NhietNang.comNhiệt Năng
Cách nhiệt, chống nóng mái

Quán cà phê mái tôn nóng buổi trưa: giảm nóng mà không phải đóng cửa sửa lâu

Quán mái tôn nóng làm khách bỏ về giờ trưa. Lưới che trên mái, lót theo từng khoang ban đêm, quạt hút, che phía tây và xếp lại bàn, làm dần mà quán vẫn mở.

Close-up of hands of a cafe owner in a light khaki apron adjusting a ceiling fan speed knob, metal roof overhead, empty wooden tables, bright midday light

Quán cà phê mái tôn có thể giảm nóng mà vẫn mở cửa bán: làm trước những việc nhanh, không đụng tới khách (căng lưới che nắng cách mặt mái, che phía nắng chiều, hạ quạt, mở đường thoát khí), rồi lót cách nhiệt dưới mái theo từng khoang vào ban đêm hoặc ngày quán nghỉ. Chia việc theo cách đó thì mỗi đợt quán chỉ mất vài giờ, không mất cả tuần.

Ví dụ giả định: quán cà phê sân vườn ở một phường của tỉnh Đắk Lắk, khung thép mái tôn rộng khoảng 120 mét vuông, ba mặt để thoáng, phía tây giáp con đường đất. Sáng quán đông, từ mười một giờ tới ba giờ chiều khách thưa hẳn, ai vào cũng chọn mấy bàn dưới gốc cây ngoài sân. Chủ quán tính làm chống nóng nhưng ngại đóng cửa một tuần, mất khách quen buổi sáng.

Chỗ nóng của một quán mái tôn khác nhà ở thế nào

Quán thường để thoáng ba mặt nên không bị hầm như nhà kín; cái nóng chính là phần toả xuống từ mặt tôn và phần nắng xiên vào từ phía tây buổi chiều. Mái quán thường rộng, khung thép thưa, tôn một lớp, không trần, nên người ngồi nhìn thẳng lên mặt tôn. Khách ngồi giữa quán chịu nóng từ mái, khách ngồi rìa phía tây chịu thêm nắng chiếu tận chân.

Quán còn có nguồn nóng riêng: quầy pha chế có máy pha, bếp đun nước, tủ mát xả hơi nóng ra phía sau. Quầy thường đặt sâu trong quán, ngay dưới phần mái thấp nhất, nên nhân viên đứng quầy là người chịu nóng lâu nhất trong ngày. Nhiều quán làm mát cho khách mà quên mất góc này.

Một điều người làm quán lâu năm hay để ý: tiếng mưa trên mái tôn một lớp cũng làm khách bỏ về, không chỉ cái nóng. Mưa chiều mùa mưa ở Tây Nguyên ồn tới mức hai người ngồi đối diện phải nói to. Lớp lót dưới mái nếu chọn đúng giải quyết được cả hai chuyện cùng lúc.

Trước khi gọi thợ, chủ quán nên tự đi một vòng lúc một giờ chiều với một tờ giấy trắng vẽ sơ mặt bằng quán: đánh dấu bàn nào nắng rọi tới, chỗ nào đứng ngửa lên thấy rát mặt, chỗ nào có gió lùa, quầy nóng tới đâu. Làm lại lúc ba giờ chiều. Tờ giấy đó giúp thợ thấy ngay khoang mái nào cần làm trước, mặt nào cần che, và giúp chủ quán khỏi bị chào làm toàn bộ mái một lần khi chỉ cần một nửa. Quán ví dụ sau hai lần đi vòng thấy rằng nửa mái phía tây và góc quầy là hai chỗ nóng nhất, còn nửa phía đông có bóng cây che từ trưa.

Kế hoạch bốn đợt, quán không phải đóng cửa

Đây là cách chia việc mà phần lớn quán nhỏ làm được, mỗi đợt vài giờ:

  1. Đợt một, một buổi chiều nghỉ: căng lưới che nắng trên khung thép riêng cao hơn mặt mái tôn chừng nửa mét về phía tây và phần giữa mái. Lưới làm mặt tôn bớt nung mà gió vẫn lùa giữa lưới và tôn. Người làm trên cao đeo dây an toàn, đội mũ, có người giữ thang, không làm lúc trưa nắng gắt hay khi có gió.
  2. Đợt hai, cùng ngày hoặc ngày sau: treo mành cuốn sáng màu ở mặt tây, kéo xuống từ hai giờ chiều. Hạ quạt trần đang treo sát mái xuống thấp hơn, hoặc thay bằng quạt đứng, quạt treo tường thổi ngang.
  3. Đợt ba, theo từng khoang vào ban đêm: lót lớp cách nhiệt dưới mái, mỗi đêm làm một hai khoang giữa hai vì kèo. Sáng hôm sau quán mở bình thường, khoang chưa làm vẫn dùng được.
  4. Đợt bốn, nếu cần: gắn quạt hút ở đầu hồi phía quầy pha chế để đẩy hơi nóng của máy móc ra ngoài; phần điện do thợ điện làm, có công tắc và aptomat riêng.
  5. Sau mỗi đợt, ghi lại số bàn có khách từ mười một giờ tới ba giờ chiều trong một tuần để so.

