phao trên cao, bơm nhỏ cấp lên khi vơiKhông nâng bồn lạnh đượcBơm tự ngắt khi đầy, khi thiếu nước; điện có chống giật
Đổi sang máy có áp lựcThay loại máy phù hợp nước có ápMáy cũ đã hỏng hoặc đang tính thayHỏi đơn vị bán hàng loại máy hợp nguồn nước nhà mình

Ở nhà chị Ngọc, cách hợp lý là hạ máy xuống khung thấp và dời sang bên kia tum, nơi vẫn đủ nắng giữa ngày, tốn thêm vài mét ống. Thợ có nghề thường đề nghị cách ít đụng kết cấu nhất trước. Ghi chú: bồn phụ có phao nhỏ, rẻ, nhưng thêm bơm là thêm một thứ có thể hỏng; nên chọn khi hai cách đầu không làm được.

Hay làm và nên làm khi bồn lạnh thấp

Mấy cách "chữa cháy" dưới đây nghe có vẻ được, nhưng hỏng ở chỗ khác:

Hay làmVì sao hỏngNên làm
Bịt ống thông hơi cho khỏi tràoBồn không áp lực bị dồn áp, phồng nứtỐng thông hơi luôn để thông, dựng cao hơn mặt nước bồn lạnh
Cứ để vậy, chỉ tắm lúc bồn lạnh đầyỐng chân không vẫn khô lúc trưa, dễ nứtSửa sớm, trong lúc chờ thì tắt bình phụ điện
Đấu bơm tăng áp thẳng vào đầu cấp máyGiống đấu nước máy, có áp vào bồn không ápDùng bồn phụ có phao làm điểm trung gian
Đặt bồn lạnh mới lên nóc tum không hỏi aiNóc tum là mái mỏng, không làm để chịu tải nặngHỏi đơn vị khảo sát hoặc kỹ sư kết cấu trước

Cái không cần làm: không cần thay ngay cả máy, không cần mua van "chống cạn" bán kèm như phụ kiện thần kỳ. Phần lớn trường hợp chỉ là chuyện cao thấp, sửa đúng một lần là xong.

Nhà cấp 4, nhà mái tôn không có sân thượng thì đặt bồn lạnh ở đâu

Ở nhà cấp 4 mái tôn miền Tây hay nhà mái ngói ở nông thôn, máy nước nóng thường đặt thẳng trên mái, còn bồn nước lạnh nằm trên một chân sắt cao cạnh nhà hoặc sau bếp. Lúc này chuyện cao thấp càng dễ sai, vì máy nằm trên mái, mái lại dốc, đỉnh bồn máy có khi cao hơn cả nóc nhà, còn chân bồn lạnh làm từ hồi chưa có máy, chỉ đủ cao để cấp nước cho nhà tắm.

Ví dụ giả định: nhà cấp 4 ở một xã của Cần Thơ, nóc mái cao khoảng bốn mét rưỡi, máy đặt gần nóc nên đỉnh bồn máy cao khoảng năm mét so với sân. Muốn cấp đủ, đáy bồn lạnh phải ở chừng năm mét rưỡi trở lên, nghĩa là cần một chân sắt cao hơn mái nhà. Chân bồn cao như vậy, mang một bồn đầy nước nặng cả tấn, đứng ngoài trời mùa giông, là kết cấu cần người có chuyên môn tính móng, tính giằng, không phải hàn tạm bốn cây sắt hộp.

Vì thế với nhà mái dốc, thợ có nghề thường đề nghị đặt máy thấp xuống phía dưới mái thay vì gần nóc, hoặc dùng bồn phụ có phao đặt trên khung máy, hoặc chọn loại máy có áp lực ngay từ đầu. Câu nên hỏi: "Nhà em mái dốc, anh đặt máy chỗ nào thì bồn lạnh hiện có vẫn cấp được, khỏi phải làm chân bồn mới?".

Tự kiểm sau khi sửa: ba tuần quan sát

Tuần đầu, mỗi lần bơm đầy bồn lạnh, nhìn ống thông hơi trên đỉnh máy: có nước nhỏ ra vài giọt lúc đầu rồi thôi là dấu hiệu bồn máy đã đầy. Nước trào liên tục thì ống thông hơi đang thấp hơn mặt nước bồn lạnh, cần nâng ống thông hơi. Khô khốc mãi thì máy vẫn chưa đủ thấp so với bồn lạnh.

Hai tuần tiếp theo, ghi lại mỗi tối: tắm được mấy người, nước có tắt giữa chừng không, trưa có nghe tiếng sôi không. Ví dụ giả định: trước khi sửa, người thứ hai đã thấy nước yếu; sau khi sửa, cả bốn người tắm liên tục mà nước vẫn đều. Nếu chưa được như vậy, mang trang ghi chép này cho thợ xem, sẽ dễ tìm nguyên nhân hơn là kể chung chung "vẫn yếu".

Cuối cùng, nhìn lại các ống chân không sau vài ngày nắng gắt: không có ống nào mờ đục, trắng đáy hay nứt mới. Ống bị mờ trắng ở đáy là lớp chân không đã mất, ống đó không còn giữ nhiệt; báo thợ thay khi tiện, việc thay ống trên cao để thợ làm, có dây an toàn và mũ.

Câu hỏi thường gặp

Bồn nước lạnh phải cao hơn máy nước nóng năng lượng mặt trời bao nhiêu?

Với máy không áp lực, đáy bồn nước lạnh nên cao hơn đỉnh bồn máy một khoảng, nhiều thợ lấy mức khoảng ba mươi tới năm mươi phân. Thấp hơn mức đó thì bồn máy không được cấp đầy, nước nóng chảy yếu và ống dễ hỏng.

Vì sao máy nước nóng năng lượng mặt trời chảy vài phút rồi tắt?

Một nguyên nhân hay gặp là bồn nước lạnh đặt thấp nên bồn máy không đầy, phần trên chứa đầu ra nước nóng bị cạn. Kiểm bằng cách nhìn ống thông hơi trên đỉnh máy: nếu không bao giờ có nước nhỏ ra thì nhiều khả năng bồn máy chưa đầy.

Có thể đấu thẳng nước máy vào máy nước nóng không áp lực không?

Không nên. Bồn không áp lực không làm để chịu áp, nước máy đẩy vào sẽ trào liên tục ở ống thông hơi, và nếu ống bị tắc thì bồn có thể phồng, nứt. Hỏi thợ cách khác như bồn phụ có phao hoặc đổi loại máy.

Bồn phụ có phao cho máy nước nóng là gì?

Là một bồn nhỏ đặt cao hơn máy, có phao tự đóng khi đầy, được bơm nhỏ cấp nước lên khi vơi. Bồn này đóng vai trò bồn lạnh trên cao, dùng khi không nâng được bồn chính. Bơm cần tự ngắt khi thiếu nước và điện phải có chống giật.

Máy nước nóng mặt trời cạn nước có nguy hiểm không?

Có. Ống chân không khô bị nắng nung rất nóng, nước tràn vào sau đó dễ làm nứt ống. Nếu máy có bình phụ điện, thanh đốt chạy khô sẽ hỏng và có nguy cơ về điện, nên tắt bình phụ cho tới khi sửa xong.

Nâng bồn nước lạnh lên nóc tum có được không?

Cần hỏi đơn vị khảo sát hoặc kỹ sư kết cấu trước. Bồn một nghìn lít đầy nước nặng hơn một tấn, dồn trên vài chân nhỏ, trong khi nóc tum thường chỉ là mái bê tông mỏng. Đừng tự quyết vì thấy chỗ đó cao và tiện.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138