Thứ tự này đi từ việc rẻ, nhanh tới việc tốn công. Nhiều quán làm xong đợt một và hai đã thấy khách ở lại buổi trưa nhiều hơn, khi đó có thể giãn đợt ba sang mùa sau.

Lưới che trên mái: chi tiết để không gây thêm rắc rối

Lưới che nắng đặt trên mái tôn chỉ có tác dụng khi có khoảng cách. Phủ lưới nằm sát mặt tôn thì lưới nóng lên và truyền thẳng vào tôn, lại giữ lá khô, bụi đất trên mái, gây đọng nước và rỉ tôn sau một mùa mưa. Lưới nên căng trên khung riêng, cao hơn mặt tôn một khoảng, mép lưới buộc chắc vào khung.

Lưới là mặt hứng gió. Gió giật mạnh trước cơn giông có thể giật bung dây buộc, kéo lưới phần phật trên mái và làm hỏng tôn. Vùng có giông lớn nên dùng lưới có độ thưa vừa phải, dây buộc chắc, và gỡ bớt khi có tin gió mạnh. Lưới bạc màu, mục sau vài mùa nắng, phải thay; nên coi đó là việc định kỳ, không phải làm một lần là xong.

Ví dụ giả định: phủ lưới cho khoảng 60 mét vuông mái phía tây và phần giữa, khung thép nhẹ dựng trên kèo sẵn có. Vật tư lưới và dây không đắt; phần đáng tiền là khung và công làm trên cao. Toàn bộ chỉ nên xem như khoảng tham khảo vài triệu đồng tới hơn chục triệu đồng tuỳ khung, thay đổi theo thời điểm, khu vực và vật liệu. Khung đặt thêm trên kèo có làm kèo chịu thêm lực gió hay không là câu hỏi nên hỏi người có chuyên môn về kết cấu, nhất là với khung thép thưa đã dựng nhiều năm.

Lót dưới mái theo từng khoang: chọn gì cho quán

Tấm phản nhiệt mặt bạc treo có khe. Nhẹ, làm nhanh, mỗi khoang chỉ mất một hai giờ với hai thợ. Hợp nhất với quán làm ban đêm. Mặt bạc quay xuống thì còn làm quán sáng hơn một chút, nhưng phải chịu được bụi đất phía đường; vùng nhiều bụi đỏ cần lau định kỳ.

Tấm có lớp xốp hoặc bông bọc bạc. Giảm thêm tiếng mưa, rất đáng cho quán ở vùng mưa chiều nhiều. Nặng hơn, cần lưới đỡ chắc, làm lâu hơn mỗi khoang. Chọn loại khó cháy, nhất là phần mái trên quầy có bếp đun nước.

Trần thả cho riêng khu quầy. Nếu quầy đặt dưới phần mái thấp, một mảng trần nhỏ có lớp cách nhiệt phía trên làm chỗ nhân viên đứng dễ chịu hơn hẳn. Phải chừa chỗ cho quạt hút và đường thoát hơi nóng của máy.

Thứ không cần. Sơn chống nóng quét mặt dưới tôn, vì phần tác dụng chính của sơn phản xạ nằm ở mặt trên hứng nắng; keo phun dán xốp lên tôn; tấm trang trí giả gỗ treo dưới mái chỉ để đẹp mà không cách nhiệt.

Hay làm và nên làm ở quán mái tôn

Mấy cách làm mát phổ biến mà nhiều quán đã thử rồi bỏ:

Hay làmVì sao không bềnNên làm
Phun nước lên mái tôn giờ trưaTốn nước, cặn vôi bám trắng tôn, rỉ mép chồng, mát được một lúcLưới che cách mái hoặc lót dưới mái
Lắp phun sương quanh quánẨm ướt bàn ghế, khách ngại, vùng ẩm thì vô íchChe nắng và đưa gió vào đúng chỗ ngồi
Treo quạt trần sát mái tônKéo khí nóng nhất xuống đầu kháchHạ quạt hoặc dùng quạt thổi ngang
Quây kín ba mặt để lắp điều hoàMái tôn chưa xử lý thì điều hoà chạy rất nặngChống nóng mái trước, rồi mới tính
Lót xốp dán sát dưới tônÍt tác dụng, bong sau một mùa, dễ cháy gần quầyTreo tấm phản nhiệt có khe, vật liệu khó cháy

Xếp lại bàn cũng là một việc không tốn tiền: dời bàn khách ngồi lâu khỏi rìa phía tây vào giữa quán sau khi đã che mái, để khu rìa tây làm chỗ để xe hoặc bàn đứng ngắn. Quầy pha chế nếu dời được ra gần đầu hồi có quạt hút thì nhân viên đỡ khổ nhất.

Câu hỏi mẫu cho đội thợ

Quán đang mở nên ngoài chuyện vật liệu, phải hỏi về giờ làm và vệ sinh:

  • "Anh làm ban đêm được không, mỗi đêm làm mấy khoang, sáng mấy giờ dọn xong để quán mở?"
  • "Khi lót dưới mái, bụi và rỉ tôn rơi xuống thì anh che bàn ghế, máy pha thế nào?"
  • "Khung lưới che trên mái anh bắt vào đâu, gió giật thì có bung không?"
  • "Vật liệu anh lót gần quầy có máy móc, bếp đun nước thì có khó cháy không?"
  • "Quạt hút anh đặt ở đâu, ai đi dây điện, có công tắc riêng không?"
  • "Làm xong bảo hành dột với bong lớp lót bao lâu, ghi vào giấy giúp em?"

Câu về che máy pha rất thực tế: bụi rỉ tôn lọt vào máy xay, máy pha là hỏng thiết bị đắt hơn cả tiền công. Thợ làm quán nhiều sẽ tự đề nghị che kín khu quầy trước khi leo lên.

Tự kiểm sau ba tuần: đo bằng khách chứ không chỉ bằng nhiệt kế

Treo một nhiệt kế ở cột giữa quán, ngang tầm đầu người ngồi, đọc lúc một giờ chiều mỗi ngày trước và sau mỗi đợt làm. Ví dụ giả định: trước khi làm ghi 36 độ, sau khi căng lưới và che mành ghi 34 độ, sau khi lót dưới mái ghi 32 độ. Nếu có nhiệt kế hồng ngoại, đo thêm mặt dưới mái tôn ở một khoang đã lót và một khoang chưa lót để thấy rõ khác biệt.

Nhưng với quán, con số đáng tin nhất là khách. Ghi mỗi ngày số bàn có khách trong khung mười một giờ tới ba giờ chiều, và số khách ngồi quá bốn mươi lăm phút. Ba tuần so với ba tuần trước, cùng mùa, cùng ngày trong tuần. Nghe thêm câu khách quen nói khi tính tiền, kiểu "Dạo này trưa ngồi được rồi ha", là dấu hiệu rõ hơn mọi nhiệt kế.

Sau trận mưa lớn đầu tiên, nhìn dọc các khoang đã lót xem có vệt nước, chỗ võng; nghe tiếng mưa có dịu hơn không. Sau trận gió mạnh, nhìn lưới che trên mái từ dưới đất, xem dây buộc còn chắc. Ghi tất cả vào một trang sổ để khi gọi thợ quay lại có căn cứ.

Câu hỏi thường gặp

Quán mái tôn có cần đóng cửa để làm chống nóng không?

Không cần nếu chia việc. Căng lưới che trên mái và treo mành làm trong một buổi chiều nghỉ. Lót cách nhiệt dưới mái làm theo từng khoang vào ban đêm, sáng ra quán vẫn mở bình thường.

Phun nước lên mái tôn có làm quán mát không?

Chỉ mát trong thời gian ngắn và tốn nước. Nước giếng có vôi để lại cặn trắng, mép tôn dễ rỉ. Lưới che nắng căng cách mái hoặc lót cách nhiệt dưới mái bền và đỡ tốn hơn.

Lưới che nắng trên mái tôn có tác dụng không?

Có, nếu căng trên khung riêng cách mặt tôn một khoảng để gió lùa. Phủ lưới sát tôn thì ít tác dụng và giữ lá, bụi gây rỉ. Lưới cần buộc chắc và thay sau vài mùa nắng.

Quạt trần trong quán mái tôn nên treo thế nào?

Không nên treo sát mái vì quạt kéo lớp khí nóng nhất xuống đầu khách. Hạ quạt thấp hơn hoặc dùng quạt treo tường, quạt đứng thổi ngang vào khu bàn ngồi.

Quầy pha chế dưới mái tôn nóng thì làm gì?

Gắn quạt hút ở đầu hồi gần quầy để đẩy hơi nóng của máy móc ra ngoài, và ưu tiên lót cách nhiệt phần mái trên quầy trước. Phần điện cho quạt hút do thợ điện làm.

Làm sao biết chống nóng quán đã có hiệu quả?

Ngoài nhiệt kế đọc cùng giờ mỗi ngày, hãy đếm số bàn có khách từ mười một giờ tới ba giờ chiều trong ba tuần trước và sau. Khách ở lại buổi trưa nhiều hơn là dấu hiệu rõ nhất.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138